ЦПК: ДБР-მა, სავარაუდოდ, "სკელიას" რეგიმენტში დანაშაულების შესახებ მარტიდან იცოდა, მაგრამ გამოძიება Babel-ის სტატიის შემდეგ დაიწყო
უკრაინის ანტიკორუფციული ცენტრი (ЦПК) აცხადებს, რომ სახელმწიფო გამოძიების ბიურომ (ДБР) შესაძლოა 2026 წლის მარტიდან იცოდა 425-ე ცალკეული შეტევითი პოლკის "სკელიას" შესახებ სავარაუდო დანაშაულების შესახებ, მაგრამ გამოძიება მხოლოდ Babel-ის 23 ივნისის ჟურნალისტური გამოძიების გამოქვეყნების შემდეგ დაიწყო. სამხედრო ომბუდსმენის ოფისმა ДБР-სა და გენერალურ პროკურატურას მარტიდან ივნისამდე რვა წერილი გაუგზავნა, რომელთა უმეტესობაზეც უარი თქვეს.
მთავარი მომენტები
- ЦПК-ის თქმით, ДБР-მა 425-ე პოლკში სავარაუდო დანაშაულების შესახებ სულ მცირე 2026 წლის მარტიდან იცოდა.
- სამხედრო ომბუდსმენის ოფისმა 2026 წლის მარტიდან ივნისამდე ДБР-სა და გენერალურ პროკურატურას რვა წერილი გაუგზავნა.
- წერილებში აღწერილი იყო სამედიცინო დახმარების არარონება სიკვდილით, ცეცხლსასროლი იარაღითა და საბრძოლო ხელყუმბარებით მუქარა, უკანონო დაკავება, ფიზიკური ძალადობა და წამება.
- რვა შემთხვევიდან ექვსში ДБР-მა წინასწარი გამოძიება არ დაიწყო და მასალები სამხედრო სამართალდამცავ სამსახურს (ВСП) გადასცა.
- 23 ივნისს Babel-მა "სკელიაში" წამებისა და მობილიზებული სამხედროების 25 გარდაცვალების შესახებ ფართომასშტაბიანი გამოძიება გამოაქვეყნა.
- 24 ივნისს პოლკის მეთაური, პოლკოვნიკი იური გარკავი გამოძიების პერიოდში სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებიდან გადააყენეს.
- 2 სექტემბერს 425-ე პოლკი ნაციონალური გვარდიის "აზოვის" 1-ლი კორპუსის ოპერატიულ დაქვემდებარებაში გადავიდა.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ЦПК-ის ბრალდებები მიუთითებს უკრაინის სამართალდამცავი ორგანოების შესაძლო მოურგებელობაზე — სამხედრო ომბუდსმენის მიერ დოკუმენტირებულ წამებისა და მობილიზებული სამხედროების გარდაცვალების შესახებ საჩივრებზე, რომლებზეც მათ რეაგირება არ მოუხდენიათ. შემთხვევამ გამოიწვია სისხლის სამართლის საქმეების დაწყება, პოლკის მეთაურის დათხოვნა და სტრუქტურული ცვლილებები ნაწილის მართვაში. სკელიას საქმე უფრო ფართო კითხვების სიმბოლოდ იქცა იმაზე, თუ როგორ ხდება ცალკეულ სამხედრო ნაწილებში ძალადობის ფაქტების გამოძიება და რეაგირება.
რა მოხდა
უკრაინის ანტიკორუფციულმა ცენტრმა (ЦПК) განაცხადა, რომ სახელმწიფო გამოძიების ბიურომ (ДБР), სავარაუდოდ, 2026 წლის მარტიდან იცოდა 425-ე ცალკეული შეტევითი პოლკ "სკელიასთან" დაკავშირებული სავარაუდო დანაშაულების შესახებ. ЦПК-ის მტკიცებით, სამხედრო ომბუდსმენის ოფისმა 2026 წლის მარტიდან ივნისამდე ДБР-სა და გენერალურ პროკურატურას რვა წერილი გაუგზავნა. წერილებში აღწერილი იყო სამედიცინო დახმარების არარონება სიკვდილით, ცეცხლსასროლი იარაღითა და საბრძოლო ხელყუმბარებით მუქარა, უკანონო დაკავება, ფიზიკური ძალადობა და წამება. რვა შემთხვევიდან ექვსში ДБР-მა წინასწარი გამოძიება არ დაიწყო, მიზეზად წინასწარი გამოძიების ერთიან რეესტრში (ЄРДР) შეტანისთვის საკმარისი საფუძვლის არარსებობა დაასახელა და მასალები ВСП-ს გადასცა. ერთ შემთხვევაში სამხედროს და მისი დის საჩივარი ეხებოდა ძმის ცემას და შემდგომ საავადმყოფოში მის გარდაცვალებას სამედიცინო დახმარების არარონების გამო; ДБР-ს გამომძიებელმა საქმის ЄРДР-ში რეგისტრაციისთვის