ზელენსკი: ტრამპთან შეხვედრა ნიუ-იორკში 21-23 სექტემბერს შესაძლოა შედგეს
პრეზიდენტმა ზელენსკიმ 14 სექტემბერს გასაუბრებაში განაცხადა, რომ შესაძლოა 21-23 სექტემბერს, გაეროს გენერალური ასამბლეის მაღალი დონის კვირეულზე ნიუ-იორკში, შეხვდეს აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპს. განსახილველ თემებს შორისაა რუსეთთან ენერგეტიკული ზავი და შავ ზღვაზე ურთიერთდარტყმების შეჩერება ზამთრის წინ.
მთავარი მომენტები
- ზელენსკიმ 14 სექტემბერს თქვა, რომ ტრამპთან შეხვედრა შესაძლოა 21-23 სექტემბერს გაიმართოს ნიუ-იორკში, UNGA 81-ის მაღალი დონის კვირეულზე.
- დღის წესრიგშია შავ ზღვაზე და ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე ურთიერთდარტყმების შეჩერება ზამთრამდე.
- ზელენსკიმ განაცხადა, რომ თუ პუტინი სრულ ზავზე არ წავა, მაინც საჭიროა მარცვლეულისა და ენერგეტიკული ზავი.
- ტრამპის სპეცრაზმისპირები სტივ ვიტკოფი და ჯარედ კუშნერი 6 სექტემბერს კიევში იმყოფებოდნენ, თან ბრიტანეთის, საფრანგეთისა და გერმანიის უსაფრთხოების მრჩევლებით.
- 8 სექტემბერს ტრამპმა პუტინს ტელეფონით დაურეკა და ომის რაც შეიძლება სწრაფად დასრულება მოსთხოვა.
- კრემლის წარმომადგენელმა დმიტრი პესკოვმა 10 სექტემბერს თქვა, რომ ენერგეტიკულ ზავზე მოლაპარაკებები ამჟამად არ მიმდინარეობს.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ტრამპთან შესაძობი შეხვედრა UNGA-ს კვირეულზე შეიძლება მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იყოს ნაწილობრივი ზავისკენ, რომელიც ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურასა და შავ ზღვას მოიცავს — ზამთრის გათბობის სეზონამდე. ზელენსკიმ ეს მიდგომა პუტინის სრული ზავის უარის შემთხვევაში სარეზერვო ვარიანტად წარმოაჩინა. თუმცა პესკოვის განცხადება, რომ მოლაპარაკებები არ მიმდინარეობს, მიუთითებს რუსულ წინააღმდეგობაზე იმ იდეის მიმართ, რომელსაც ზელენსკი ემხრობა.
რა მოხდა
პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ 14 სექტემბერს ტელეთეატრთან ინტერვიუში განაცხადა, რომ შესაძლოა 21-23 სექტემბერს, გაეროს გენერალური ასამბლეის 81-ე სესიის მაღალი დონის კვირეულზე ნიუ-იორკში, აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპს შეხვდეს. მისი თქმით, განსახილველ თემებს შორის იქნება რუსეთთან ენერგეტიკული ზავი და შავ ზღვაზე ურთიერთდარტყმების შეჩერება ზამთრის წინ. ზელენსკიმ აღნიშნა, რომ თუ პუტინი სრულ ზავზე უარს იტყვის, მაინც საჭიროა მარცვლეულისა და ენერგეტიკული ზავი.
შეხვედრის შესაძლო ორგანიზება მოჰყვა ტრამპის სპეცრაზმისპირების — სტივ ვიტკოფისა და ჯარედ კუშნერის — კიევში ვიზიტს, რომელსაც ბრიტანეთის, საფრანგეთისა და გერმანიის უსაფრთხოების მრჩევლებიც ესწრებოდნენ. ვიტკოფმა და კუშნერმა პუტინთან 5 სექტემბერს მოსკოვში ისაუბრეს, 6 სექტემბერს კი უკრაინაში ჩავიდნენ. 8 სექტემბერს ტრამპმა პუტინს ტელეფონით დაურეკა და ომის რაც შეიძლება სწრაფად დასრულება მოსთხოვა. 10 სექტემბერს კრემლის წარმომადგენელმა დმიტრი პესკოვმა განაცხადა, რომ ენერგეტიკულ ზავზე მოლაპარაკებები ამჟამად არ მიმდინარეობს, ხოლო კითხვაზე, შეაჩერებდა თუ არა მოსკოვი უკრაინის ენერგეტიკაზე დარტყმებს სანაცვლოდ იმისა, რომ უკრაინა რუსულ ნავთობრაფინერიებზე თავდასხმებს შეაჩერებდა, პასუხი არ გაუცია.
