EU-ის ლიდერები ზელენსკისგან ტრამპის კრიტიკის შერბილებას მოითხოვენ 16 ოქტომბრის სამიტზე
EU-ის ლიდერები 16 ოქტომბერს ბრიუსელში დახურულ შეხვედრაზე უკრაინის პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკისგან მოითხოვენ, შეამციროს აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის საჯარო კრიტიკა. Financial Times-ის ცნობით, სამმა უცნობმა ჩინოვნიკმა განაცხადა, რომ გზავნილი იქნება „თანაგრძნობიანი, მაგრამ მკაცრი". ეს ნაბიჯი მოჰყვა ზელენსკის ინტერვიუს, სადაც მან თქვა, რომ „ღალატს" გრძნობს რუსულ დიზელთან დაკავშირებული აშშ-ის გარიგებისა და ტრამპის მიერ გამოცხადებული „ენერგეტიკული ცეცხლის შეწყვეტის" გამო.
მთავარი მომენტები
- EU-ის ლიდერები 16 ოქტომბერს ბრიუსელში დახურულ შეხვედრაზე ზელენსკის შეხვდებიან.
- ლიდერები ზელენსკისგან ტრამპის საჯარო კრიტიკის შერბილებას მოითხოვენ; გზავნილი აღწერილია როგორც „თანაგრძნობიანი, მაგრამ მკაცრი".
- Financial Times-ის ცნობით, უცნობმა ევროკავშირის ჩინოვნიკმა თქვა: „იქნებ ეს სიმართლეა, მაგრამ ყველაფერი არ უნდა ითქვას ხმამაღლა".
- FT-სთან ინტერვიუში ზელენსკიმ თქვა, რომ „ღალატს" გრძნობს რუსულ დიზელთან დაკავშირებული აშშ-ის გარიგებისა და „ენერგეტიკული ცეცხლის შეწყვეტის" გამო და რომ უკრაინა აშშ-ს, როგორც მოკავშირეს, „კარგავს".
- 9 ოქტომბერს ტრამპმა პუტინთან სატელეფონო საუბარზე 300 000-დან 3 მილიონ ტონამდე რუსული დიზელის აშშ-ისა და მსოფლიო ბაზრებზე მიწოდებაზე შეთანხმება მიაღწია.
- 11 ოქტომბერს ტრამპმა პუტინთან საუბრის შემდეგ „ამ წუთიდანვე" მოქმედად გამოაცხადა „ენერგეტიკული ცეცხლის შეწყვეტა"; FT-ის ცნობით, უკრაინა ამ შეთანხმების შესახებ არ იყო ინფორმირებული.
- 12 ოქტომბერს CNN-მა გაავრცელა, რომ ტრამპის ადმინისტრაცია უკრაინასა და ევროპულ მოკავშირეებს აფრთხილებდა, რომ შეიძლება შეაჩეროს დაზვერვითი ინფორმაციის გაზიარება და ევროპულ ქვეყნებს ამერიკული იარაღის შეძენა შეეზღუდოს, თუ კიევი რუსულ ენერგეტიკულ ობიექტებზე დარტყმებს არ შეწყვეტდა.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
სამიტი აჩვენებს, რომ ევროკავშირი შეშფოთებულია ზელენსკის რიტორიკით, რომელმაც, ევროპული მხარის აზრით, შეიძლება უფრო მეტად დააზარალოს ტრანსატლანტიკური კავშირები, რომლებიც უკვე მყიფეა. ევროპული ლიდერები ერთდროულად ცდილობენ შეინარჩუნონ ერთსულოვნება უკრაინის მხარდაჭერის ირგვლივ და მართონ დამოკიდებულება აშშ-ზე თავდაცვისა და დაზვერვის სფეროებში. გავრცელებული ჩარევა ხაზს უსვამს დაძაბუნებას კიევსა და მის ევროპელ მხარდამჭერებს შორის ტრამპის ადმინისტრაციასთან ურთიერთობის წესთან დაკავშირებით.
რა მოხდა
EU-ის ლიდერები 16 ოქტომბერს ბრიუსელში დახურულ შეხვედრაზე უკრაინის პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკის შეხვდებიან. Financial Times-ის ცნობით, სამმა უცნობმა ჩინოვნიკმა, რომლებიც სამიტის გეგმების შესახებ იყვნენ ინფორმირებული, განაცხადა, რომ 27 ევროკავშირის ლიდერი ზელენსკისგან მოითხოვს, რომ შეამციროს აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის საჯარო კრიტიკა. გზავნილი აღწერილია როგორც „თანაგრძნობიანი, მაგრამ მკაცრი". ერთ-ერთმა ჩინოვნიკმა თქვა: „იქნებ ეს სიმართლეა, მაგრამ ყველაფერი არ უნდა ითქვას ხმამაღლა".
მოთხოვნა მოჰყვა ზელენსკის ინტერვიუს Financial Times-თან, რომელშიც მან განაცხადა, რომ „ღალატს" გრძნობს რუსულ დიზელთან დაკავშირებული აშშ-ის გარიგებისა და ტრამპის მიერ გამოცხადებული „ენერგეტიკული ცეცხლის შეწყვეტის" გამო. მან ასევე თქვა, რომ უკრაინა აშშ-ს, როგორც მოკავშირეს, „კარგავს".
