ზელენსკი: ვგრძნობ „ღალატს" ტრამპის მოქმედებების გამო, მათ შორის რუსულ დიზელთან შეთანხმებისა და „ენერგეტიკული შერიგების" გამო

რატომ არის მნიშვნელოვანი

უკრაინის პრეზიდენტის მიერ სიტყვა „ღალატის“ საჯარო გამოყენება კიდევ უფრო მკვეთრად აფიქსირებს კიევ-ვაშინგტონის ურთიერთობის გაუარესებას მაშინ, როცა ამერიკული მედიაცია და სანქციების პოტენციური შემსუბუქება ომის ტრაექტორიისთვის ცენტრალურია. ინტერ�იუში ზელენსკი ორ კონკრეტულ ამერიკულ ნაბიჯს — რუსული დიზელის ლიცენზიას და „ენერგეტიკულ შერიგებას“ — აკავშირებს ხარკოვის ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე რუსულ დარტყმებთან და ტრამპის ძალისხმევას ცალმხრივად წარმოაჩენს. ამავდროულად, ის მოიხსენიებს SpaceX-ის მიერ Starlink-ის შეზღუდვას უკრაინული დრონებისთვის და ამით უფრო ფართო სურათს ასახავს — მისი აზრით, ამერიკული მხარის მთელი რიგი ზომები უკრაინისთვის მავნეა.

რა მოხდა

14 ოქტომბერს, გამოქვეყნებულ ფრაგმენტში ჟურნალისტ პირს მორგანთან ინტერვიუში „Piers Morgan Uncensored"-ზე, პრეზიდენტმა ზელენსკიმ განაცხადა, რომ დონალდ ტრამპის ბოლო ნაბიჯების გამო — რუსული დიზელზე სანქციების მოხსნა და „ენერგეტიკული შერიგების“ გამოცხადება — თავს „ღალატლ ეყოლიებს". მან თქვა, რომ სამწუხაროა, რომ უკრაინა „ძლიერ პარტნიორს კარგავს, მაგრამ არა ჩვენი ბრალით". კითხვაზე, კარგავს თუ არა უკრაინა აშშ-ს, მან დადებითად უპასუხა. ზელენსკიმ დასძინა, რომ ტრამპის მედიატორობას არ ეწინააღმდეგება, თუმცა „შუაში უნდა დარჩე და არასწორ მხარეს არ გადახვიდე"; მისი აზრით, ტრამპის მრჩევლები ცდებიან და ეს „არ არის ისტორიის სწორი მხარე".

ფონი ამ განცხადებებისა ასეთია: 9 ოქტომბერს მაიამიში გაიმართა მრავალმხრივი მოლაპარენებები აშშ-ის, უკრაინის, დიდი ბრიტანეთის, გერმანიის, საფრანგეთის, ევროკომისიისა და ნატოს წარმომადგენლებს შორის, აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის სტივ ვიტკოფისა და ჯარედ კუშნერის მონაწილეობით. იმავე დღეს ტრამპმა განაცხადა, რომ პუტინთან საუბრის შემდეგ მოხსნა რუსული დიზელის სანქციები; აშშ-ის საფინანსო სამინისტრომ გასცა დროებითი ლიცენზია, რომელიც მოქმედებს 2027 წლის 7 აპრილამდე. ტრამპი ამტკიცებდა, რომ რუსეთი 4,8 მილიონ ტონაზე მეტ საწვავს მიაწვდის მსოფლიო ბაზარს, თუმცა უკრინფორმი 300 ათას ტონას ასახელებდა მომავალი ზრდის პერსპექტივით. 11 ოქტომბერს ტრამპმა გამოაცხადა „ენერგეტიკული შერიგების" დაწყება უკრაინასა და რუსეთს შორის, ორივე მხარის თანხმობის მტკიცებით. იმავე დღეს რუსეთმა ხარკოვის ТЕЦ-5 დაარტყა, 13 ოქტომბერს კი ხარკოვის სამოქალაქო ინფრასტრუქტურას 10 ტიპის „ბანდეროლი" რაკეტით. 13 ოქტომბერს ზელენსკიმ განაცხადა, რომ ამ ორი დღის განმავლობაში უკრაინა თავს იკავებდა რუსულ ნავთობგადამუშავების ქარხნებზე დარტყმებისგან, რუსეთი კი უკრაინულ ენერგეტიკულ ობიექტებს განაგრძობდა დარტყმებს.

ზელენსკიმ ინტერ�იუში დიზელის შეთანხმება „ადვილ გამარჯვებად" შეაფასა პუტინისთვის და თქვა, რომ „პუტინი იცინის". ის ასევე აკრიტიკებდა SpaceX-ის მიერ Starlink-ის შეზღუდვას უკრაინული დრონებისთვის და მოუწოდა ილონ მასკს სერვისის აღდგენისკენ.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

