უკრაინის რადამ მიიღო ეროვნური უმცირესობების განათლების შესახებ კანონი — გზა ევროინტეგრაციის ორი კლასტერის გახსნისკენ

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ეს კანონი ასრულებს უნგრეთის მთავარ პირობას, რომელიც მან თვეების განმავლობაში ვეტოს საფუძვლად იყენებდა ევროკავშირთან მოლაპარაკებების შემდგომი კლასტერების გახსნაზე. მისი მიღება საშუალებას აძლევს 13 ოქტომბრისთვის დაგეგმილ სამთავრობათაშორის კონფერენციას ოფიციალურად გახსნას მე-2 („შიდა ბაზარი") და მე-3 („კონკურენტუნარიანობა და ინკლუზიური ზრდა") კლასტერები, რაც უკრაინის ევროინტეგრაციის გზაზე კონკრეტულ ნაბიჯს წარმოადგენს. კანონი ასევე აფიქსირებს ეროვნული უმცირესობების განათლების გაფართოებულ უფლებებს, თუმცა რუსულ ენას სპეციალურად გამორიცხავს. ის წარმოადგენს უკრაინა-უნგრეთის ორმხრივი დიპლომატიის შედეგს მრავალთვიანი პაუზის შემდეგ.

რა მოხდა

2026 წლის 12 ოქტომბერს უკრაინის უმაღლესმა რადამ ორ მოსმენაში და მთლიანად მიიღო კანონპროექტი №16119 ეროვნული უმცირესობებისა და მშობლიური ხალხების ენებზე განათლების შესახებ. პირველ მოსმენაში (საფუძვლად) მხარი 273-მა დეპუტატმა დაუჭირა, საბოლოო კენჭისყრაში კი — 266-მა. რადამ დაუყოვნებლივ დაავალა რადას თავმჯდომარეს ხელმოწერა და კანონის პრეზიდენტისთვის გაგზავნა. კანონი განათლების უფლებას ანიჭებს იმ უმცირესობათა და მშობლიური ხალხთა შვილებს, რომელთა ენებიც ევროკავშირის ოფიციალური ენებია, სახელმწიფო ენასთან ერთად; რუსული ენა სიაში არ შედის. სკოლას შეუძლია ეროვნული უმცირესობის სტატუსი მიიღოს, თუ მოსწავლეთა 50%-ზე მეტი შესაბამის ენაზე სწავლობს; მინიმალური ზღურბლი 20%-ია, წინააღმდეგ შემთხვევაში სკოლას შეიძლია სტატუსი გაუუქმდეს განათლების სამინისტროს თანხმლებით.

კანონპროექტი 1 ოქტომბერს დარეგისტრირდა რადაში. ავტორებს შორის არიან რადას თავმჯდომარე რუსლან სტეფანჩუკი, მისი მოადგილეები ოლექსანდრ კორნიენკო და ოლენა კონდრატიუკი, ასევე დეპუტატები სერჰი ბაბაკი და მიკიტა პოტურაევი. 6 ოქტომბერს პარლამენტის განათლების, მეცნიერების და ინოვაციის კომიტეტმა რეკომენდაცია გაუწია რადას კანონპროექტის საფუძვლად და მთლიანად მიღების თაობაზე. იმავე დღეს, ლუქსემბურგში ევროკავშირის საგარეო საქმეთა საბჭოს სხდომის დაწყებამდე, უნგრეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანიტა ორბანმა განაცხადა, რომ ელოდებოდა რადას მიერ კანონის მიღებას იმავე დღეს. მან ასევე დაადასტურა, რომ ბუდაპეშტი მზად იყო მე-2 და მე-3 კლასტერების გახსნაზე თანხმობისთვის 13 ოქტომბრის სამთავრობათაშორის კონფერენციაზე. უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრი ანდრი სიბიჰა შეხვდა მას ლუქსემბურგში; ძირითადი თემა იყო უნგრეთის ბლოკადის მოხსნა. სიბიჰამ მადლობა გადაუხადა უნგრეთს კონსტრუქციული პოზიციისთვის და განაცხადა, რომ ელოდება ევროკავშირის ოფიციალურ გადაწყვეტილებას მომდევნო დღეს. 12 ოქტომბერს ევროკავშირის მუდმივი წარმომადგენელთა კომიტეტი (Coreper) მზად იყო დაეთანხმებინა მოლაპარაკებათა პოზიციები მე-2 და მე-3 კლასტერების გახსნაზე უკრაინასთან მოლაპარაკებებში.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

