ზელენსკი: უკრაინა-პოლონეთის ურთიერთობები გაუმჯობესდა
17 ოქტომბერს პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ ჟურნალისტებთან აუდიო კომუნიკაციით განაცხადა, რომ უკრაინა-პოლონეთის ურთიერთობები ბოლო პერიოდში გაუმჯობესდა. მან მადლობა გადაუხადა პოლონეთს, პრემიერ-მინისტრ დონალდ ტუსკს და პოლონელ ხალხს უკრაინის მხარდაჭერისთვის და აღნიშნა, რომ საერთო მტერი რუსეთია, რომელიც შეშფოთებულია კიევ-ვარშავის ალიანსის გამტკიცებით. განცხადება 14 ოქტომბრის შემდეგ გაკეთდა, როცა ზელენსკი ჟეშუვის აეროპორტიდან პირველად გაემგზავრა თავისი განხეთქილების დაწყების შემდეგ.
მთავარი მომენტები
- 17 ოქტომბერს ზელენსკიმ ჟურნალისტებთან აუდიო კომუნიკაციით განაცხადა, რომ უკრაინა-პოლონეთის ურთიერთობები გაუმჯობესდა.
- ზელენსკიმ მადლობა გადაუხადა პოლონეთს, პოლონეთის დიპლომატიურ გუნდს, პრემიერ-მინისტრ დონალდ ტუსკს და პოლონელ ხალხს უკრაინის მხარდაჭერისთვის.
- ზელენსკის თქმით, რუსეთი უკრაინისა და პოლონეთის საერთო მტერია და მოსკოვი შეშფოთებულია კიევ-ვარშავის ალიანსის გამტკიცებით.
- 14 ოქტომბერს ზელენსკი ჟეშუვის აეროპორტიდან (პოლონეთი) პირველად გაემგზავრა უცხოეთში „თეთრი არწივის ორდენის“ სკანდალის დაწყების შემდეგ.
- დიპლომატიური კრიზისის დროს ზელენსკი უცხოეთში ძირითადად კიშინიოვის (მოლდოვა) აეროპორტიდან მიემგზავრებოდა.
- ურთიერთობები მკვეთრად გაუარესდა მაისის ბოლოს და ივნისის დასაწყისში, როცა პოლონეთის პრეზიდენტმა კაროლ ნავროცკიმ ზელენსკისთვის „თეთრი არწივის ორდენი" ჩამოართვა უკრაინული სამხედრო ნაწილისთვის „UPA-ს გმირების" სახელის მინიჭების გამო.
- 15 ოქტომბერს ბრიუსელში, ევროკავშირის სამიტზე, ზელენსკიმ და ტუსკმა შეხვედრა გამართეს.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ზელენსკის განცხადება რამდენიმე თვის განმავლობაში გაუარესებულ ორმხირვან ურთიერთობაში შესაძლო გარდატეხას მოასწყობს. ეს მოვლენა ემთხვევა პრეზიდენტის მიერ ჟეშუვის აეროპორტის ხელახლა გამოყენებას უცხოეთში მივლინებებისთვის — პრაქტიკაში ცვლილებას, რომელიც ორივე დედაქალაქში შესამჩნევი იქნებოდა. ზელენსკიმ პოლონეთი საერთო რუსული საფრთხის წინაშე პარტნიორად წარმოაჩინა, რაც მომავალი უთანხმოების პოლიტიკურ ფასს ასწევს. კიევ-ვარშავის შერიგებას პირდაპირი გავლენა აქვს უკრაინის ევროკავშირში გაწევრიანების გზაზე, რომელსაც ვარშავა ადრე დაემუქროდა ბლოკირებით. ამასთან, პოლონეთის პრეზიდენტმა კაროლ ნავროცკიმ ზელენსკის „თეთრი არწივის ორდენი" ჩამოართვა, და განახლებული სიახლოვე მოუგვარებელ ისტორიულ დავაში ჩაისახება.
