ზელენსკი: უკრაინა ორი დღის განმავლობაში არ ესხმის რუსულ ნავთობრეფინერებს, მაგრამ რუსეთი ჩვენს ენერგოობიექტებს ბომბავს
პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ განაცხადა, რომ აშშ-ის პრეზიდენტის მიერ ენერგეტიკული ცეკვილის გამოცხადებიდან ორი დღის განმავლობაში უკრაინამ რუსეთის ნავთობრეფინერებსა და ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე დარტყმები არ განახორციელა, თუმცა ამ პერიოდში რუსეთი უკრაინის ენერგოობიექტებს და კრიტიკულ ინფრასტრუქტურას თავს ესხმოდა. ამავდროულად, ცნობილი გახდა, რომ მარტიდან 2022-დან 2026 წლის ივლისამდე ევროკავშირმა რუსეთს დაახლოებით 197 მილიარდი ევრო გადაუხადა სასარგებლო წიაღისეულისთვის, რაც დონალდ ტრამპის მიერ დასახელებულ 250 მილიარდ დოლარს ეწინააღმდეგება.
მთავარი მომენტები
- ზელენსკის თქმით, ტრამპის მიერ ენერგეტიკული ცეკვილის გამოცხადებიდან ორი დღის განმავლობაში უკრაინამ რუსულ ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე დარტყმები შეაჩერა.
- ამავე პერიოდში რუსეთი განაგრძობდა უკრაინის ენერგეტიკულ და კრიტიკულ ინფრასტრუქტურაზე თავდასხმებს.
- მარტიდან 2022-დან 2026 წლის ივლისამდე ევროკავშირმა რუსეთს დაახლოებით 197 მლრდ ევრო (დაახლოებით 209 მლრდ დოლარი) გადაუხადა სასარგებლო წიაღისეულისთვის.
- ტრამპი აცხადებს, რომ ევროკავშირმა რუსეთს 250 მლრდ დოლარი გადაუხადა, რაც ზემოაღნიშნულ მონაცემს ეწინააღმდეგება.
- 9 ოქტომბერს ტრამპმა განაცხადა, რომ ვლადიმირ პუტინთან შეთანხმებას მიაღწია რუსული დიზელის ბაზრებზე მიწოდების შესახებ.
- შვიდმა ამერიკელმა სენატორმა (რესპუბლიკელებმა და დემოკრატებმა) მოუწოდეს ტრამპს, გააუქმოს ეს გადაწყვეტილება, რადგან ის აშშ-ის კანონმდებლობას ეწინააღმდეგება.
- ტრამპის ადმინისტრაცია უკრაინას ემუქრება იარაღის მიწოდებისა და დაზვერვის გაზიარების შეჩერებით, თუ კიევი რუსეთის ენერგეტიკულ ობიექტებზე დარტყმებს არ შეწყვეტს.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ევროკავშირი კვლავ ყიდულობს რუსულ საწვავს ომის დაწყების შემდეგ, თუმცა REPowerEU-ს დამსახურებით ეს მაჩვენებელი მკვეთრად შემცირდა. ამავდროულად, აშშ-ის ადმინისტრაცია რუსული ენერგეტიკული რესურსების ამერიკულ ბაზარზე დაბრუნებას აპირებს, რასაც ორპარტიული წინააღმდეგობა მოჰყვა კონგრესში, ხოლო უკრაინას და მის ევროპელ მოკავშირეებს იარაღისა და დაზვერვის შეჩერებით ემუქრებიან, თუ კიევი რუსეთის ენერგეტიკულ ობიექტებზე დარტყმებს არ შეწყვეტს.
