რუბიო: აშშ უკრაინასთან „პეტრიოტის" რაკეტების წარმოების ლიცენზიაზე მოლაპარაკებებს აწარმოებს

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ლიცენზიაზე მოლაპარაკებები პოტენციურად პირველად მისცემს უკრაინას საშუალებას, დასავლური საჰაერო თავდაცვის სისტემის წარმოება ქვეყნის შიგნით წარმოებულიყოს, რაც მის ქრონიკულ დეფიციტს შეამსუბუქებს. „პეტრიოტი" ამჟამად ერთადერთი სისტემაა უკრაინაში, რომელსაც რუსული „ისკანდერ-М"-ის, „ქინჟალისა" და „ცირკონის" ბალისტიკური და კვაზიბალისტიკური რაკეტების ეფექტურად ჩაჭრა შეუძლია — და ISW-ის ანალიტიკოსების თანახმად, ივლისში რუსეთი ამ ტიპის იარაღის გამოყენებას აძლიერებდა. ამასთან, ტრამპის ადმინისტრაცია უკრაინისთვის პირდაპირ სამხედრო დახმარებას აღარ აფინანსებს, და ევროპელი მოკავშირეები PURL პროგრამის ფარგლებში ამერიკულ იარაღს ყიდულობენ. ამ ფონზე ამერიკული თავდაცვის კონტრაქტორების — Raytheon-ისა და Lockheed Martin-ის — მოსაზრებები უკრაინული წარმოების კონკურენციის შესახებ საკმაოდ მნიშვნელოვანი ფაქტორი რჩება.

რა მოხდა

2 სექტემბერს რადიოშოუ The Brian Kilmeade Show-ზე საუბარში აშშ-ის სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ დაადასტურა, რომ ვაშინგტონი უკრაინასთან „პეტრიოტის" სისტემის რაკეტების წარმოების ლიცენზიის გაცემაზე მოლაპარაკებებს აწარმოებს. მან ასევე განმარტა, რომ თუნდაც ლიცენზიის მიღების შემთხვევაში, ამგვარი რთული იარაღის წარმოების გაშვებას და საჭირო საწარმოო პოტენციალის შექმნას რამდენიმე წელი დასჭირდება, რაც უკრაინის მოკლევადიან საჭიროებებს ვერ პასუხობს. რუბიომ აღნიშნა, რომ „პეტრიოტის" რაკეტა-გამშვებებზე მოთხოვნა მსოფლიოში ძალიან მაღალია — ისინი სჭირდებათ როგორც უკრაინას, ასევე ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებს, ამიტომ აშშ-მ ჯერ საკუთარი მარაგების საკმარისობა უნდა უზრუნველყოს. მან ასევე კომენტარი გააკეთა უკრაინის სადრონე ტექნოლოგიების გაზიარების შეთავაზებაზე — თუ შეთანხმება აშშ-სთვის მიზანშეწონილი იქნება, მსგავს პარტნიორობებზე ღიაა, თუმცა ეს გრძელვადიანი პროექტია და მყისვე არაფერი გამოჩნდება; ამ თემაზე კონკრეტული განცხადებები არ გააკეთა.

კონტექსტისთვის: 2026 წლის მაისის ბოლოს პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ ტრამპსა და კონგრესს საჰაერო თავდაცვის საშუალებების კრიტიკული დეფიციტის შესახებ სასწრაფო წერილი გაუგზავნა და „პეტრიოტის" წარმოების ლიცენზია მოითხოვა. 8 ივლისს ნატოს სამიტზე ზელენსკისთან შეხვედრაზე ტრამპმა თქვა, რომ შეერთებული შტატები შეიძლება უკრაინას ამგვარ ლიცენზიას გადასცემდა; თუმცა მოგვიანებით, 31 ივლისს, მან განაცხადა, რომ ვაშინგტონმა ამ საკითხში „ძალიან ფრთხილად" უნდა იმოქმედოს. The Atlantic-ის აგვისტოს ცნობით, Raytheon-ი და Lockheed Martin-ი შეშფოთებული არიან, რომ უკრაინულმა წარმოებამ შესაძლოა მათ ბიზნესს კონკურენცია შეუქმნას; ოფიციალურად ისინი ინტელექტუალური საკუთრების გადაცემის რისკს ასახელებენ.

სად განსხვავდება გაშუქება

უკრაინულ მედიაში განსხვავებული ინტერპრეტაციაა იმისა, თუ რამდენად წარმოადგენდა ტრამპის 31 ივლისის განცხადება „ძალიან ფრთხილად" უნდა ვიყოთო, მისი ნატოს სამიტზე გამოთქმული მზაობის სრულ უარყოფას: ზოგი გამოცემა ამას მხოლოდ მოკლევადიან თავდაჯერებულობის ნაკლებობად აფასებს, ზოგი კი — წინა პოზიციის პრინციპულ გადახედვად. ასევე ვრცელდება სხვადასხვა ახსნა იმისა, თუ რა უდევს ტრამპის შეკავების უკან: ზოგი მედია რუსეთისთვის ტექნოლოგიების გაჟონვის რისკს გამოყოფს, ზოგი — შეერთებული შტატების საკუთარ მარაგებსა და ახლო აღმოსავლეთის ვალდებულებებს, ზოგი კი — ამერიკული თავდაცვის კონტრაქტორების, Raytheon-ისა და Lockheed Martin-ის წინააღმდეგობას.

კონტექსტი

2026 წლის მაისის ბოლოს პრეზიდენტმა ზელენსკიმ ტრამპსა და კონგრესს საჰაერო თავდაცვის საშუალებების კრიტიკული დეფიციტის შესახებ წერილი გაუგზავნა და „პეტრიოტის" წარმოების ლიცენზია მოითხოვა. 8 ივლისის ნატოს სამიტზე ტრამპმა განაცხადა, რომ აშშ შეიძლება კიევს ასეთ ლიცენზიას გადასცემდა, თუმცა 31 ივლისს თქვა, რომ ვაშინგტონმა ძალიან ფრთხილად უნდა იმოქმედოს. FT-ის ცნობით, ტრამპმა ზელენსკის რამდენიმე ასეული დამატებითი „პეტრიოტის" რაკეტა-გამშვების მოთხოვნაზე უარი განაცხადა და ამის მიზეზად აშშ-ს საჭიროებები ახლო აღმოსავლეთში დაასახელა. ვაშინგტონი შეშფოთებულია საიდუმლო ტექნოლოგიების რუსეთისთვის გადაცემის რისკით; ერთ-ერთი შესაძლო კომპრომისი ითვალისწინებს, რომ უკრაინაში მხოლოდ კომპონენტების წარმოება მოხდეს, ხოლო ფინალური აწყობა — გერმანიაში. ევროკავშირი ცალკე განიხილავს უკრაინის თხოვნას „პეტრიოტის" რაკეტების შესაძენად ევროპული სახსრების გამოყენებით, და რამდენიმე ევროპულმა ქვეყანამ უკრაინისთვის დამატებითი საჰაერო თავდაცვის შეტანა დაპირდა.