ფონი ამ შეხვედრისა: 9 ოქტომბერს ტრამპმა პუტინთან სატელეფონო საუბარზე 300 000-დან 3 მილიონ ტონამდე რუსული დიზელის მიწოდებაზე შეთანხმება მიაღწია; 11 ოქტომბერს კი „ამ წუთიდანვე" მოქმედად გამოაცხადა „ენერგეტიკული ცეცხლის შეწყვეტა"; 12 ოქტომბერს CNN-მა გაავრცელა, რომ ტრამპის ადმინისტრაცია უკრაინასა და ევროპულ მოკავშირეებს აფრთხილებდა დაზვერვითი ინფორმაციის გაზიარების შეჩერებისა და ევროპული ქვეყნებისთვის ამერიკული იარაღის შეძენის შეზღუდვის შესახებ, თუ კიევი რუსულ ენერგეტიკულ ობიექტებზე დარტყმებს არ შეწყვეტდა. Financial Times-მა ეს ეპიზოდი აღწერა, როგორც ტრამპ-ზელენსკის ურთიერთობებში ყველაზე სერიოზული ესკალაცია წინა წლის ოვალურ კაბინეტში საჯარო კამათის შემდეგ.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
Financial Times-ი წარმოაჩენს EU-ის ლიდერებს, რომლებიც შიშობენ, რომ ზელენსკის სულ უფრო მკვეთრმა საჯარო განცხადებებმა შეიძლება კიდევ უფრო გააუარესოს ვაშინგტონ-კიევის უკვე დაძაბული ურთიერთობები. Financial Times-ის შეფასებით, ეს ეპიზოდი ყველაზე სერიოზული ესკალაციაა ტრამპ-ზელენსკის ურთიერთობებში წინა წლის ოვალურ კაბინეტში საჯარო კამათის შემდეგ. გერმანიის კანცლერმა ფრიდრიხ მერცმა ხაზგასასმელად აღნიშნა, რომ ევროპა უკრაინის მხარდაჭერას გააგრძელებს და ეს მხარდაჭერა რუსული ზეწოლისგან ევროპული პოლიტიკური წესრიგის დაცვის ჩარჩოში მოაქცია, და არა მხოლოდ უკრაინის ტერიტორიული მთლიანობის საკითხად. EU-ის მთავარმა დიპლომატმა კაია კალლასმა განაცხადა, რომ EU-ის და აშშ-ის მიდგომები განსხვავდება: „უკრაინაზე ზეწოლა არასწორი მიდგომაა".
კონტექსტი
სამიტამდე კვირაში ტრამპ-პუტინის რამდენიმე სატელეფონო საუბარმა და ტრამპის ადმინისტრაციის გადაწყვეტილებებმა ვაშინგტონ-კიევის ურთიერთობები მკვეთრად დააძაბა. 9 ოქტომბერს ტრამპმა პუტინთან საუბარზე 300 000-დან 3 მილიონ ტონამდე რუსული დიზელის აშშ-ისა და მსოფლიო ბაზრებზე მიწოდებაზე შეთანხმება მიაღწია, რასაც ზელენსკიმ „სუსტი გადაწყვეტილება" უწოდა. 11 ოქტომბერს ტრამპმა „ამ წუთიდანვე" მოქმედად გამოაცხადა „ენერგეტიკული ცეცხლის შეწყვეტა"; Financial Times-ის ცნობით, უკრაინა ამ შეთანხმების შესახებ არ იყო ინფორმირებული, და რუსეთი მის გამოცხადების შემდეგ უკრაინის ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე დარტყმებს აგრძელებდა. 12 ოქტომბერს CNN-მა გაავრცელა, რომ ტრამპის ადმინისტრაცია უკრაინასა და ევროპულ მოკავშირეებს აფრთხილებდა, რომ შეიძლება შეეჩერებინა დაზვერვითი ინფორმაციის გაზიარება და ევროპულ ქვეყნებს ამერიკული იარაღის შეძენა შეეზღუდა, თუ კიევი რუსულ ენერგეტიკულ ობიექტებზე დარტყმებს არ შეწყვეტდა; 12 და 13 ოქტომბრის საღამოებზე უკრაინის საჰაერო ძალებმა თქვა, რომ პარტნიორებმა რუსული ბალისტიკური რაკეტების შეტევების შესახებ გაფრთხილება არ გაუგზავნეს. 14 ოქტომბერს ზელენსკიმ დაადასტურა, რომ აშშ-მა დაზვერვითი ინფორმაციის გაზიარების შეჩერებით დაემუქრა, თუ უკრაინის თავდაცვის ძალები რუსულ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმებს არ შეწყვეტდნენ; მოხალისე და ყოფილმა თავდაცვის სამინისტროს მრჩეველმა სერჰიი სტერნენკომ განაცხადა, რომ SpaceX-მა ღამ�ით Starlink ტერმინალები შეუზღუდა უკრაინის სამხედროებს. Financial Times-მა ეს ეპიზოდი აღწერა, როგორც ტრამპ-ზელენსკის ურთიერთობებში ყველაზე სერიოზული ესკალაცია წინა წლის ოვალურ კაბინეტში საჯარო კამათის შემდეგ.