რა მოხდა
პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ ფეისბუქზე გამოქვეყნებულ განცხადებაში, რომელიც უკრინფორმმა გადმოსცა, აღნიშნა, რომ აშშ-ის პრეზიდენტის მიერ ენერგეტიკული ცეკვილის გამოცხადებიდან ორი დღის განმავლობაში უკრაინამ რუსულ ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე თავდასხმები შეაჩერა, მაგრამ რუსეთი ამ ხნის განმავლობაში უკრაინის ენერგოობიექტებსა და კრიტიკულ ინფრასტრუქტურას ბომბავდა. ზელენსკიმ ასევე აღნიშნა, რომ რუსეთი ნათლად აგზავნის სიგნალებს, რომ არ აპირებს თავშეკავებას. პარალელურად, ჟურნალისტური გამოძიების თანახმად, 2022 წლის მარტიდან 2026 წლის ივლისამდე ევროკავშირის ქვეყნებმა რუსეთს დაახლოებით 197 მილიარდი ევრო (დაახლოებით 209 მლრდ დოლარი) გადაუხადეს სასარგებლო წიაღისეულისთვის. 9 ოქტომბერს დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ ვლადიმირ პუტინთან საუბარში შეთანხმებას მიაღწია რუსული დიზელის საერთაშორისო ბაზრებზე მიწოდების თაობაზე. შვიდმა ამერიკელმა სენატორმა, რესპუბლიკელებმა და დემოკრატებმა, ეს გადაწყვეტილება აშშ-ის კანონმდებლობის დარღვევად მიიჩნიეს და მოუწოდეს პრეზიდენტს, გააუქმოს იგი. ტრამპმა ასევე გამოაცხადა ენერგეტიკული ცეკვილი უკრაინასა და რუსეთს შორის, რომელიც მხოლოდ ნავთობრეფინერებზე დარტყმების შეწყვეტას გულისხმობს. ამავდროულად, აშშ-ის ადმინისტრაცია უკრაინას იარაღის მიწოდების სისტემისა და დაზვერვის გაზიარების შეჩერებით ემუქრება, თუ კიევი რუსეთის ენერგეტიკულ ობიექტებზე დარტყმებს არ შეწყვეტს.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ცეკვილის გამოცხადებას ზელენსკის რეაქციის კონტექსტში აშუქებს. პრეზიდენტმა მიესალმა შეთანხმებას, მაგრამ აღნიშნა, რომ რუსეთი განაგრძობს თავდასხმებს უკრაინის ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე და მოლაპარაკებებზე მხარდაჭერის დადასტურება რუსეთისგან არ მიუღია. ზელენსკიმ შესთავაზა, რომ დიზელის მიწოდების შეთანხმება უკრაინის ენერგოსისტემის დაცვის გარანტიების სანაცვლოდ გაფორმდეს. უკრაინული წყაროები ხაზს უსვამენ ცეკვილის ასიმეტრიას: უკრაინას მხოლოდ ერთი ნავთობრეფინერი აქვს, რომელიც სრული დატვირთვით არ მუშაობს და რუსული თავდასხმების მუდმივი სამიზნეა, რუსეთს კი რეფინერების ფართო ქსელი გააჩნია.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები ორ საკითხზე მნიშვნელოვნად განსხვავდებიან. პირველ შემთხვევაში, ჟურნალისტური მონაცემებით, 2022 წლის მარტიდან 2026 წლის ივლისამდე ევროკავშირმა რუსეთს დაახლოებით 197 მლრდ ევრო (დაახლოებით 209 მლრდ დოლარი) გადაუხადა, ხოლო დონალდ ტრამპმა სოციალურ ქსელში ეს მაჩვენებელი 250 მლრდ დოლარით დაასახელა. მეორე შემთხვევაში, ტრამპი ამტკიცებს, რომ ენერგეტიკულ ცეკვილს „ამ წუთიდანვე“ ორივე მხარე დათანხმდა, ზელენსკი კი აცხადებს, რომ რუსეთის მხრიდან ამის დადასტურება არ მიუღია და რუსეთი განაგრძობს უკრაინის ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე თავდასხმებს.
კონტექსტი
REPowerEU-ს გეგმამ ევროკავშირს რუსულ ენერგეტიკულ რესურსებზე დამოკიდებულების თანდათანობით შემცირება შესთავაზა. სავარაუდო შეფასებით, ამ გეგმის გარეშე ევროკავშირი რუსულ საწვავში დაახლოებით 475 მლრდ ევროს დახარჯავდა; 2023 წლისთვის რუსული ენერგეტიკული რესურსები ევროკავშირის მთლიანი სასარგებლო წიაღისეულის ხარჯვის მხოლოდ დაახლოებით 6%-ს შეადგენდა, რაც დაახლოებით 278 მლრდ ევროს დამატებითი ხარჯის თავიდან აცილების საშუალება გახდა. 2022 წელს აშშ-ის კონგრესმა აკრძალა რუსული ენერგეტიკული რესურსების იმპორტი, რათა ამერიკული სახსრები რუსეთის მიერ უკრაინის წინააღმდეგ ომის დასაფინანსებლად არ გამოყენებულიყო. უკრაინას მხოლოდ ერთი ნავთობრეფინერი აქვს, რომელიც მუდმივად რუსული თავდასხმების სამიზნეა, რუსეთს კი რეფინერების ფართო ქსელი გააჩნია.