ბულგარეთის სანაპიროსთან დრონებმა ორი სამიზნე გემი დაარტყა, ერთი ჩაიძირა
13 ოქტომბრის ღამეს ბულგარეთის შავი ზღვის სანაპიროსთან დრონებმა ორი სამოქალაქო გემი დაარტყა, ერთი ჩაიძირა. ბულგარეთის პრემიერ-მინისტრმა რუმენ რადევმა განაცხადა, რომ რუსეთის ელჩი ელეონორა მიტროფანოვა სასაუბროდ დაიბარებს, ხოლო უკრაინის ხელისუფლებამ თავდასხმა პირდაპირ რუსეთს დააბრალა.
მთავარი მომენტები
- 13 ოქტომბრის ღამეს ბულგარეთის სანაპიროსთან დრონებმა ორი სამიზნე გემი დაარტყა, ერთი ჩაიძირა.
- მალტის დროშის ქვეშ მცურავი CHELSEA 3 (რეგისტრირებულია ოდესაში, უკრაინული მფლობელობით) სამმა საჰაერო დრონმა დაარტყა ქალაქ ბიალიდან დაახლოებით 18 საზღვაო მილით აღმოსავლეთით.
- 15-ვე ეკიპაჟის წევრი (შვიდი უკრაინელი და რვა აზერბაიჯანელი) ვარნაში ევაკუირებულია; ხუთმა მცირე დაზიანებებისთვის სამედიცინო დახმარება მიიღო.
- მეორე გემი დაახლოებით 17 საზღვაო მილზე კრაპეციდან აღმოსავლეთით ჩაიძირა; ერთი მეზღვაური გადაარჩინეს.
- პრემიერ-მინისტრმა რადევმა რუსეთის ელჩის დაბარება და NATO-ს გენერალურ მდივან მარკ რუტესთან მოლაპარაკებები დააანონსა, ბულგარეთმა კი EU-სა და NATO-ს ტექნიკური დახმარებისთვის მიმართა.
- პრეზიდენტმა ზელენსკიმ განაცხადა, რომ თავდასხმა რუსეთმა მოახდინა, ხოლო საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანდრიი სიბიჰამ შემდგომი სანქციებისა და ზეწოლისკენ მოუწოდა.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ორი სამოქალაქო გემის დარტყმა ბულგარეთის წყლებში შავი ზღვის დასავლეთ ნაწილში ვაჭრობის უსაფრთხოებას საფრთხეში აყენებს და ამ მიმართულებით საზღვაო ნავიგაციის შეზღუდვის რისკს აჩენს. ბულგარეთის მიერ რუსეთის ელჩის დაბარება და EU-სა და NATO-სთვის ტექნიკური დახმარების თხოვნა ნიშნავს, რომ ინციდენტი ნატო-ს წევრი ქვეყნის თავდაცვით და დიპლომატიურ რეაგირებად იქცა. უკრაინა თავდასხმას პირდაპირ რუსეთს აბრალებს და ის სურსათის უსაფრთხოების იარაღად ქცევის ნაწილად მიიჩნევს, რაც სანქციების გამკაცრებისა და შავი ზღვაში თავისუფალი ნავიგაციის დაცვის საერთაშორისო მოწოდებებს აძლიერებს.
რა მოხდა
13 ოქტომბრის ღამეს ბულგარეთის შავი ზღვის სანაპიროსთან დრონებმა ორი სამოქალაქო გემი დაარტყა. ერთი მათგანი, მალტის დროშის ქვეშ მცურავი CHELSEA 3, რომელიც ოდესაშია რეგისტრირებული და უკრაინულ მფლობელობაშია, ქალაქ ბიალიდან დაახლოებით 18 საზღვაო მილზე აღმოსავლეთით სამმა საჰაერო დრონმა დაარტყა. მისი 15-ვე ეკიპაჟის წევრი — შვიდი უკრაინელი და რვა აზერბაიჯანელი — ვარნაში ევაკუირებულია, ხოლო ხუთმა მცირე დაზიანებებისთვის სამედიცინო დახმარება მიიღო. მეორე გემი კრაპეციდან დაახლოებით 17 საზღვაო მილზე აღმოსავლეთით ჩაიძირა; ერთი მეზღვაური გადაარჩინეს. ბულგარეთის პრემიერ-მინისტრმა რუმენ რადევმა რუსეთის ელჩ ელეონორა მიტროფანოვას დაბარება და NATO-ს გენერალურ მდივან მარკ რუტესთან მოლაპარაკებები დააანონსა, ხოლო ბულგარეთმა EU-სა და NATO-ს ტექნიკური დახმარებისთვის მიმართა. რადევმა აღნიშნა, რომ დრონების წარმოშობაზე კატეგორიული მტკიცებულება არ არსებობს, თუმცა მოვლენათა ლოგიკა რუსეთის სასარგებლოდ მეტყველებს. უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ თავდასხმა პირდაპირ რუსეთს დააბრალა, ხოლო საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანდრიი სიბიჰამ პარტნიორებს სანქციების გამკაცრებისა და რუსეთის პასუხისგებაში მისაცემად მოუწოდა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ხაზს უსვამს, რომ CHELSEA 3-ის მფლობელი უკრაინული კომპანიაა და დაშავებულთა შორის შვიდი უკრაინელი მოქალაქეა. უკრაინის ხელისუფლება ღიად აბრალებს თავდასხმას რუსეთს და მას შავი ზღვის დასავლეთ ნაწილში ნავიგაციის შეზღუდვისა და სურსათის უსაფრთხოების იარაღად ქცევის ნაწილად მიიჩნევს. კონტექსტად მოჰყავთ 5 ოქტომბრის ინციდენტი რუმინეთის სანაპიროსთან, სადაც უკრაინიდან იტალიისკენ მიმავალი გემი დაზარალდა, და 6 ოქტომბრის თავდასხმა ALFA WATAN-სა და ABLE-ზე ბულგარეთის ეკონომიკურ ზონაში. უკრაინული წყაროები ასევე ხაზს უსვამს ბულგარეთის მიერ EU-სა და NATO-სთვის დახმარების თხოვნას, როგორც რუსეთის აგრესიის ფართო სურათის ელემენტს შავ ზღვაში.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
არაუკრაინულ ენაზე მომუშავე ერთადერთი წყარო — აზერბაიჯანული სააგენტო APA — ინციდენტს აზერბაიჯანელი მოქალაქეების დაშავების კუთხით აშუქებს და უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრს ციტირებს. ბულგარეთის ოფიციალური განცხადებები უფრო ფრთხილ ფორმულირებას იყენებს: არ არის კატეგორიული მტკიცებულება დრონების წარმოშობაზე, თუმცა მოვლენათა ლოგიკა რუსეთის სასარგებლოდ მეტყველებს. EU-ს პოზიცია შემოფარგლება განცხადებით, რომ შავ ზღვაში სავაჭრო გემებზე თავდასხმები მიუღებელია და რომ რუმინეთისა და ბულგარეთის თხოვნით მათ სატელიტური სურათები გადაეცემათ.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები ერთმანეთს ერთმანეთისგან ორ საკითხში განსხვავდება. პირველი, მეორე გემის იდენტიფიცირება: ერთი ჯგუფი მას ABLE-ად ასახელებს (პალაუს დროშა, 18-კაციანი ეკიპაჟი, ყველა გადაარჩინეს), მეორე ჯგუფი კი — CHELSEA 3-ად (მალტის დროშა, 15-კაციანი ეკიპაჟი, ყველა ვარნაში ევაკუირებული). მეორე, თავდასხმის ავტორის დადგენა: უკრაინის ხელისუფლება (პრეზიდენტი ზელენსკი და საგარეო საქმეთა მინისტრი სიბიჰა) პირდაპირ რუსეთს აბრალებს, ხოლო ბულგარეთის პრემიერ-მინისტრი რადევი აცხადებს, რომ კატეგორიული მტკიცებულება პასუხისმგებლობის კონკრეტულ სახელმწიფოზე დაკისრებისთვის არ არსებობს — თუმცა იმავდროულად ამბობს, რომ მოვლენათა ლოგიკა რუსეთის სასარგებლოდ მეტყველებს.
კონტექსტი
13 ოქტომბრის ინციდენტამდე ერთი კვირით ადრე, 6 ოქტომბერს, ბულგარეთის ეკონომიკურ ზონაში დრონებმა ორი სამიზნე გემი — ALFA WATAN (ტოგოს დროშა) და ABLE (პალაუს დროშა) — დაარტყა. ALFA WATAN დაახლოებით სამ წუთში ჩაიძირა, 12 ეკიპაჟის წევრი კვლავ დაკარგულად ითვლება. ABLE ცეცხლი გაუჩნდა, მისი 18-კაციანი ეკიპაჟი გადაარჩინეს და შემდეგ ბულგარეთის წყლები დატოვა; წინასწარმა გამოძიებამ გემზე დრონის ნამსხვრევები ვერ აღმოაჩინა. 5 ოქტომბერს კი რუმინეთის სანაპიროსთან უკრაინიდან იტალიისკენ მიმავალი მარცვლეულის გემი დააზარალეს, მინიმუმ ერთი ადამიანი დაიღუპა. CHELSEA 3, 136-მეტრიანი მალტის დროშის ქვეშ მცურავი ტვირთმზიდელი, ოდესაშია რეგისტრირებული, უკრაინული მფლობელობით, და თავდასხმის დროს თურქული შავი ზღვის პორტ გირესუნიდან მოლდოვაში, გიურგიულეშტისკენ მიცურავდა.