უკრაინის ვიცე-პრემიერი გენერალური პროკურორის თანამდებობაზე კონკურსის გამართვის წინააღმდეგია
უკრაინის ვიცე-პრემიერმა ევროპული და ევროატლანტიკური ინტეგრაციის საკითხებში ვსევოლოდ ჩენცოვმა «ევროპეისკა პრავდასთან» ინტერვიუში განაცხადა, რომ არც აუცილებლობას ხედავს და არც შესაძლებლობას გენერალური პროკურორის თანამდებობაზე კონკურსის ჩასატარებლად. მისი თქმით, ევროკავშირის მოთხოვნებში ასეთი კონკურსის ჩატარება არ ითხოვება და ევროპულ პრაქტიკაში ის არ არსებობს. ეს პოზიცია ეწინააღმდეგება პარლამენტის ანტიკორუფციული კომიტეტის თავმჯდომარის ანასტასია რადინას მოსაზრებას და კმის-ის გამოკითხვის შედეგებს, რომლის მიხედვითაც უკრაინელთა 69% მხარს უჭერს უცხოელი ექსპერტების მონაწილეობით დამოუკიდებელი კონკურსის ჩატარებას.
მთავარი მომენტები
- ვსევოლოდ ჩენცოვი, ევროპული და ევროატლანტიკური ინტეგრაციის ვიცე-პრემიერი, «ევროპეისკა პრავდასთან» ინტერვიუში განაცხადა, რომ გენერალური პროკურორის თანამდებობაზე კონკურსის ჩატარებას არც აუცილებლობად და არც შესაძლებლობად მიიჩნევს.
- ჩენცოვი ამტკიცებს, რომ ევროკავშირის მოთხოვნებში კონკურსის ჩატარება არ ითხოვება და ევროპულ პრაქტიკაში ასეთი პროცედურა არ არსებობს.
- ჩენცცოვი ეყრდნობა ევროპის საბჭოს ექსპერტების რეკომენდაციებს, რომლებიც ხაზს უსვამენ უკრაინის კონსტიტუციის დაცვას, სადაც პრეზიდენტისა და ვერხოვნა რადის როლი განსაზღვრულია.
- ივნისში ანტიკორუფციული კომიტეტის თავმჯდომარემ ანასტასია რადინამ ვერხოვნა რადაში კანონპროექტი წარადგინა კონკურსულ შერჩევაზე; მისი თქმით, ეს პრაქტიკა ევროკავშირის ცალკეულ წევრ ქვეყნებში გამოიყენება.
- კმის-ის გამოკითხვით, უკრაინელთა 69% მხარს უჭერს უცხოელი ექსპერტების მონაწილეობით დამოუკიდებელი კონკურსის ჩატარებას.
- მოქმედი პროცედურით, კანდიდატს პრეზიდენტი შეარჩევს, ვერხოვნა რადა კენჭს უყრის, ხოლო 226 ხმის ვერმიღების შემთხვევაში ის მოვალეობის შემსრულებლის სტატუსით ინიშნება.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ჩენცოვის განცხადება პირდაპირ ეწინააღმდეგება ვერხოვნა რადაში უკვე წარდგენილ კანონპროექტს გენერალური პროკურორის კონკურსული შერჩევის შესახებ და საკუთარ არგუმენტად ევროკავშირის მოთხოვნებს იყენებს. ამგვარად, მთავრობის მაღალჩინოსანი ეჭვქვეშ აყენებს სასამართლო და საპროკურორო დამოუკიდებლობასთან დაკავშირებულ ანტიკორუფციულ რეფორმას, რომელიც უკრაინის ევროინტეგრაციის პროცესის მნშვნელოვანი ნაწილია. გარდა ამისა, ეს არის მთავრობის შიგნით განხორციელებული უთანხმოების სიგნალი იმაზე, თუ როგორ უნდა მოხდეს ამ მნიშვნელოვანი ანტიკორუფციული ინსტიტუტის რეფორმირება განსაკუთრებით მგრძნობიარე პერიოდში.
