თეთრი სახლის ბრძანებით SpaceX-მა Starlink-ის სამხედრო ვერსიის მუშაობა უკრაინისთვის შეზღუდა
რემ და სამმა ინფორმირებულმა წყარომ Reuters-ს განუცხადა, რომ SpaceX-ის Starshield თანამგზავრული სისტემის შეზღუდვის ბრძანება თეთრმა სახლმა აშშ-ის თავდაცვის დეპარტამენტს გადასცა. ღამით 14 ოქტომბრისთვის სამხედრო კლასის Starlink ტერმინალებმა მაღალსიჩქარიან ობიექტებზე კავშირი დაკარგა, რამაც უკრაინული დრონების, ლოჯისტიკისა და Shahed-ის გამანადგურებელი ინტერცეპტორების მუშაობა შეაფერხა. ტერმინალები 15 ოქტომბრისთვის ნაწილობრივ აღდგა, თუმცა მხოლოდ 160 კმ/სთ-მდე სიჩქარეზე. თეთრი სახლი შეზღუდვას „ტექნიკურ ხარვეზად" მიიჩნევს, ხოლო უფროსმა ამერიკელმა ჩინოვნიკმა განაცხადა, რომ პრეზიდენტმა ტრამპმა ასეთი მოთხოვნა არ გაუგზავნია.
მთავარი მომენტები
- თეთრმა სახლმა SpaceX-ის Starshield-ის შეზღუდვის ბრძანება აშშ-ის თავდაცვის დეპარტამენტს გადასცა, Reuters-ის ცნობით, ორი ამერიკელი და ერთი დასავლელი ჩინოვნიკის ინფორმაციით.
- ღამით 14 ოქტომბრისთვის SpaceX-მა სამხედრო კლასის Starlink/Starshield ტერმინალები უკრაინისთვის ცალმხრივად, გაფრთხილების გარეშე შეზღუდა.
- დაზარალდა მაღალსიჩქარიან ობიექტებზე მონტაჟებული ტერმინალები — 160 კმ/სთ-ზე ზემოთ კავშირი იკარგებოდა, ზოგ შემთხვევაში უკვე 110–120 კმ/სთ-ზე.
- უკრაინის თავდაცვის სამინისტროს ცნობით, 15 ოქტომბრისთვის ტერმინალები აღდგა, თუმცა მხოლოდ 160 კმ/სთ-მდე სიჩქარეზე.
- უფროსმა ამერიკელმა ჩინოვნიკმა განაცხადა: „პრეზიდენტმა ასეთი მოთხოვნა არ გაუგზავნია"; თეთრმა სახლმა ინციდენტი „ტექნიკურ ხარვეზად" მიიჩნია.
- SpaceX-ის დირექტორმა ილონ მასკმა X-ზე დაწერა, რომ Starshield სისტემები აშშ-ის მთავრობის საკუთრებაა და სიჩქარის შეზღუდვებს ამერიკული სამხედრო ან პრეზიდენტი განსაზღვრავს.
- პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ Starshield-ის შენელება „დიდ შეცდომად" მონათლა და ილონ მასკს პირდაპირ მიმართა.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
Starshield არის კრიტიკული საკომუნიკაციო სისტემა, რომელსაც უკრაინის სამხედრო ძალები დრონების სამართავად და სხვა წინა ხაზის ოპერაციებისთვის იყენებენ. შეზღუდვა დაიწყო აშშ-ის მხრიდან კიევზე ზეწოლის ფონზე, რომელიც მოითხოვდა რუსეთის ნავთობრაფინერებზე დარტყმების შეწყვეტას; ამავე პერიოდში, როგორც ირკვევა, ამერიკელმა ჩინოვნიკებმა უკრაინას რუსული რაკეტული გაშვებების შესახებ დაზვერვითი მონაცემების მიწოდების შეჩერებით დაემუქრენ. ზელენსკის საჯარო რეაგირებამ და წყაროების უთანხმოებამ ნათელი გახადა, რომ ამ ტექნოლოგიის გამოყენებაზე კონტროლი ღია პოლიტიკური კითხვაა.
