ევროკავშირის ელჩებმა უკრაინას ორ ახალ მოლაპარაკებით კლასტერზე პოზიციის წარდგენის მოწვევა გაუგზავნეს; კოშტა ზელენსკის ბრიუსელის სამიტზე მიიწვია
ევროკავშირის სახელმწიფოების ელჩებმა 7 ოქტომბერს უკრაინასა და მოლდოვას მოლაპარაკებითი პოზიციების წარდგენის მოწვევა გაუგზავნეს ორ ახალ კლასტერზე — „შიდა ბაზარი“ და „კონკურენტუნარიანობა და ინკლუზიური ზრდა“. ევროსაბჭოს პრეზიდენტმა ანტონიუ კოშტამ ტელეფონით ისაუბრა პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკისთან და მიიწვია იგი 15-16 ოქტომბრის ბრიუსელის სამიტზე. უნგრეთმა კლასტერებ 2 და 3-ის გახსნის ბლოკირება მოხსნა, თუმცა სრული პოლიტიკური მხარდაჭერა დამოკიდებულია ვერხოვნა რადის მიერ 12 ოქტომბერს ეროვნური უმცირესობების განათლების უფლებების შესახებ კანონპროექტის მიღებაზე.
მთავარი მომენტები
- 7 ოქტომბერს ევროკავშირის ელჩებმა უკრაინასა და მოლდოვას მოლაპარაკებითი პოზიციების წარდგენის მოწვევა გაუგზავნეს კლასტერებზე „შიდა ბაზარი" და „კონკურენტუნარიანობა და ინკლუზიური ზრდა".
- ევროსაბჭოს პრეზიდენტმა ანტონიუ კოშტამ ზელენსკი პირადად მიიწვია 15-16 ოქტომბრის ბრიუსელის სამიტზე.
- უნგრეთმა კლასტერებ 2 და 3-ის ბლოკირება მოხსნა, რის სანაცვლოდ მოითხოვს ვერხოვნა რადის მიერ 12 ოქტომბერს ეროვნული უმცირესობების განათლების შესახებ კანონპროექტ №16119-ის მიღებას.
- უკრაინამ ამ დრომდე გახსნა ორი კლასტერი ექვსიდან: „საფუძვლები" (15 ივნისს) და „გარე ურთიერთობები" (14 ივლისს); კლასტერები 4 და 5 ჯერ კიდევ გამოსახსნელია.
- სამმა ევროკავშირის დიპლომატმა გამოცემა Rapporteur-ს უთხრა, რომ ევროკავშირში სერიოზულად განიხილავენ უკრაინისა და მოლდოვის მოლაპარაკებითი პროცესების გამიჯვნას.
- ევროკომისარმა გაფართოების საკითხებში მარტა კოსმა 7 ოქტომბერს პარლამენტის დეპუტატებს განუცხადა, რომ 2030 წლისთვის ევროკავშირს შესაძლოა ორი ან სამი ახალი წევრი შეერთებოდეს, რომელთა შორის ყველაზე ახლოს მონტენეგრო და ალბანეთი არიან.
- საუბრის წინა დღეს უკრაინამ ევროკავშირისგან 1,2 მილიარდი ევროს ტრანში მიიღო თავდაცვისთვის, მათ შორის დრონებისთვის.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს გადაწყვეტილება გზას უხსნის ევროკავშირთან მოლაპარაკებების კიდევ ორი კლასტერის გახსნას მომდევნო კვირას, რის შემდეგაც ექვსიდან მხოლოდ ორი კლასტერი დარჩება გამოსახსნელი. უნგრეთმა ტექნიკური ეტაპი განბლოკა, მაგრამ მისი სრული პოლიტიკური მხარდაჭერა დამოკიდებულია ვერხოვნა რადის მიერ 12 ოქტომბერს ეროვნული უმცირესობების განათლების შესახებ კანონპროექტის მიღებაზე. ამავდროულად, ევროკავშირის ზოგიერთი დიპლომატი განიხილავს უკრაინისა და მოლდოვის მოლაპარაკებითი პროცესების გამიჯვნის საკითხს, რაც ხაზს უსვამს გაფართოების პროცესში არსებულ განხეთქილებას.