ყველა მოწოდებული სტატია უკრაინული წყაროებიდანაა და კანონს ევროინტეგრაციის მნიშვნელოვან მილსახელად და უნგრეთთან წარმატებული ორმხრივი დიპლომატიის შედეგად წარმოაჩენს. უკრაინული მედია ფოკუსირებულია უკრაინულ აქტორებზე და ინსტიტუტებზე — საგარეო საქმეთა მინისტრ ანდრი სიბიჰას შეხვედრაზე ლუქსემბურგში, რადას კენჭისყრაზე და პარლამენტის განათლების კომიტეტის თავმჯდომარე სერჰი ბაბაკის კომენტარებზე. რეპორტაჟები ხაზს უსვამს სიბიჰას განცხადებებს რუსეთის მიერ უკრაინის ქალაქებზე თავდასხმების გააქტიურების და ევროკავშირის სამშვიდობო ძალისხმევის შესახებ, რაც კანონს ომის ფართო კონტექსტში ათავსებს. მედია კანონს უნგრეთის პირობის შესრულებად და კონკრეტული შემდგომი ნაბიჯების (13 ოქტომბრის სამთავრობათაშორისი კონფერენცია) გამხსნელად წარმოაჩენს და უკრაინას როგორც მგრძნოვ-ანტს და კონსტრუქციულს ასახავს.

სად განსხვავდება გაშუქება

წყაროები ვერ თანხმდებიან იმაზე, თუ რამდენი მოლაპარაკების კლასტერი ჰქონდა უკრაინას უკვე გახსნილი ამ ნაბიჯის წინ: ფაქტების უმეტესობა აღნიშნავს, რომ 15 ივნისს მხოლოდ პირველი „საფუძვლების" კლასტერი გაიხსნა, მაგრა�мявля едн факт отбелязва, че Украйна е отворила два от шестта – първият („Основи") и шестият („Външни отношения").

კონტექსტი

15 ივნისს უკრაინამ და ევროკავშირმა სამთავრობათაშორის კონფერენციაზე გახსნეს პირველი „საფუძვლების" კლასტერი, რომელიც მოიცავს კანონის უზენაესობას, დემოკრატიული ინსტიტუტების მუშაობას და საჯარო ადმინისტრირების რეფორმას. ივნისის ბოლოს უნგრეთმა COELA-ს შეხვედრაზე უარი განაცხადა ყველა 27 ქვეყნის ერთობლივი წერილის მხარდაჭერაზე, რაც შემდგომ პროგრესს აჩერებდა; უნგრეთის პრემიერ-მინისტრმა პეტერ მადიარმა ეს პოზიცია „შედეგებზე დაფუძნებული შეფასების" პრინციპით ახსნა. 2025 წლის გაზაფხულზე უკრაინამ და უნგრეთმა შეთანხმდნენ ბუდაპეშტის ეროვნული უმცირესობების მოთხოვნებზე რეგულარულ კონსულტაციებზე, რამაც მაის-ივნისში კანონპროექტის შეთანხმებამდე მიგვიყვანა. 7 ოქტომბერს უნგრეთმა თვეების ბლოკადა მოხსნა; 1 ოქტომბერს კანონპროექტი №16119 დარეგისტრირდა რადაში. კანონპროექტის ავტორებს შორის არიან რადას თავმჯდომარე რუსლან სტეფანჩუკი, მისი მოადგილეები ოლექსანდრ კორნიენკო და ოლენა კონდრატიუკი, ასევე დეპუტატები სერჰი ბაბაკი და მიკიტა პოტურაევი. 6 ოქტომბერს განათლების, მეცნიერების და ინოვაციის კომიტეტმა მისი მიღება რეკომენდაცია გაუწია. ევროკავშირის გაფართოების საკითხებში კომისარმა მარტა კოსმა უკრაინის „შთამბეჭდავი შედეგები" შეაქო ომის პირობებში და ხაზი გაუსვა უსაფრთხოების და კანონის უზენაესობის საკითხების მნიშვნელობას გაწევრიანების პროცესში.