რა მოხდა
ღამით 14 ოქტომბრისთვის SpaceX-მა უკრაინისთვის სამხედრო კლასის Starlink/Starshield ტერმინალები ცალმხრივად, გაფრთხილების გარეშე შეზღუდა. Reuters-ის ინფორმაციით, ორმა ამერიკელმა და ერთმა დასავლელმა ჩინოვნიკმა, რომლებიც ანონიმურად ლაპარაკობდნენ, განაცხადეს, რომ ბრძანება თეთრმა სახლმა აშშ-ის თავდაცვის დეპარტამენტს გადასცა. შეზღუდვამ ყველაზე მეტად მაღალსიჩქარიან ობიექტებზე მონტაჟებული ტერმინალები დააზარალა: 160 კმ/სთ-ზე ზემოთ კავშირი იკარგებოდა, ზოგ შემთხვევაში პრობლემები უკვე 110–120 კმ/სთ-ზე იჩენდა თავს. პრობლემები პირველად მოხალისე და ყოფილმა თავდაცვის მინისტრის მრჩეველმა სერჰი სტერნენკომ გააცხადა 14 ოქტომბრის დილით; სერჰი ბესკრესტნოვმა (Flash) ინფორმაცია დაადასტურა და გააფრთხილა, რომ შეზღუდვამ შეიძლება რეაქტიული „შაჰედების" გამანადგურებელი ინტერცეპტორი დრონების მუშაობა შეაფერხოს. უკრაინის თავდაცვის სამინისტრომ 15 ოქტომბერს განაცხადა, რომ ტერმინალები მოძრაობისას აღდგა, თუმცა მხოლოდ 160 კმ/სთ-მდე სიჩქარეზე. ილონ მასკმა X-ზე დაწერა, რომ Starshield სისტემები აშშ-ის მთავრობის საკუთრებაა და მისი კონტროლის ქვეშაა, შესაბამისად შეზღუდვებს ამერიკული სამხედრო ან პრეზიდენტი განსაზღვრავს. პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ Starshield-ის შენელება „დიდ შეცდომად" მონათლა და ილონ მასკს პირდაპირ მიმართა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
ოთხივე წყარო უკრაინულენოვანი მედიაა. ისინი ერთსულოვნად წარმოგიდგენთ შეზღუდვას, როგორც თეთრი სახლის ბრძანებას, რომელმაც წინა ხაზზე უკრაინული სამხედრო ოპერაციები შეაფერხა. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ოპერაციულ ზემოქმედებას უკრაინულ დრონებზე, ლოჯისტიკაზე, Shahed-ის საწინააღმდეგო ინტერცეპტორულ მისიებზე, და ზელენსკის საჯარო განცხადებას, რომ Starshield-ის შენელება „დიდი შეცდომაა". წყაროები ხაზს უსვამენ შეუსაბამობას თეთრი სახლის „ტექნიკური ხარვეზის" ვერსიასა და ანონიმური ამერიკელი ჩინოვნიკების მიერ ბრძანების თეთრ სახლთან მიკუთვნებას შორის. ამავე კონტექსტში განიხილება ტრამპის ზეწოლა კიევზე რუსეთის ნავთობრაფინერებზე დარტყმების შეწყვეტის მოთხოვნით.
სად განსხვავდება გაშუქება
ორი ამერიკელი და ერთი დასავლელი ჩინოვნიკა Reuters-ს ეუბნება, რომ Starshield-ის შეზღუდვის ბრძანება თეთრი სახლიდან გამოვიდა, ხოლო თეთრი სახლი საჯაროდ „ტექნიკურ ხარვეზზე" ლაპარაკობს. გარდა ამისა, უფროსმა ამერიკელმა ჩინოვნიკმა ცალკე უარყო, რომ პრეზიდენტმა ტრამპმა პირადად გამოუგზავნა ეს მოთხოვნა. ცალკე უთანხმოება არსებობს ტერმინალების ჩავარდნის სიჩქარის ზღვართან დაკავშირებითაც: უკრაინელი ჩინოვნიკები 160 კმ/სთ-ს (ზოგ შემთხვევაში უკვე 110–120 კმ/სთ-ს) ასახელებენ, ხოლო უკრაინის თავდაცვის სამინისტროს ოფიციალური ხაზი იმას გადმოსცემს, რომ ტერმინალები მხოლოდ 160 კმ/სთ-მდე მუშაობს.
კონტექსტი
SpaceX-მა Starshield სპეციალურად სამთავრობო მომხმარებლებისა და ეროვნული უსაფრთხოების სტრუქტურებისთვის, უპირველეს ყოვლისა აშშ-ის თავდაცვის დეპარტამენტისთვის შექმნა და იგი Starlink თანამგზავრულ ჯგუფს ეფუძნება. ილონ მასკმა X-ზე განაცხადა, რომ Starshield აშშ-ის მთავრობის საკუთრებაა და მისი კონტროლის ქვეშაა, ხოლო ნებისმიერ შეზღუდვას ამერიკული სამხედრო ან პრეზიდენტი განსაზღვრავს. ექსპერტები, რომლებზეც მედია დაყრდნობით იუწყება, ენერგიის ფასების ზრდის მთავარ მიზეზად აშშ-ისა და ისრაელის ომს ირანის წინააღმდეგ და ამ ომის გავლენას ჰორმუზის სრუტეში გემზიდაობის ფაქტობრივ შეჩერებაზე მიიჩნევენ — ის ფაქტორი, რომელსაც ტრამპი უკრაინის დასაბრალებლად გამოიყენებს.