ევროკომისარმა განაცხადა, რომ უკრაინისთვის და მოლდოვისთვის მოლაპარაკების ორი ახალი კლასტერის გახსნა შესაძლოა მომდევნო კვირას მოხდეს

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ორი კლასტერის გახსნა ივლისის შემდეგ პირველი წინსვლა იქნება უკრაინის ევროკავშირთან მოლაპარაკებებში და დაასრულებს უნგრეთის მიერ თვეების განმავლობაში შენარჩუნებულ ვეტოს. კლასტერები გაწევრიანების პროცესში კონკრეტული, გადამოწმებადი ეტაპებია და მათი გახსნა ნიშნავს, რომ უკრაინისთვის დარჩება მხოლოდ ორი გახსნელი კლასტერი ექვსიდან. გარიგება ეროვნული უმცირესობების განათლების შესახებ კანონპროექტს ეხება, რაც აჩვენებს, როგორ განაგრძობენ ორმხრივი უმცირესობათა საკითხები უკრაინის ევროინტეგრაციის ფორმირებას. ევროკომისიის წლიური გაფართოების ანგარიში, რომელიც 28 ოქტომბერს გამოქვეყნდება, უკრაინის რეფორმების პროგრესს შეაფასებს.

რა მოხდა

ევროკომისარმა გაფართოების საკითხებში მარტა კოსმა 5 ოქტომბერს ბრიუსელში, მოლდოვა-ევროკავშირის ასოციაციის საბჭოს სხდომის შემდეგ პრესკონფერენციაზე განაცხადა, რომ ევროკავშირს შეუძლია უკრაინისთვის და მოლდოვისთვის მოლაპარაკებების შემდეგი ორი კლასტერი გახსნას — „შიდა ბაზარი“ და „კონკურენტუნარიანობა და ინკლუზიური ზრდა“ — უკვე მომდევნო კვირას ლუქსემბურგში სამთავრუბნთაშორის კონფერენციაზე. კოსმა გახსნა დააკავშირა უკრაინის უმაღლესი რადის მიერ ეროვნული უმცირესობების განათლების უფლებების შესახებ კანონპროექტის მიღებასთან, რომელსაც უნგრეთი ითხოვს.

Financial Times-ის ცნობით, რომელიც ორ წყაროზე დაყრდნობით იუწყება, უნგრეთის პრემიერ-მინისტრმა პეტერ მადიარმა ამ კვირაში უნგრეთის დიპლომატებს უთხრას, არ დაებლოკათ უკრაინისთვის და მოლდოვისთვის წერილების გაგზავნა ამ ორი კლასტერის გახსნის შესახებ სამუშაო შეხვედრებზე. FT-ის წყაროებმა ეს ნაბიჯი პროცედურულ, მაგრამ სიმბოლურად მნვნობიან წინსვლად შეაფასეს. უნგრეთის სრული პოლიტიკური მხარდაჭერა კლასტერების გახსნისთვის დამოკიდებულია იმაზე, მიიღებს თუ არა უმაღლესი რადა 12 ოქტომბერს ეროვნული უმცირესობების განათლების შესახებ კანონს.

კანონპროექტი უმაღლეს რადაში 1-2 ოქტომბერს დარეგისტრირდა და, როგორც ცნობლია, უნგრეთის მხარის შენიშვნების გათვალისწინებით შემუშავდა. უკრაინის უმაღლესი რადის თავმჯდომარე რუსლან სტეფანჩუკმა ჩერნივციში განაცხადა, რომ პარლამენტი 12 ოქტომბერს მუშაობას დაიწყებს და ორ მნვნობიან ევროინტეგრაციულ კანონპროექტს მიიღებს, რაც უნგრეთის ვეტოს მოხსნას შეუწყობს ხელს. ვიცეებ-პრემიერ-მინისტრმა ვსევოლოდ ჩენცოვმა 2 ოქტომბერს თქვა, რომ უკრაინამ დანარჩენი კლასტერების გახსნისთვის საჭირო პირობები შეასრულა და მოლოდინი აქვს, რომ მეორე და მესამე კლასტერი ოქტომბერში გაიხსნება, ხოლო დანარჩენი — 2026 წლის ბოლომდე.

თუ ორი კლასტერი გაიხსნება, უკრაინისთვის და მოლდოვისთვის დარჩება მხოლოდ ორი გახსნელი — „მწვანე პოლიტიკის/დღის წესრიგის“ და სოფლის მეურნეობისა და კოჰეზიის შესახებ. ევროკომისია იმედოვნებს, რომ ამ ორ კლასტერზეც 2026 წლის ბოლომდე შეთანხმება მოხდება. ყველა 33 მოლაპარაკების თავი, რომლებიც ექვს კლასტერად არის დაჯგუფებული, ევროკომისიის მიერ კანდიდატი ქვეყნის კანონმდებლობის ევროკავშირის სტანდარტებთან შესაბამისობის აღიარების შემდეგ ყველა 27 წევრი ქვეყნის ერთსხმელოვან მხარდაჭერას მოითხოვს. ევროკომისიის წლიური გაფართოების ანგარიში, რომელიც უკრაინის რეფორმების შესრულების დეტალურ შეფასებას შეიტანს, 28 ოქტომბერს გამოქვეყნდება.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