უკრაინული მედია ტრამპის დიზელის შეთანხმებას და „ენერგეტიკულ შერიგებას" რუსეთისთვის ცალმხრივ კონცესიად ასახავს, რომელიც დეესკალაციის გარეშე მიიღეს. წყაროები ხაზგასასმელად აღნიშნავენ, რომ რუსეთი „ენერგეტიკული შერიგების" გამოცხადების დღესაც და მის შემდეგაც ხარკოვის ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე დარტყმებს აგრძელებდა, რაც ზელენსკის ციტირებით, რუსული მხარის ცუდ რწმუნებულებას ადასტურებს. უკრაინული პუბლიკაციები ამ შეთანხმებას SpaceX-ის მიერ Starlink-ის შეზღუდვასთან აკავშირებს და ზელენსკის ადრინდელ შეფასებებს იშველიებს — სანქციების შემსუბუქება „სისუსტის ნიშანია" და Axios-თან ინტერვიუში შეთანხმება „უსამართლო და უპრინციპო" უწოდა. გარდა ამისა, უკრაინული მედია ხაზს უსვამს ზელენსკის გზავნილს, რომ ეს ბრძოლა გადარჩენისთვისაა — მიწა, სახლი, შვილები — და არა ბიზნესისთვის, ხოლო მისი მტკივნეული შეფასებები — რომ პუტინი „იცინის" და რომ რუსეთს სურს ტრამპი სუსტად გამოჩნდეს — ცენტრალურ ხაზად იქცევა.

როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები

ერთადერთი ინგლისენოვანი წყარო ნაკრებში — აზერბაიჯანული სააგენტოს მასალა — ზელენსკის „ღალატის" განცხადებას ნეიტრალურად გადმოსცემს, წინა პლანზე დიზელის შეთანხმებას და „ენერგეტიკულ შერიგებას" აყენებს და მის „ძლიერი პარტნიორის დაკარგვის" ციტატას მოჰყავს, თუმცა ხარკოვის დარტყმების ან Starlink-ის შეზღუდვის ფონს არ ეხმიანება. საერთაშორისო მასალა ზელენსკის უფრო მკვეთრ ფრაზებს — რომ „პუტინი იცინის", რომ რუსეთს სურს ტრამპი სუსტად გამოჩნდეს, ან უკრაინის პრეზიდენტის შეცვლის შესახებ საუბარს — არ ამძაფრებს და ინტერვიუს უფრო მოკლე, დიპლომატიურ რეგისტრში წარმოაჩენს.

სად განსხვავდება გაშუქება

წყაროები ერთმანეთს ერთვება სამ საკითხზე. პირველი — შეეკითხეს თუ არა ტრამპის ელჩებმა ფლორიდაში უკრაინულ დელეგაციას სადაზვერვო მონაცემების შეწყვეტით, თუ კიევი არ შეწყვეტდა რუსულ ნავთობგადამუშავების ქარხნებზე დარტყმებს: უკრაინული წყარო ამტკიცებს, რომ ასეთი გაფრთხილება იყო, ამერიკული წყარო უარყოფს, ხოლო ტრამპმა თავად საჯაროდ უარყო სადაზვერვო მონაცემების შეწყვეტა. მეორე — შეთანხმებით გათვალისწინებული რუსული დიზელის მოცულობა: ტრამპი 4,8 მილიონ ტონაზე მეტს ასახელებს, ზოგიერთი წყარო კი საწყის 300 ათას ტონაზე საუბრობს მომავალი ექსპორტის მნიშვნელოვანი ზრდის პერსპექტივით. მესამე — ჩარჩო: უკრაინული გამოცემები და ზელენსკი პირადად რუსული დიზელის სანქციების მოხსნას და „ენერგეტიკულ შერიგებას" ცალმხრივ კონცესიად აფასებენ, რომელიც რუსეთისგან დეესკალაციის გარეშე მიიღეს, ხოლო ამერიკული ადმინისტრაცია თავს ნეიტრალურ მედიატორად ასახავს კიევსა და მოსკოვს შორის.

კონტექსტი

2026 წლის ოქტომბრის დასაწყისში ტრამპის ადმინისტრაციამ ერთდროულად გასცა დროებითი ლიცენზია რუსული დიზელის იმპორტზე 2027 წლის აპრილამდე, გამოაცხადა ე.წ. „ენერგეტიკული შერიგება" და მაიამიში ჩაატარა მრავალმხრივი მოლაპარენებები უკრაინის, დიდი ბრიტანეთის, გერმანიის, საფრანგეთის, ევროკომისიის და ნატოს მონაწილეობით. ამავე დღეს რუსეთმა ხარკოვის ТЕЦ-5 დაარტყა, 13 ოქტომბერს კი ხარკოვის სამოქალაქო ინფრასტრუქტურას 10 რაკეტით განმეორებით შეუტია — ზელენსკის მიერ რუსული მხარის ცუდი რწმუნებულების მტკიცებულებად მოყვანილი ინციდენტები. უფრო ადრე ზელენსკი საჯაროდ კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებდა, რატომ არ აფორმებს აშშ მსგავს დიზელის შეთანხმებას უკრაინასთან, ხოლო Axios-თან ინტერვიუში მან ეს შეთანხმება „უსამართლო და უპრინციპო" უწოდა, პირობად კი ზამთრის პერიოდზე ენერგეტიკულ ობიექტებზე დარტყმების ურთიერთშეწყვეტა დააყენა. ტრამპი თავის მხრივ დიზელის გაძვირებას უკრაინულ დარტყმებს უკავშირებდა რუსულ ნავთობგადამუშავების ქარხნებზე და ზელენსკის მოუწოდა, შეეწყვიტა ეს დარტყმები.