რა მოხდა
7 ოქტომბერს ევროკავშირის წევრი ქვეყნების ელჩებმა უკრაინასა და მოლდოვას მოლაპარაკებითი პოზიციების წარდგენის მოწვევა გაუგზავნეს ორ ახალ კლასტერზე — „შიდა ბაზარი" და „კონკურენტუნარიანობა და ინკლუზიური ზრდა". ეს ნაბიჯი გახდა შესაძლებელი მას შემდეგ, რაც უნგრეთის ახალმა მთავრობამ პეტერ მადიარის ხელმძღვანელობით ბლოკირება მოხსნა, რომელიც წინა თვეებში ზოგიერთ ტექნიკურ ეტაპს აკავებდა. მოლაპარაკებები ორგანიზებულია ექვსი თემატური კლასტერის ფარგლებში; უკრაინამ ამ დრომდე გახსნა „საფუძვლები" (15 ივნისს) და „გარე ურთიერთობები" (14 ივლისს), ამიტომ გამოსახსნელი რჩება კლასტერები 4 („მწვანე დღის წესრიგი და მდგრადი დაკავშირება") და 5 („რესურსები, სოფლის მეურნეობა და კოჰეზია").
8 ოქტომბერს ევროსაბჭოს პრეზიდენტმა ანტონიუ კოშტამ ტელეფონით ისაუბრა პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკისთან და მიიწვია იგი 15-16 ოქტომბრის ბრიუსელის ევროპულ საბჭოში პირადი მონაწილეობისთვის. კოშტამ აღნიშნა, რომ რუსეთის გაძლიერებული თავდასხმები უკრაინასა და ევროკავშირის ქვეყნებზე მიუთითებს, რომ რუსეთს ნამდვილი ინტერესი არ აქვს მშვიდობის მოლაპარაკებების მიმართ. ზელენსკიმ ხაზი გაუსვა, რომ ბოლო დღეებში რუსულმა დარტყმებმა პრილუკიში, კრამატორსკში, კიევსა და სხვა ქალაქებში 78 ადამიანი იმსხვერპრა და 215 დაშავდა. საუბრის წინა დღეს უკრაინამ ევროკავშირისგან 1,2 მილიარდი ევროს ტრანში მიიღო, რომელიც თავდაცვისთვის, მათ შორის დრონებისთვის იქნება გამოყენებული.
გეგმის თანახმად, 12 ოქტომბერს ევროკავშირის წევრი ქვეყნები საერთო მოლაპარაკებით პოზიციებზე შეთანხმებას მიაღწევენ, ხოლო 13 ოქტომბერს უკრაინა-ევროკავშირის მთავრობათშორის კონფერენციაზე ორი კლასტერის ოფიციალური გახსნა შესაძლებელი გახდება. ამავდროულად, უნგრეთის სრული პოლიტიკური მხარდაჭერა დამოკიდებულია იმაზე, მიიღებს თუ არა ვერხოვნა რადა 12 ოქტომბერს კანონპროექტ №16119-ს ეროვნული უმცირესობების განათლების უფლებების შესახებ. ევროკომისარმა გაფართოების საკითხებში მარტა კოსმა 7 ოქტომბერს ევროპარლამენტის დეპუტატებს განუცხადა, რომ 2030 წლისთვის ევროკავშირს შესაძლოა ორი ან სამი ახალი წევრი შეერთებოდეს; ყველაზე ახლოს მონტენეგრო და ალბანეთი არიან.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ხაზს უსვამს ევროსაბჭოს პრეზიდენტის მიერ ზელენსკის პირად მოწვევას ბრიუსელის სამიტზე და მოლაპარაკებითი კლასტერების გახსნის მოლოდინს, რასაც კონკრეტულ დიპლომატიურ პროგრესად მიიჩნევს. გარდა ამისა, უკრაინული გამოცემები ფართოდ აშუქებენ უნგრეთის მიერ ბლოკირების მოხსნას და შემდგომ ნაბიჯებს ვერხოვნა რადის 12 ოქტომბრის კანონპროექტთან აკავშირებით, წარმოგვიდგენს უკრაინას წლის ბოლომდე დარჩენილი კლასტერების გახსნის გზაზე. რამდენიმე უკრაინული გამოცემა გამოხატავს შეშფოთებას Rapporteur-ის ცნობის გამო, რომელიც ევროკავშირში უკრაინისა და მოლდოვის მოლაპარაკებითი პროცესების გამიჯვნის შესაძლო განხილვაზე მიუთითებს, და ამას უკრაინის ევროინტეგრაციისთვის საფრთხედ მიიჩნევს, რომელიც უნდა შეიზღუდოს.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
