რუსეთის მასშტაბური საჰაერო თავდასხმა უკრაინაზე SpaceX-ის Starlink-ის შეზღუდვების ფონზე

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ეს ინციდენტი ომში ორ განსხვავებულ ზეწოლას აერთიანებს: რუსეთის ერთ-ერთ უდიდეს სადრონე თავდასხმას და უკრაინის სამხედრო ძალებისთვის საკომუნიკაციო ინფრასტრუქტურის მოულოდნელ შეზღუდვას, რომელზეც უკრაინული დრონები, ლოგისტიკა და საშუალო სიშორის დარტყმები დამოკიდებულია. უკრაინული ოფიციალური პირები ამ ორ მოვლენას პირდაპირ კავშირში აყენებენ და ამტკიცებენ, რომ რუსეთი Starlink/Starshield-ის პრობლემებს იყენებს. შეზღუდვების წარმოშობა საკამათო რჩება — SpaceX-ის გადაწყვეტილებად წარმოჩენილი ინფორმაცია ელონ მასკის კომენტართან ერთად, სადაც იგი აცხადებს, რომ გადაწყვეტილებებს საბოლოოდ აშშ-ის სამხედროები და პრეზიდენტი იღებს.

რა მოხდა

14 ოქტომბერს რუსეთმა უკრაინაზე სამხრეთიდან მასშტაბური სადრონე თავდასხმა განახორციელა, რომელშიც გამოყენებული იყო ბენზინზე მომუშავე და რეაქტიული Shahed-ტიპის უპილოტო საფრენი აპარატები. საჰაერო ძალების სპიკერმა იურიი იგნატმა განაცხადა, რომ დაახლოებით 07:00-დან 18:00-მდე დაფიქსირდა დაახლოებით 145 დრონი, რომელთაგან დაახლოებით 70 იყო რეაქტიული, ხოლო 18:00-მდე 100-ზე მეტი ჩამოგდებული იყო. პრეზიდენტმა ზელენსკიმ საღამოს მისამართში თქვა, რომ ღამით 124, ხოლო დღის განმავლობაში კიდევ 145 დრონი გაუშვეს და 40-ზე მეტი Shahed ჯერ კიდევ ჰაერში იყო. მან აღწერა ეს მასშტაბით ერთ-ერთ უდიდეს თავდასხმად და დასძა, რომ რუსეთი ცდილობს გამოიყენოს Starlink-ის პრობლემები უკრაინაში, რადგან საინტერცეპტო დრონები მასზეა დამოკიდებული.

13-14 ოქტომბრის ღამით SpaceX-მა შეზღუდვები დაუწესა Starshield ტერმინალებს მოძრავ პლატფორმებზე 160 კმ/სთ-ის ზღურბლით. Financial Times-მა, უკრაინის უფროსი ოფიციალური პირების ცნობით, დაწერა, რომ შეზღუდვამ უკრაინელი სამხედროები „ღამის შუაგულში“ გააკვირვა და რამდენიმე მისია ჩაშალა. მონაცემთა გადაცემის შეზღუდვა მოქმედებდა დრონების სიჩქარის მიხედვით; LIGA.net-ის ცნობით, ზოგ პლატფორმაზე კავშირი უკვე 72 კმ/სთ-ზე იკარგებოდა, ხოლო ჰულიაიპოლეს მიმართულებით 10-20 წამიანი შეფერხებები 110-120 კმ/სთ-ზეც ფიქსირდებოდა. ყოფილმა თავდაცვის მინისტრმა მიხაილო ფედოროვმა 20:53-ზე დაწერა, რომ 160 კმ/სთ-მდე მუშაობა აღდგენილი იყო, თუმცა 18 ოქტომბრისთვის SpaceX კვლავ ინარჩუნებდა შეზღუდვას 161 კმ/სთ-ზე. ელონ მასკმა განაცხადა, რომ Starshield აშშ-ის მთავრობის საკუთრებაა და საბოლოო გადაწყვეტილებას აშშ-ის სამხედროები და პრეზიდენტი იღებს.

