ზელენსკიმ ბუკოველში „კარპატული რვიანის“ (C8) ფორმატი წარადგინა
18 სექტემბერს პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ ახალი რეგიონული თანამშრომლობის ფორმატი „კარპატული რვიანი“ (C8) წარადგინა, რომელიც აერთიანებს უკრაინას, რუმინეთს, სერბეთს, პოლონეთს, სლოვაკეთს, ჩეხეთს, ავსტრიას, უნგრეთს და ევროკავშირს. პირველი სამიტი ბუკოველში (ივანო-ფრანკივსკის ოლქი) 18–20 სექტემბერს გაიმართა. მონაწილეებმა ხელი მოაწერეს დეკლარაციას, წარადგინეს 95 პროექტისგან შემდგარი საინვესტიციო პორტფელი დაახლოებით 40 მილიარდი ევროს ოდენობით, ხოლო ზელენსკიმ ორმხრივი შეხვედრები გამართა სერბეთის, რუმინეთისა და პოლონეთის ლიდერებთან.
მთავარი მომენტები
- ზელენსკიმ 18 სექტემბერს „კარპატული რვიანის“ (C8) ფორმატი წარადგინა, რომელშიც შედის უკრაინა, რუმინეთი, სერბეთი, პოლონეთი, სლოვაკეთი, ჩეხეთი, ავსტრია, უნგრეთი და ევროკავშირი
- პირველი სამიტი ბუკოველში (ივანო-ფრანკივსკის ოლქი) 18–20 სექტემბერს მიმდინარეობს
- მონაწილეებმა ხელი მოაწერეს დეკლარაციას, რომელიც ყოველწლიურ სამიტებსა და უსაფრთხოების, ენერგეტიკის, ტრანსსასაზღვრო თანამშრომლობის, ბიომრავალფეროვნების დაცვისა და ვეტერანების მხარდაჭერის სფეროებში თანამშრომლობას ითვალისწინებავს
- სამიტზე წარადგინეს 95 პროექტისგან შემდგარი საინვესტიციო პორტფელი დაახლოებით 40 მილიარდი ევროს ოდენობით; ხელმოსაწერად მომზადებული იყო 50-ზე მეტი შეთანხმება 1 მილიარდ ევროზე მეტის ღირებულებით
- ზელენსკიმ 1,5 გიგავატი სიმძლავრის კარპატული ქარის ენერგიის კლასტერის შექმნა შესთავაზა
- სამიტზე ჩავიდნენ სერბეთის პრეზიდენტი ალექსანდარ ვუჩიჩი, რუმინეთის პრეზიდენტი ნიკუშორ დანი და პოლონეთის პრემიერ-მინისტრი დონალდ ტუსკი; ზელენსკიმ მათ ორმხრივი შეხვედრები გამართა
- ტუსკმა სამიტზე განაცხადა, რომ პოლონეთი „ანტიბალისტიკურ კოალიციას“ შეუერთდა
რატომ არის მნიშვნელოვანი
„კარპატული რვიანის“ შექმნა უკრაინის საგარეო პოლიტიკის ახალი ინიტიატივაა, რომელიც რვა კარპატულ სახელმწიფოსა და ევროკავშირს აერთიანებს უსაფრთხოების, ენერგეტიკის, ლოჯისტიკის, ტრანსსასაზღვრო ეკონომიკური თანამშრომლობისა და თემების მხარდაჭერის სფეროებში. პირველ სამიტზე ხელი მოეწერა დეკლარაციას ყოველწლიური შეხვედრებისა და ვეტერანების მხარდაჭერის შესახებ, წარადგინეს დაახლოებით 40 მილიარდი ევროს საინვესტიციო პორტფელი, ხოლო პოლონეთმა გამოაცხადა ევროპულ სარაკეტო თავდაცვის კოალიციაში გაწევრიანების შესახებ.