საერთაშორისო მედია ევროკავშირის ელჩების გადაწყვეტილებას და კოშტა-ზელენსკის საუბარს რუტინულ პროცედურულ ნაბიჯებად წარმოაჩენს, ნაკლები ყურადღებით სამიტზე პირადი მოწვევის მიმართ. უფრო დეტალურად აშუქებს ევროკავშირში უკრაინისა და მოლდოვის მოლაპარაკებების გამიჯვნის შიდა დებატებს და შეიცავს ევროკავშირის დიპლომატის პირდაპირ ციტატას, რომელიც ამბობს, რომ უკრაინა ათწლეულის ბოლომდე ევროკავშირის წევრი ვერ გახდება და ცარიელი დაპირებები უნდა შეწყდეს. საერთაშორისო წყაროები ასევე წინა პლანზე აყენებს ევროკომისარ კოსის განცხადებას ორ ან სამ ახალ წევრზე 2030 წლისთვის, რაც უკრაინის გაწევრიანების პერსპექტივას დასავლეთ ბალკანეთის გზის კონტექსტში ათავსებს.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები ორ საკითხზე განსხვავდებიან. პირველ რიგში, ორი კლასტერის ოფიციალური გახსნის თარიღთან დაკავშირებით: ზოგიერთი წყარო მიუთითებს, რომ 12 ოქტომბერს წევრი ქვეყნები საერთო მოლაპარაკებით პოზიციებზე შეთანხმდებიან, ხოლო 13 ოქტომბერს მთავრობათშორის კონფერენციაზე კლასტერები გაიხსნება; სხვა წყაროები კი ამ ვადებს არ აზუსტებს და უბრალოდ „მომდევნო კვირას" მოხსენიებით შემოიფარგლება.
მეორე განსხვავება უკრაინა-მოლდოვის მოლაპარაკებითი პროცესის სტატუსს ეხება. რამდენიმე წყარო რუტინულ ნაბიჯად წარმოაჩენს მოწვევების გაგზავნას ორ ქვეყანაშიც, რაც მათ ერთობლივ პროგრესთან თანხვედრაშია. სხვა წყაროები, Rapporteur-ზე დაყრდნობით, ევროკავშირში ორი ქვეყნის მოლაპარაკებების გამიჯვნის სერიოზულ შიდა განხილვას უსვამენ ხაზს, ერთ-ერთი დიპლომატი კი პირდაპირ აცხადებს, რომ უკრაინა ათწლეულის ბოლომდე ევროკავშირის წევრი ვერ გახდება და კიევს ცარიელი დაპირებების მიცემა უნდა შეწყდეს.
კონტექსტი
ევროკავშირთან გაწევრიანების მოლაპარაკებები ექვს თემატურ კლასტერად არის ორგანიზებული. უკრაინამ 2026 წელს გახსნა ორი კლასტერი: „საფუძვლები" 15 ივნისს ლუქსემბურგში და „გარე ურთიერთობები" 14 ივლისს. უნგრეთი თვეების განმავლობაში ბლოკავდა კლასტერებ 2 და 3-ის გახსნას, მოითხოვდა ძლიერ გარანტიებს ზაკარპატიის რეგიონში მცხოვრები უნგრული უმცირესობის განათლების უფლებებისთვის. უნგრეთის ახალმა მთავრობამ პეტერ მადიარის ხელმძღვანელობით ბლოკირება მოხსნა იმ პირობით, რომ ვერხოვნა რადა მიიღებს შესაბამის საკანონმდებლო ცვლილებებს. 6 ოქტომბერს ევროკომისიამ მიიღო პოლიტიკის რეფორმების პაკეტი მომავალი გაფართოებისთვის (წინასწარი გაფართოების პოლიტიკის მიმოხილვები), რაც მომავალ წევრებს, მათ შორის უკრაინას, გაწევრიანების შესაძლებლობას მისცემს.