საკმარისი საფუძველი ვერ დაინახა. ЦПК-ის ცნობით, ДБР-მა დარღვევების გამოძიება მხოლოდ 23 ივნისს Babel-ის გამოძიების გამოქვეყნების შემდეგ დაიწყო. თავად Babel-მა გამოძიებაში 30-ზე მეტ მოწმესთან ისაუბრა, მათ შორის დაახლოებით ათ "სკელიას" სამხედრო მოსამსახურესთან, რომლებიც პოლკიდან გაიქცნენ ან კვლავ მსახურებდნენ. სტატიის გამოქვეყნებიდან ერთ დღეში, 24 ივნისს, პოლკის მეთაური, პოლკოვნიკი იური გარკავი გამოძიების პერიოდში სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებიდან გადააყენეს. 25 ივნისს პოლკმა 25 რეკრუტის გარდაცვალება და მეთაურის დაუყოვნებლივ დათხოვნა დაადასტურა. შემდგომ გაგრძელდა სისხლის სამართლის პროცედურები: 10 ივლისს ДБР-მა პოლკის ერთი სამხედრო მოსამსახურე სამხედრო კაპელანისა და პოლკოვნიკის ცემის ბრალდებით დააკავა, 11 ივლისს კი ის გირაოს გარეშე დააპატიმრა; 28 ივლისს პოლკის სამედიცინო როტის ორ სამხედრო მოსამსახურეს კიროვოჰრადის ოლქში ორი თანამსახურის ცემისა და უკანონო დაკავების ბრალდება წარუდგინეს. 2 სექტემბერს 425-ე პოლკი ნაციონალური გვარდიის "აზოვის" 1-ლი კორპუსის ოპერატიულ დაქვემდებარებაში გადავიდა. ომბუდსმენმა დმიტრო ლუბინეცმა სკელიას ნაწილში სავარაუდო წამების შესახებ ინფორმაციის შემოწმება პირად კონტროლზე აიღო და ნაწილის დისლოკაციის ადგილზე სპეციალური მონიტორინგის ჯგუფი გაგზავნა. 30 ივლისს გამოცემა Teksty-მ 225-ე ცალკეულ შეტევით პოლკში სისტემატური ცემის, წამებისა და შეკავების ჯგუფების შესახებ მსგავსი გამოძიება გამოაქვეყნა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
ყველა სამი მოწოდებული წყარო უკრაინულენოვანი მედიაა, რომლებიც ЦПК-ის ბრალდებას აშუქებენ. ჟურნალისტური ყურადღება ინსტიტუციურ პასუხისმგებლობაზეა კონცენტრირებული — ДБР-სა და გენერალური პროკურატურის როგორ მოიქცნენ სკელიას პოლკთან დაკავშირებულ წინა საჩივრებზე. მთავარი კითხვა არის ის, რომ სამართალდამცავმა ორგანოებმა რეაგირება მხოლოდ მას შემდეგ მოახდინეს, რაც საქმე მედიის საშუალებით გახდა საჯარო. პოლკი თავის პასუხში აცხადებს, რომ ჟურნალისტები ინდივიდუალურ ტრაგიკულ შემთხვევებს ზოგალიზაციას უკეთებდნენ და რომ ჟურნალისტების მიერ დასახელებული 26 გარდაცვალებიდან 18 საავადმყოფოში ან გზაში მოხდა და დაავადებებთან და მობილიზებულთა ჯანმრთელობის მდგომარეობასთან იყო დაკავშირებული; მეთაურობა კანონის ფარგლებში სამართალდამცავ და სხვა უფლებამოსილ ორგანოებთან თანამშრომლობისთვის მზადყოფნას გამოხატავს.
სად განსხვავდება გაშუქება
გარდაცვალებულთა რაოდენობაში წყაროებს შორის მცირე განსხვავებაა: Babel-ის საწყისი გამოძიება 25 გარდაცვალებაზე მიუთითებს, ხოლო პოლკის საკუთარ პასუხში 26 გარდაცვალებაა ნახსენები.
კონტექსტი
23 ივნისს Babel-მა წინა ექვსი თვის განმავლობაში "სკელიას" პოლკში 25 მობილიზებული სამხედროს გარდაცვალების შესახებ ფართომასშტაბიანი გამოძიება გამოაქვეყნა; შემდგომ Babel-მა პოლკთან დაკავშირებული კიდევ შვიდი გარდაცვალება დაითვალა. 425-ე ცალკეული შეტევითი პოლკი "სკელიამ" მედიის გამოძიებებში ნაწილი შეფასებები საჯაროდ გამოხატა და უარყო. 30 ივლისს გამოცემამ Teksty-მ 225-ე ცალკეულ შეტევით პოლკში მსგავსი სავარაუდო ძალადობის შესახებ გამოძიება გამოაქვეყნა. 2 სექტემბერს 425-ე პოლკი ნაციონალური გვარდიის "აზოვის" 1-ლი კორპუსის ოპერატიულ დაქვემდებარებაში გადავიდა.