რა მოხდა
18 სექტემბერს ივანო-ფრანკივსკის ოლქის ბუკოველში გაიმართა „კარპატული რვიანის“ (C8) პირველი სამიტი, რომელიც 20 სექტემბრამდე გრძელდება. ფორმატი გაერთიანებს უკრაინას, რუმინეთს, სერბეთს, პოლონეთს, სლოვაკეთს, ჩეხეთს, ავსტრიას, უნგრეთს და ევროკავშირს. პრეზიდენტმა ზელენსკიმ გამოაცხადა ახალი ფორმატის შექმნა და შესთავაზა 1,5 გიგავატი სიმძლავრის კარპატული ქარის ენერგიის კლასტერის შექმნა. მონაწილეებმა ხელი მოაწერეს დეკლარაციას, რომელიც ითვალისწინებს ყოველწლიურ სამიტებს, უსაფრთხოების, ენერგეტიკული მდგრადობის, ტრანსსასაზღვრო ლოჯისტიკის, კრიტიკული ინფრასტრუქტურის აღდგენის, კარპატების ბიომრავალფეროვნების დაცვისა და ვეტერანების პოლიტიკის სფეროებში თანამშრომლობას. კარპატული ეკონომიკური ფორუმის ფარგლებში წარადგინეს 95 პროექტისგან შემდგარი საინვესტიციო პორტფელი დაახლოებით 40 მილიარდი ევროს ოდენობით; ხელმოსაწერად მომზადებული იყო 50-ზე მეტი შეთანხმება 1 მილიარდ ევროზე მეტის ღირებულებით, რომელთა ნახევარზე მეტი ენერგეტიკური პროექტია. ზელენსკიმ ორმხრივი შეხვედრები გამართა სერბეთის პრეზიდენტ ალექსანდარ ვუჩიჩთან (ევროპული ინტეგრაცია, რუსული დარტყმები), რუმინეთის პრეზიდენტ ნიკუშორ დანთან (SAFE პროგრამა, დრონების ერთობლივი წარმოება, ინფრასტრუქტურა, შავი ზღვის უსაფრთხოება) და პოლონეთის პრემიერ-მინისტრ დონალდ ტუსკთან (ერთიანობა, ომის შეჩერება, ახალი პოლონური დახმარების პაკეტი, კარპატული ინიციატივის განვითარება). ტუსკმა სამიტზე განაცხადა, რომ პოლონეთი „ანტიბალისტიკურ კოალიციას“ შეუერთდა. სლოვაკეთის პრემიერ-მინისტრი რობერტ ფიცო ავადმყოფობის გამო სამიტზე ვერ ჩავიდა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია სამიტს ზელენსკის დიპლომატიური ინიციატივის წარმატებად ასახავს და ხაზს უსვამს საინვესტიციო პორტფელის მოცულობას (95 პროექტი, დაახლოებით 40 მილიარდი ევრო) და 1 მილიარდ ევროზე მეტის ღირებულების შეთანხმებებს, ასევე ორმხრივ შეხვედრებს სერბეთის, რუმინეთისა და პოლონეთის ლიდერებთან, რაც მეზობელ ქვეყნებთან ურთიერთობების გაუმჯობესების ნიშნად მიიჩნევა. განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა ენერგეტიკურ კომპონენტს — კარპატები რუსეთის ენერგიისგან დამოუკიდებლობის ევროპული მიზნის მხარდაჭერის ფონზე. ერთვად წარმოჩენილია ყოფილი ელჩის ვალერი ჩალის კრიტიკული შეფასება ფორმატის ეფექტიანობის შესახებ და მისი მოსაზრება, რომ უკრაინისთვის უსაფრთხოებრივად უფრო პრიორიტეტული ბუქარესტის ცხრიანში (B9) გაწევრიანება იქნებოდა.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები ვერ თანხმდებიან, ვინ წარადგინა სლოვაკეთი ფიცოს ნაცვლად — ზოგიერთი მათგანი შინაგან საქმეთა მინისტრ მატუშ შუტაი ე�ტოკის სახელს ასახელებს, ზოგიერთი კი საგარეო საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო მდივან მარეკ ეშტოკს. ბიზნესწარმომადგენელთა რაოდენობა ეკონომიკურ ნაწილში მერყეობს დაახლოებით 500-დან 550-მდე. საინვესტიციო პორტფელის ჯამური ღირებულება მოცემულია როგორც დაახლოებით 40 მილიარდი ევრო, ასევე 42,5 მილიარდ ევროზე მეტი. ზელენსკის განცხადება ინვესტიციურ შედეგებზე ზოგ შემთხვევაში 1 მილიარდ ევროდ, ზოგში კი 1 მილიარდ დოლარად არის მოცემული.
კონტექსტი
„კარპატული ინიციატივა“, რომელიც ძირითადად იმავე ქვეყნებს აერთიანებს, 2006 წლის 4 იანვრიდან მოქმედებს; ყოფილმა ელჩმა ვალერი ჩალიმ აღნიშნა, რომ C8 ფორმატი ამ და სხვა არსებულ გაერთიანებებთან (ბუქარესტის ცხრიანი B9, ცენტრალური ევროპის ინიციატივა, Via Carpatia, დუნაის რეგიონის ევროკავშირის სტრატეგია) მნიშვნელოვან გადაფარვას ახდენს. ანტიბალისტიკური კოალიცია პარიზში ივლისში ჩამოყალიბდა და პოლონეთის გაწევრიანებამდე 10 ევროპულ სახელმწიფოს და უკრაინას აერთიანებდა. უკრაინა და სერბეთი ორივე ევროკავშირში გაწევრიანების კანდიდატი ქვეყნები არიან. 17 სექტემბერს რუსული დარტყმის დრონი დაეცა უკრაინა-პოლონეთის საზღვართან, იაგოდინ-დოროგუსკის გამშვები პუნქტის სიახლოვეს, ხოლო 18 სექტემბერს პოლონეთის ჟეშუვისა და ლუბლინის აეროპორტებმა დასავლეთ უკრაინის ჰაერსივრცეში რუსული საშუალებების არსებობის გამო მესამე დღე ზედიზედ შეაჩერა მუშაობა.