რა მოხდა
უკრაინის ვიცე-პრემიერმა ევროპული და ევროატლანტიკური ინტეგრაციის საკითხებში ვსევოლოდ ჩენცოვმა «ევროპეისკა პრავდასთან» ინტერვიუში განაცხადა, რომ გენერალური პროკურორის თანამდებობაზე კონკურსის ჩატარებას არც აუცილებლობად და არც შესაძლებლობად მიიჩნევს. მისი თქმით, ევროკავშირის მოთხოვნებში ასეთი კონკურსის ჩატარება არ ითხოვება და ევროპულ ქვეყნებში ასეთი პრაქტიკა არ არსებობს. ვიცე-პრემიერმა ასევე მოიყვანა ევროპის საბჭოს ექსპერტების რეკომენდაციები, რომლებიც უკრაინის კონსტიტუციის პატივისცემას და პრეზიდენტისა და ვერხოვნა რადის როლის დაცვას გულისხმობს დანიშვნის პროცესში. ჩენცოვმა აღიარა, რომ შერჩევის გამჭვირვალობის და პროფესიული თვისებებით შერჩევის საკითხი კვლავ განხილვის საგანი რჩება, და დასძინა, რომ უნდა მოიძებნოს ბალანსი პოლიტიკურ დამოუკიდებლობასა და კომპეტენტურობას შორის.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
ყველა წყარო უკრაინულენოვანი მედიაა, ამიტომ ჩარჩოების შედარება განსხვავებული ეროვნული ტრადიციების კონტექსტში კი არა, არამედ უკრაინული მედიის სხვადასხვა რედაქციის აქცენტებს შორის განსხვავებებს ეხება. ყველა გამოცემა ცენტრირებულია ვიცე-პრემიერის ციტირებულ არგუმენტებზე კონკურსის წინააღმდეგ და ანტიკორუფციული კომიტეტის თავმჯდომარის საპირისპირო პოზიციასთან და კმის-ის გამოკითხვის მონაცემებთან კონტრასტში აყენებს. ზოგიერთი გამოცემა ევროკავშირის მოთხოვნების არგუმენტზე ამახვილებს ყურადღებას, ზოგი პირად «არც აუცილებლობის, არც შესაძლებლობის» ფორმულირებაზე, ხოლო ერთი ინტერვიუს ფარგლებს გასცდა და უნგრეთის სიტუაციას, IBAR-ს და ევროკომისიასთან შექმნილ Task Force-საც შეეხო.
სად განსხვავდება გაშუქება
ჩენცოვი აცხადებს, რომ ევროკავშირის მოთხოვნებში გენერალური პროკურორის თანამდებობაზე კონკურსი არ მოითხოვება და ევროპულ პრაქტიკაში ასეთი პროცედურა არ არსებობს. პარლამენტის ანტიკორუფციული კომიტეტის თავმჯდომარე ანასტასია რადინა კი წინააღმდეგობაში მოდის და ამტკიცებს, რომ ეს პრაქტიკა ევროკავშირის ცალკეულ წევრ ქვეყნებში მოქმედებს. ცალკე უთანხმოებაა ჩენცოვის პირად პოზიციასა და საზოგადოებრივ აზრს შორის — ჩენცოვი ამბობს, რომ კონკურსის ჩატარებას არც აუცილებლობად და არც შესაძლებლობად მიიჩნევს, ხოლო კმის-ის გამოკითხვის მიხედვით, უკრაინელთა 69% მხარს უჭერს უცხოელი ექსპერტების მონაწილეობით დამოუკიდებელ კონკურსს.
კონტექსტი
ივნისში ვერხოვნა რადაში წარდგენილი იქნა კანონპროექტი, რომელიც გენერალური პროკურორის თანამდებობაზე კონკურსულ შერჩევას ითვალისწინებს. ამავე კომიტეტის თავმჯდომარემ აღნიშნა, რომ ევროკავშირის ზოგიერთ წევრ ქვეყანაში ასეთი კონკურსული მიდგომა გამოიყენება. კმის-ის გამოკითხვამ აჩვენა, რომ უკრაინელთა 69% მხარს უჭერს უცხოელი ექსპერტების მონაწილეობით დამოუკიდებელ კონკურსს. მოქმედი პროცედურით, კანდიდატს პრეზიდენტი შეარჩევს, ვერხოვნა რადა კენჭს უყრის, ხოლო საჭირო 226 ხმის ვერმიღების შემთხვევაში ის მოვალეობის შემსრულებლის სტატუსით ინიშნება. ექსპერტები მიიჩნევენ, რომ დანიშვნის პროცედურაში საკონსულტაციო ორგანოს, მაგალითად კონკურსული კომისიის დამატება, კონსტიტუციური მოდელის ცვლილებად არ ჩაითვლება. ვიცე-პრემიერმა ეს კომენტარები თავის პირველ ინტერვიუში ახალ თანამდებობაზე გააკეთა და უფრო ფართო ევროინტეგრაციის განხილვების ფონზე, მათ შორის ცნობების შესახებ, რომ უნგრეთის ვეტო მოხსნილია და ევროკომისიასთან Task Force შეიქმნა. დისკუსია მიმდინარეობს ყოფილი გენერალური პროკურორის რუსლან კრავჩენკოსთან დაკავშირებული სკანდალის ფონზე, რომელიც უკრაინიდან ასამდგომი ტრიპოში წავიდა, თუმცა ის PACE-ში არ იყო მოწვეული და შემდეგ პროკურატურიდან გაათავისუფლეს.