ნორვეგია უკრაინელი ლტოლვილების დროებით დაცვას 2027 წლის ბოლომდე აპირებს გახანგრძლივებას

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ნორვეგიის გეგმა ათასობით უკრაინელს მრავალწლიან იურიდიულ სიცოცხლეს აძლევს, მაგრამ 2027 წლის ზაფხულიდან ბინადრობის პირობად მუშაობასა და შემოსავლის ზღვარს აყენებს — ეს ჰუმანიტარული დაცვიდან შრომაზე დაფუძნებულ ბინადრობაზე გადასვლაა. ნორვეგიის ვადა (2027 წლის ბოლო) ევროკავშირის ვადაზე (2028 წლის 4 მარტი) სამი თვით ნაკლებია, რაც ევროკავშირთან განსხვავებულ ტენდენციაზე მიუთითებს. დაახლოებით 19 000 უკრაინელს ექნება ახალი სქემით სარგებლობის უფლება, 17 სექტემბრის შემდეგ ჩამოსულები კი მის ფარგლებს გარეშე რჩებიან.

რა მოხდა

17 სექტემბერს ნორვეგიის შრომისა და სოციალური დაცვის მინისტრმა კერსტი სტენსენგმა განაცხადა, რომ მთავრობა მხარს უჭერს უკრაინელი ლტოლვილებისთვის დროებითი კოლექტიური დაცვის პროგრამის 2027 წლის ბოლომდე გახანგრძლივებას, და რომ პროგრამა 2027 წელს არ უნდა დასრულდეს. მინისტრმა ასევე აღნიშნა, რომ განიხილება 2027 წლის შემდგომი გახანგრძლივებაც.

პარალელურად, მთავრობამ 2027 წლის ზაფხულიდან ახალი პროგრამა შესთავაზა, რომელიც ბინადრობის ნებართვის გაცემას მუშაობასა და სტაბილურ შემოსავალს დააკავშირებს. შემოსავლის ზღვარი, სხვადასხვა წყაროთი, 400 000 ნორვეგიული კრონი (დაახლოებით 36 000 ევრო) ან 2,8–3 სოციალური დაზღვევის საბაზო ერთეული (382 337–409 647 კრონი) განისაზღვრა. სქემის მოთხოვნების სამი წლის განმავლობაში დაკმაყოფილება მუდმივი ბინადრობის საფუძველი გახდება.

პროგრამა ვრცელდება მხოლოდ იმ უკრაინელებზე, რომლებმაც ნორვეგიაში 16 სექტემბრის ჩათვლით შემოსვლით დროებითი კოლექტიური დაცვა მიიღეს; 17 სექტემბრის შემდეგ ჩამოსულები მის ფარგლებს გარეშე რჩებიან. ნორვეგიამ უკვე გამოაცხადა ახალჩამოსული სამხედრო ასაკის უკრაინელი მამაკაცებისთვის ბინადრობის პირობების გამკაცრების გეგმაც.

წინადადებას ექვსკვირიანი საჯარო განხილვის პერიოდი დასჭირდება. ნორვეგია ასევე Ukraine Facility-ის ფარგლებში უკრაინისთვის 90 მილიონ ევროს (დაახლოებით 1 მილიარდ კრონს) გამოყოფს ანტიკორუფციულ და ენერგეტიკულ რეფორმებში მხარდაჭერისთვის.

სად განსხვავდება გაშუქება

ქართულ წყაროებში ორი მნიშვნელოვანი განსხვავება ჩანს. პირველ რიგში, ნორვეგიაში დროებითი კოლექტიური დაცვით მყოფი უკრაინელების რაოდენობა ერთგან 25 000-მდეა, ხოლო მეორეგან 86 000-მდე. მეორეც, შემოსავლის ზღვარი ერთგან ერთგვაროვანი 400 000 ნორვეგიული კრონით (დაახლოებით 36 000 ევრო) არის მოცემული, ხოლო სხვა ვერსიით — 2,8-დან 3 სოციალური დაზღვევის საბაზო ერთეულამდე (G), ანუ 382 337-დან 409 647 კრონამდე.

კონტექსტი

ნორვეგიის მიმდინარე დროებითი კოლექტიური დაცვის პროგრამა უკრაინელებისთვის სწორედ 17 სექტემბერს ვადაგასული გახდა — იმავე დღეს, როცა გახანგრძლივება შესთავაზეს. 15 ივლისს ევროკავშირის ქვეყნებმა ომის გამო უკრაინიდან წასული მოქალაქეებისთვის დროებითი დაცვის მექანიზმი 2028 წლის 4 მარტამდე განახლეს; 30 ივლისს ევროკავშირის საბჭომ წერილობითი პროცედურით დაამტკიცა და 5 აგვისტოდან ძალაში შევიდა, მათ შორის სამხედრო ასაკის მამაკაცებისთვის პირობების ცვლილებით.

ნორვეგიამ უკვე გამოაცხადა ახალჩამოსული სამხედრო ასაკის უკრაინელი მამაკაცებისთვის ბინადრობის პირობების გამკაცრების გეგმაც. გარდა ამისა, ნორვეგია Ukraine Facility-ის ფარგლებში ანტიკორუფციულ და ენერგეტიკულ რეფორმებში მხარდაჭერისთვის 90 მილიონ ევროს (დაახლოებით 1 მილიარდ კრონს) გამოყოფს. ნორვეგიის სტატისტიკის სამსახურის მონაცემებზე დაყრდნობით, 2026 წლის ივლისში სამუშაო ასაკის დევნილი უკრაინელების დაახლოებით 48% იყო დასაქმებული; 2025 წლის ივლისში ეს მაჩვენებელი 41%-ს შეადგენდა. სქემის მოთხოვნების სამი წლის განმავლობაში დაკმაყოფილება მუდმივი ბინადრობის საფუძველი გახდება.