ზელენსკიმ ასევე აღნიშნა, რომ ინდოეთი, ეგვიპტე, საუდის არაბეთი და ზოგიერთი ევროპული და აზიური ქვეყანა შავი ზღვის ბლოკადის საკითხს აყენებს, რადგან მათი ბაზრები ზარალდება. პრეზიდენტის სამდივნოს უფროსმა კირილო ბუდანოვმა განაცხადა, რომ მშვიდობის მოლაპარაკებების ახალი რაუნდი შესაძლოა ოქტომბრის დასაწყისში გაიმართოს. ზელენსკი ადრეც აცხადებდა, რომ მზადაა პუტინს დეკემბერში მაიამიში დაგეგმილ G20 სამიტზე შეხვდეს.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
სამივე წყარო უკრაინულენოვანი მედიაა და ყველა მათგანი ზელენსკის ინიციატივას — ტრამპთან ნიუ-იორკში შეხვედრის იდეას — ცენტრში აყენებს. ენერგეტიკული და საზღვაო ზავი უკრაინული დიპლომატიური ძალისხმევის ნაწილად არის წარმოჩენილი, ხოლო საერთაშორისო მოთხოვნა შავი ზღვის მარცვლეულის დერეფნის შესაქმნელად ხაზგასასმელია. უკრაინული მედია პესკოვის უპასუხობას რუსული წინააღმდეგობის ნიშნად წარმოაჩენს, ხოლო ვიტკოფისა და კუშნერის კიევში ვიზიტს, ბრიტანეთის, საფრანგეთისა და გერმანიის მრჩევლებთან ერთად, მრავალმხრივ დიპლომატიურ ჩართულობად აფასებს. სტატიები ზელენსკის პირობით მზაობას — ნაწილობრივი ზავის მიღებას, თუ პუტინი ომის სრულ დასრულებაზე უარს იტყვის — ხაზს უსვამს და ოპტიმიზმს გამოხატავს სექტემბერ-ოქტომბრის დიპლომატიური პროცესის განახლების იმედით.
სად განსხვავდება გაშუქება
კრემლის წარმომადგენელმა დმიტრი პესკოვმა 10 სექტემბერს განაცხადა, რომ ენერგეტიკულ ზავზე მოლაპარაკებები ამჟამად არ მიმდინარეობს, ხოლო კითხვაზე, შეაჩერებდა თუ არა მოსკოვი უკრაინის ენერგეტიკაზე დარტყმებს იმის სანაცვლოდ, რომ უკრაინა რუსულ ნავთობრაფინერიებზე თავდასხმებს შეაჩერებდა, პასუხი არ გაუცია — ეს პირდაპირ ეწინააღმდეგება ზელენსკის მიერ გამოხატულ მზაობას ამგვარ ზავზე მუშაობისა და მისი ტრამპთან განხილვის შესახებ.
კონტექსტი
რუსეთმა უკრაინის წვდომა შავ ზღვაზე დაბლოკა, რაზეც უკრაინამ საპასუხო ბლოკადით უპასუხა — ზელენსკი ამას სამართლიან პასუხად აფასებს და აღნიშნავს, რომ ინდოეთი, ეგვიპტე, საუდის არაბეთი და სხვა ქვეყნები, რომელთა ბაზრებიც ზარალდება, ამ საკითხს აყენებენ. ტრამპის სპეცრაზმისპირები სტივ ვიტკოფი და ჯარედ კუშნერი პუტინს 5 სექტემბერს რუსეთში შეხვდნენ, 6 სექტემბერს კი უკრაინაში ჩავიდნენ; ვიზიტის შემდეგ მათ ახალი იდეები გააჟღერეს, თუმცა არ იციან, მზადაა თუ არა პუტინი რეალურ მოლაპარაკებებზე. პრეზიდენტის სამდივნოს უფროსმა კირილო ბუდანოვმა განაცხადა, რომ მშვიდობის მოლაპარაკებების ახალი რაუნდი შესაძლოა ოქტომბრის დასაწყისში გაიმართოს. ადრე უკრაინამ ამერიკული შუამავლობით რუსეთს შესთავაზა ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე დარტყმების შეჩერება, რასაც პუტინმა მხარი არ დაუჭირა. 2026 წლის დასაწყისიდან უკრაინამ რუსულ ნავთობრაფინერიებზე 70-ზე მეტი დარტყმა განახორციელა, რის შედეგადაც მოსკოვმა დიზელის ექსპორტი 2027 წლის 31 იანვრამდე შეზღუდა.