უკრაინის პარლამენტმა ენერგორეგულატორის რეფორმის შესახებ კანონპროექტი პირველ კითხვაზე მიიღო
უკრაინის უმაღლესმა რადამ 16 სექტემბერს პირველ კითხვაზე მიიღო კანონპროექტი №14282, რომელიც ენერგიისა და კომუნალური მომსახურების სახელმწიფო რეგულირების ეროვნული კომისიის (НКРЕКП) დამოუკიდებლობის გაძლიერებას ითვალისწინებს. 249-მა დეპუტატმა მხარი დაუჭირა. კანონის სრულად მიღების შემდეგ რეგულატორი „გადატვირთვას“ განიცდის, კომისიის წევრებს კი კონკურსის წესით მთავრობა დანიშნავს.
მთავარი მომენტები
- 16 სექტემბერს ვერხოვნა რადამ პირველ კითხვაზე მიიღო კანონპროექტი №14282 НКРЕКП-ს უფლებამოსილების განხორციელების გარანტიების გაძლიერების შესახებ.
- კანონპროექტს პირველ კითხვაზე 249 დეპუტატის მხარდაჭერა ჰქონდა.
- სრულად მიღების შემდეგ НКРЕКП „გადატვირთვას“ განიცდის, წევრებს კი კონკურსის საფუძველზე უკრაინის მთავრობა დანიშნავს და გათავისუფლებს.
- რეგულატორი ვალდებული იქნება იმოქმედოს დამოუკიდებლად, მიუკერძოებლად და გამჭვირვადოდ; პრეზიდენტისგან, პრემიერ-მინისტრისგან ან სხვა სახელმწიფო ორგანოებისგან მიღებული მითითებები უკანონო გავლენად ჩაითვლება.
- ერთსა და იმავე პირს НКРЕКП-ს წევრობა ორ ვადაზე მეტხანს არ შეეძლება; წევრებს პოლიტიკური შეხედულებების გამოხატვა და პოლიტიკურ ძალებთან კავშირი აეკრძალებათ.
- НКРЕКП არეგულირებს ელექტროენერგიის, გაზის, თბომომარაგებისა და წყლის ტარიფებს, გასცემს ნებართვებს, აკონტროლებს ბაზრის წესების დაცვას და მომხმარებელთა უფლებებს.
- დეპუტატ იაროსლავ ჟელეზნიაკის თქმით, კანონის სრულად მიღების შემდეგ НКРЕКП-დან შესაძლებელი იქნება ტიმურ მინდიჩისა და ჰერმან ჰალუშჩენკოს გარემოცვის წარმომადგენლების გაგდება; ორივე ფიგურა ენერგოსექტორში ფართომასშტაბიანი კორუფციის საქმეში ფიგურირებს.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
კანონპროექტი ელექტროენერგიის, გაზის, თბომომარაგებისა და წყლის ტარიფებზე პასუხისმგებელი ორგანოს სრულ „გადატვირთვას“ გზას უხსნის. რეფორმა პირდაპირ ენერგოსექტორში მაღალი პროფილის კორუფციის საქმეზე რეაგირებად არის წარმოდგენილი, რომლის ფიგურანტებიც რეგულატორთან კავშირში არიან. ამავე დროს, კანონი უკრაინის ენერგიის სამეზობლო ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებას და ევროკავშირის კანონმდებლობასთან ჰარმონიზაციას ემსახურება.
რა მოხდა
2026 წლის 16 სექტემბერს უკრაინის ვერხოვნა რადამ პირველ კითხვაზე მიიღო კანონპროექტი №14282, რომელიც НКРЕКП-ს (ენერგიისა და კომუნალური მომსახურების სახელმწიფო რეგულირების ეროვნული კომისიის) საქმიანობის გარანტიების გაძლიერებას ითვალისწინებს. პროექტს მხარი 249-მა დეპუტატმა დაუჭირა. კანონპროექტი განსაზღვრავს კომისიის სტატუსს, სტრუქტურას და კადრულ პროცედურებს, ასევე კონკურსის კომისიის შემადგენლობის შერჩევის, კონკურსის ჩატარებისა და წევრთა დანიშვნის წესებს. კანონის სრულად მიღების შემდეგ НКРЕКП „გადატვირთვას“ განიცდის; კომისიის წევრებს კონკურსის საფუძველზე უკრაინის მთავრობა დანიშნავს და გათავისუფლებს. პროექტი კომისიას დამოუკიდებელ, მიუკერძოებელ და გამჭვირვან მოქმედებას ავალდებულებს და პრეზიდენტისგან, პრემიერ-მინისტრისგან ან სხვა სახელმწიფო ორგანოებისგან მიღებულ მითითებებს უკანონო გავლენად მიიჩნევს. ერთსა და იმავე პირს კომისიის წევრობა ორ ვადაზე მეტხანს ვერ შეეძლება, ხოლო წევრებს პოლიტიკური შეხედულებების გამოხატვა და პოლიტიკურ ძალებთან კავშირი აეკრძალებათ. ამასთან, კომისიის თავმჯდომარეს და რეგლამენტს კონკურსის (შერჩევის) კომისია დაამტკიცებს, რაც თავად წევრების გადაწყვეტილებიდან გამომდინარე პროცედურას ცვლის.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
ორივე წყარო უკრაინულია და კანონპროექტს პარლამენტის შიგნით მიღებულ ზომად ასახავს. მედია რეფორმას პირდაპირ ენერგოსექტორში ფართომასშტაბიანი კორუფციის საქმეს უკავშირებს და იმ ფიგურებს ასახელებს, რომელთა გარემოცვის წარმომადგენლების გაგდებასაც „გადატვირთვა“ ისახავს. ციტირებული დეპუტატი ამტკიცებს, რომ ცალკეული პოლიტიკოსები და ჩინოვნიკები კანონპროექტის ჩაშლის მიზნით გააქტიურებულად მოქმედებდნენ.
სად განსხვავდება გაშუქება
ორ უკრაინულ წყაროს შორის ერთადერთი შესამჩნევი განსხვავება რეგულატორის ინგლისური აბრევიატურის დაწერაშია: ერთი წყარო NKREKP-ს იყენებს, მეორე — NEURC-ს. ორივე ერთსა და იმავე ორგანოს აღნიშნავს.
კონტექსტი
НКРЕКП არეგულირებს ტარიფებს ელექტროენერგიაზე, გაზზე, თბომომარაგებასა და წყალზე, გასცემს ენერგიისა და კომუნალური მომსახურების სექტორში მოქმედი კომპანიების ნებართვებს, აკონტროლებს ბაზრის წესების დაცვას და იცავს მომხმარებელთა უფლებებს. კანონპროექტი წარმოდგენილია, როგორც ევროკავშირის ენერგიის ბაზრის ინტეგრაციისკენ გადადგმული ნაბიჯი, რომელიც ბაზრის მონაწილეებისა და ინვესტორებისთვის უფრო პროგნოზირებად პირობებს უზრუნველყოფს. სექტემბრის დასაწყისში პარლამენტმა ცალკე კანონიც მიიღო, რომელიც უკრაინის კანონმდებლობას ევროკავშირის განახლებადი ენერგიის წყაროების შესახებ წესებთან ასახავს.