უკრაინული წყაროები ისტორიის ცენტრში 12 ოქტომბრის საკანონმდებლო ნაბიჯს აყენებს და უმაღლესი რადის ეროვნული უმცირესობების განათლების კანონპროექტზე კეთდება აქცენტი, როგორც კლასტერების გახსნის მთავარ ტრიგერად. სათაურები წინა პლანზე წამოიწევა რადის (სტეფანჩუკის განცხადება 12 ოქტომბრის სესიისა და ორი ინტეგრაციული კანონპროექტის შესახებ) და უკრაინის მთავრობისა და ვიცეებ-პრემიერ-მინისტრის როლს პირობების შესრულების დადასტურებაში. უკრაინელი ჩინოვნიკები — საგარეო საქმეთა მინისტრი ანდრიი სიბიჰა და ვიცეებ-პრემიერ-მინისტრი ვსევოლოდ ჩენცოვი — ხშირად იმეორებენ იმედს, რომ კენჭისყრა უნგრეთის ბლოკადას დაასრულებს, რითაც უკრაინა თავს ისე წარმოაჩენს, როგორც საკუთარი ნაწილი შესრულებული მხარე.

როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები

ძირითადი საერთაშორისო ტრიგერი ბრიუსელიდან მოდის: ევროკომისარ მარტა კოსის 5 ოქტომბრის პრესკონფერენცია მოლდოვა-ევროკავშირის ასოციაციის საბჭოს სხდომის შემდეგ, რომელმაც ლუქსემბურგში სამთავრუბნთაშორის კონფერენციისთვის პირობიანი ვადები დაადგინა. Financial Times-ი, რომელსაც წყაროები ციტირებს, ნარატივს ისე მართავს, რომ უნგრეთის პრემიერ-მინისტრმა პეტერ მადიარმა დიპლომატებს უთხრას, არ დაებლოკათ უკრაინისთვის და მოლდოვისთვის წერილების გაგზავნა — უნგრეთი გადამწყვეტ ფაქტორად არის წარმოჩენილი. საერთაშორისო ჩარჩო კლასტერების გახსნას უფრო ფართო ევროკავშირულ პროცესებთან აკავშირებს: ევროკომისიის 28 ოქტომბრის გაფართოების ანგარიში, ოთხი კანდიდატი ქვეყნისთვის — უკრაინის, მოლდოვის, ალბანეთისა და მონტენეგროსთვის — პრიორიტეტული „საგზაო რუკების“ შემოთავაზება ეტაპობრივი ინტეგრაციის მოდელის ფარგლებში და ბრიუსელში ევროკავშირის ლიდერების მოახლოებული სამიტი.

სად განსხვავდება გაშუქება

რამდენიმე სტატია ეროვნული უმცირესობების განათლების კანონპროექტის უმაღლეს რადაში რეგისტრაციის თარიღს სხვადასხვანაირად ასახელებს — ერთი ნაწილის მიხედვით 1 ოქტომბერია, სხვების მიხედვით კი 2 ოქტომბერი. ცალკეულ სტატიებში უკრაინის მთავრობა „სერჰიი ხორეცკის“ (ან მსგავსი დამახინჯებული ვარიანტების) სახელთან არის დაკავშირებული პარლამენტის 12 ოქტომბერს მოწვევის კონტექსტში; ეს სახელი სხვა ფაქტებში არ დასტურდება და ეწინააღმდეგება სხვა რეპორტაჟებში დასახელებულ პირს.

კონტექსტი

უკრაინამ და მოლდოვამ პირველი „საფუძვლების“ კლასტერი 15 ივნისს გახსნეს, ხოლო უკრაინამ მეექვსე „გარე ურთიერთობების“ კლასტერი — 14 ივლისს. უნგრეთი 17 ივლისიდან მოყოლებული რამდენჯერმე უარზე იყო მეორე და მესამე კლასტერების სკრინინგის შედეგების დამტკიცებაზე (22 ივლისი, 1 სექტემბერი, 8 სექტემბერი). ივნისში უნგრეთმა უკრაინის ევროკავშირში გაწევრიანებაზე 17-თვიანი ვეტო მოხსნა ბუდაპეშტში მთავრობის შეცვლის შემდეგ, მაგრამ რამდენიმე კვირაში დაემუქრა პროცესის შეჩერებით, თუ კიევი არ შეასრულებდა ზაკარპატიაში უნგრების უფლებების შესახებ შეთანხმებას. ყველა 33 მოლაპარაკების თავი ექვს კლასტერად არის დაჯგუფებული და ყველა 27 წევრი ქვეყნის ერთსხმელოვან მხარდაჭერას მოითხოვს; დამატებითი ორი თავი გაწევრიანების საბოლოო ეტაპზე განიხილება. ევროკომისიამ შემოთავაზა „ეტაპობრივი ინტეგრაციის“ მოდელი, რომელიც კანდიდატ ქვეყნებს — პრიორიტეტული საგზაო რუკებით უკრაინისთვის, მოლდოვისთვის, ალბანეთისთვის და მონტენეგროსთვის — სრული წევრობის მიღწევამდეც ბარიერების გარეშე ვაჭრობის და ევროკავშირის პროგრამებში მონაწილეობის შესაძლებლობას აძლევს.