ზელენსკიმ ლონდონში ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრ კირ სტარმერთან შეხვედრაზე განაცხადა რეაქტიული Shahed-ების წინააღმდეგ ბრიტანული საჰაერო თავდაცვის სისტემების დაჩქარებული მიწოდების შესახებ, ხოლო ინტერვიუში ბრიტანელ ჟურნალისტ პიერს მორგანთან Starlink-ის შენელება „დიდ შეცდომად“ მოიხსენია.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

უკრაინული მედია და ოფიციალური პირები ყურადღებას ამახვილებენ ოპერატიულ შედეგებზე: Starshield-ის სიჩქარის შეზღუდვამ ლოგისტიკა, უპილოტო სისტემების მუშაობა და საშუალო სიშორის დარტყმის შესაძლებლობები გაართულა, რამდენიმე მისია ჩაშალა, ხოლო საჰაერო თავდაცვის შეტევებმა 14 ოქტომბერს ერთ-ერთი უდიდესი სადრონე თავდასხმა შეაჩერა. ზელენსკი ორ მოვლენას პირდაპირ კავშირში აყენებს და ხაზს უსვამს დიპლომატიურ ძალისხმევას, მათ შორის ბრიტანული საჰაერო თავდაცვის დაჩქარებულ მიწოდებას. უკრაინული წყაროები მასკის განცხადებას კონკურენტულ პოზიციად აწვდიან, მის სისწორეს არ უჭერენ მხარს.

სად განსხვავდება გაშუქება

წყაროები ოთხ საკითხზე იყოფიან. პრეზიდენტის ტექნოლოგიურმა მრჩეველმა სერგიი ბესკრესტნოვმა (Flash) განაცხადა, რომ 14 ოქტომბრის ბენზინზე მომუშავე Shahed-ების მასშტაბური თავდასხმა Starlink-ის შეზღუდვებთან არ იყო დაკავშირებული, ხოლო ზელენსკიმ იგივე თავდასხმა რუსეთის მცდელობად წარმოაჩინა, Starlink-ის პრობლემები გამოეყენებინა. საჰაერო ძალების სპიკერმა იურიი იგნატმა დღის პერიოდისთვის დაახლოებით 145 დრონი დაასახელა (მათგან დაახლოებით 70 რეაქტიული), ზელენსკიმ კი ცალ-ცალკე ღამის 124 და დღის 145 დრონი დაასახელა — ეს ციფრები გადაფარვადი, მაგრამ იდენტური არ არის. თავდაცვის სამინისტროს წყარო SpaceX-ს აბარებს შეზღუდვების გადაწყვეტილებას, ელონ მასკი კი აცხადებს, რომ Starshield აშშ-ის სამხედროების და საბოლოოდ პრეზიდენტის კონტროლზეა. ბრიტანეთის მთავრობის ლონდონის შეხვედრის პარტნიორი ზოგ ტექსტში პრემიერ-მინისტრ კირ სტარმერად, ზოგში კი ე�დი ბერნემად არის მოხსენიებული (ერთი შენიშვნის მიხედვით, სავარაუდოდ შეცდომით).

კონტექსტი

Starshield-ის პაკეტი უკრაინის სამხედრო მომხმარებლებისთვის ადრე მონაცემთა სიჩქარის შეზღუდვების გარეშე მუშაობდა, ამიტომ დაახლოებით 160 კმ/სთ-ის ზღურბლის მოულოდნელმა დაწესებამ ეს წინა პრაქტიკა შეცვალა. 14 ოქტომბრის თავდასხმა რეაქტიული და შიდაწვის ძრავიანი Shahed-ტიპის დრონების კომბინაციას წარმოადგენდა სამხრეთიდან; საჰაერო ძალების ცნობით, დაახლოებით 07:00-დან 18:00-მდე დაფიქსირდა დაახლოებით 145 UAV, რომელთაგან დაახლოებით 70 იყო რეაქტიული, და 18:00-მდე 100-ზე მეტი ჩამოგდებული იყო. Starlink-ის კავშირი უკრაინული დრონების ოპერაციების ცენტრალური ელემენტია — განსაკუთრებით საინტერცეპტო და საშუალო სიშორის დარტყმის დრონები მასზეა დამოკიდებული, რაც სიჩქარის შეზღუდვის ოპერატიულ ზემოქმედებას ხსნის. LIGA.net-ის ცნობით, პრაქტიკაში კავშირის გათიშვის სიჩქარე პლატფორმების მიხედვით იცვლებოდა — ზოგ დრონზე უკვე 72 კმ/სთ-ზე იკარგებოდა, ჰულიაიპოლეს მიმართულებით კი 10-20 წამიანი შეფერხებები 110-120 კმ/სთ-ზეც ფიქსირდებოდა.