რა მოხდა
17 ოქტომბერს პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ ჟურნალისტებთან აუდიო კომუნიკაციით განაცხადა, რომ უკრაინასა და პოლონეთს შორის ურთიერთობები ბოლო პერიოდში გაუმჯობესდა. მან მადლობა გადაუხადა პოლონეთის მთავრობას, პოლონეთის დიპლომატიურ გუნდს, პრემიერ-მინისტრ დონალდ ტუსკს და პოლონელ ხალხს უკრაინის მხარდაჭერისთვის. ზელენსკიმ ხაზი გაუსვა, რომ რუსეთი ორი ქვეყნის საერთო მტერია და რომ მოსკოვი შეშფოთებულია კიევ-ვარშავის ალიანსის გამტკიცებით, ასევე გამოთქვა რწმუნება, რომ ორმხირვანი ურთიერთობები უნდა გაძლიერდეს და პრობლემატური გადაწყვეტილებები მშვიდად უნდა მოგვარდეს. კომენტარი 14 ოქტომბრის შემდეგ გაკეთდა, როცა ზელენსკი ჟეშუვის აეროპორტიდან (პოლონეთი) პირველად გაემგზავრა უცხოეთში „თეთრი არწივის ორდენის" სკანდალის დაწყების შემდეგ, რის შედეგადაც ჟურნალისტებმა პრეზიდენტს ჰკითხეს, ნიშნავდა თუ არა ეს ცვლილება ურთიერთობების გაუმჯობესებას.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ერთსულოვნად ასახავს ამ მომენტს როგორც ხანგრძლივი კრიზისის შემდგომ ურთიერთობების მკაფიო გაუმჯობესებას, წინა პლანზე წამოწევს ზელენსკის მადლობას პოლონეთის, დონალდ ტუსკის და პოლონელი ხალხის მიმართ უკრაინის მხარდაჭერისთვის. გამოცემები ასევე ხაზს უსვამენ გეოპოლიტიკურ ჩარჩოს — რუსეთი, როგორც უკრაინისა და პოლონეთის საერთო მტერი და მოსკოვის შეშფოთება კიევ-ვარშავის ალიანსის გამტკიცების გამო — ჟეშუვის, როგორც საპრეზიდენტო მივლინებების სიმბოლური დაბრუნების საჰაერო პორტის გარდა. რამდენიმე უკრაინული გამოცემა ხაზს უსვამს მოუგვარებელ ფონურ დავებს — „თეთრი არწივის ორდენის" ჩამორთმევას, UPA/OUN-ის ფიგურების პატივისცემის დავას და ევროკავშირში გაწევრიანების დაბლოკვის მუქარას — რათა კონტექსტში ჩასდოს, რამდენად ღრმა იყო ბოლო კრიზისი. სტატიები, ჩვეულებრივ, თავს იკავებენ მთელი ვარშავის დადანაშაულებისგან და დაძაბულობას ორ ქვეყანას შორის „მშვიდად მოსაგვარებელ პრობლემად" მიიჩნევენ.
კონტექსტი
უკრაინა-პოლონეთის ურთიერთობები მკვეთრად გაუარესდა მაისის ბოლოს და ივნისის დასაწყისში, როცა პოლონეთის პრეზიდენტმა კაროლ ნავროცკიმ „თეთრი არწივის ორდენი" ჩამოართვა ზელენსკის, უკრაინული სამხედრო ნაწილისთვის „UPA-ს გმირების" საპატიო სახელის მინიჭების გამო. ამის შემდეგ უკრაინის რამდენიმე ყოფილმა პრეზიდენტმა პოლონურ ჯილდოებზე უარი თქვა, პოლონელმა ფიგურებმა კი უკრაინულ ჯილდოებზე განაცხადეს უარი. პოლონეთის მთავრობამ მოითხოვა UPA-სა და OUN-ის ფიგურების პატივისცემის შეწყვეტა და უკრაინის ევროკავშირში გაწევრიანების დაბლოკვით დაემუქროთ. უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ პოლონური მხარის ქმედებები „სტრატეგიულ შეცდომად" შეაფასა და განაცხადა, რომ კიევი თავის ისტორიას არავის დააწერინებს. ამ პერიოდში ზელენსკი უცხოეთში ძირითადად კიშინიოვის (მოლდოვა) აეროპორტიდან მიემგზავრებოდა ჟეშუვის ნაცვლად. ივნისში გდანსკში უკრაინის აღდგენის კონფერენცია გაიმართა, სადაც უკრაინას პრემიერ-მინისტრის მიერ ხელმძღვანელობდა დელეგაცია, რადგან ზელენსკიმ მონაწილეობაზე უარი თქვა. 23 აგვისტოს ზელენსკიმ ხელი მოაწერა „უკრაინის ეროვნული პანთეონის შესახებ" კანონს, რომელიც საშუალებას აძლევს პატივი მიაგონ ფიგურებს, მათ შორის UPA-ს მეთაურებს, რის გამოც ვარშავამ გაფრთხილებით განაცხადა, რომ ამან შეიძლება უკრაინის ევროკავშირში გაწევრიანების გზაზე დიდი პრობლემები შექმნას. ვარშავა ასევე მოითხოვს 1943-1944 წლების ვოლინის ტრაგედიის მსხვერპლთა ნეშტების ექსჰუმაციას (სამუშაოები უკვე მიმდინარეობს) და OUN-UPA-ს ფიგურების მიმართ მიდგომის გადახედვას, უკრაინული მხარე კი ისტორიულ საკითხებს ისტორიკოსებისთვის უტოვებს. 14 ოქტომბერს ზელენსკი ჟეშუვის აეროპორტიდან პირველად გაემგზავრა „თეთრი არწივის ორდენის" სკანდალის დაწყების შემდეგ, ხოლო 15 ოქტომბერს ბრიუსელში, ევროკავშირის სამიტზე, მან და ტუსკმა შეხვედრა გამართეს. 2026 წლის პირველ ნახევარში პოლონურმა პოლიციამ უკრაინელების წინააღმდეგ მუქარის შემცველი 180 საჩივარი დაარეგისტრირა, რაც 2025 წლის იმავე პერიოდთან შედარებით 30%-ზე მეტია.