WSJ-ის გამოძიება: რუსეთი მალდივების გავლით ართმევს სანქციებს და იმპორტირებს ორმაგი დანიშნულების საქონელს
Wall Street Journal-ის გამოძიების თანახმად, რუსეთი მალეს საერთაშორისო აეროპორტს იყენებს როგორც ტრანზიტულ ცენტრად აშშ-დან, ევროპიდან და ჩინეთიდან სანქცირებული და ორმაგი დანიშნულების საქონლის შეტანისთვის. Aeroflot-ის ყოველდღიური რეისებით ტვირთი მალეში მოდის, ადგილობრივი შუამავლები ახალ სატვირთო ბარათებს გამოუშვებენ, რის შემდეგაც ტვირთი მოსკოვში გადაიტვირთება. მალდივების მთავრობამ და აეროპორტის კომპანიამ კომენტარზე უარი განაცხადეს.
მთავარი მომენტები
- რუსეთი მალდივების მალეს საერთაშორისო აეროპორტს იყენებს სანქციების შემოვლითი მარშრუტისთვის.
- ყოველ დილით Aeroflot-ის კომერციული რეისი ჯდება მალეში.
- ტრანზიტულ ტვირთშია მიკროჩიპები, ოპტიკური ხელსაწყოები და სააეროსაბოსტო ფოლადის კომპონენტები.
- ნაწილი ტვირთი სანქცირებულ რუსულ კომპანიებზე, მათ შორის S7 Airlines-ზე მიდის.
- იმპორტ ჯენიუსის მონაცემებით, რუსეთის იმპორტმა მალდივებიდან 2021 წელს $7 მლნ-დან 2022 წელს $630 მლნ-მდე მკვეთრი ნახტომი განიცადა.
- 2024 წელს Maldives Airports Company-მ რეკორდული მოგება მიიღო და ქვეყნის ყველაზე მომგებიანი სახელმწიფო კომპანია გახდა.
- აშშ-სა და ევროპის ზეწოლა მალდივებზე ტრანზიტული როლის გამო იზრდება.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს სქემა საჯაროდ აჩვენებს კონკრეტულ მარშრუტს, რომლითაც რუსეთი ევროპულ და ამერიკულ სანქციებს სხვა ქვეყნის ტერიტორიიდან ართმევს. ორმაგი დანიშნულების კომპონენტების — მიკროჩიპების, ოპტიკური ხელსაწყოების, სააეროსაბოსტო დეტალების — ტრანზიტი ნიშნავს, რომ შეზღუდული საქონელი რუსულ სანქცირებულ სტრუქტურებამდე, მათ შორის S7 Airlines-ამდე, მაინც აღწევს. მალდივების სახელმწიფო აეროპორტის კომპანია რეკორდულ მოგებას იღებს ტრანზიტისგან, რაც აჩვენებს, რომ სანქციების შემოვლა ფინანსურად მომგებიანი ბიზნესია. მალდივების ოფიციალურ და რუსულ მონაცემებს შორის მკვეთრი სხვაობა კი ხაზს უსვამს, რამდენად რთულია სანქციების გვერდის ავლის სრული სურათის აღდგენა.
რა მოხდა
Wall Street Journal-მა გამოძიება გამოაქვეყნა, რომელშიც საჰაერო სატვირთო ბარათების, მანიფესტების, ლოჯისტიკური კომპანიების წერილების და დასავლელი ჩინოვნიკებთან ინტერვიუების საფუძველზე დაადგინა, რომ რუსეთი მალდივების მალეს საერთაშორისო აეროპორტს იყენებს როგორც ტრანზიტულ კვანძს სანქციების შემოვლისთვის.
ყოველ დილით მალეში Aeroflot-ის კომერციული რეისი ეშვება. ტვირთი აშშ-დან, ევროპიდან და ჩინეთიდან მალემდე ჩვეულებრივი კომერციული ავიამფრენებით მოდის. ადგილობრივი შუამავლები რუსულ ლოჯისტიკურ კომპანიებთან ერთად მინიმალურ საბაჟო პროცედურებს ახორციელებენ — ზოგ შემთხვევაში ტვირთი აეროპორტის ტერიტორიას არც კი ტოვებს — და ახალ საჰაერო სატვირთო ბარათს ამზადებენ, რომელშიც ორიგინალი გამყიდველი შეიძლება არ ჩანდეს, ხოლო რუსეთში მიმღები სხვა იმპორტიორია მითითებული. შემდეგ ტვირთი Aeroflot-ის რეისით მოსკოვში გადაიტვირთება.
გამოძიების მიხედვით, ტრანზიტულ ნაკადში ორმაგი დანიშნულების საქონელი მოხვდება: მიკროჩიპები, რომლებიც პოტენციურად რაკეტების სამართავ სისტემებში გამოიყენება; ოპტიკური ხელსაწყოები მტრული ძალების ან თანამგზავრების თვალთვალისთვის; მაღალი სიმტკიცის სააეროსაბოსტო ფოლადის კომპონენტები სამოქალაქო და საბრძოლო თვითმფრინავებისთვის, მათ შორის დიდი სიშორის რაკეტებისთვის. ნაწილი ტვირთი რუსეთში სანქცირებულ სტრუქტურებზე, მათ შორის რუსეთის უდიდეს შიდა ავიაკომპანია S7 Airlines-სა და მის შვილობილ სამსახურებზე მიდისი.
გამოცემა კონკრეტულ შემთხვევასაც ასახელებს: 2024 წლის მაისში გერმანულმა კომპანია Kraemer Mining-მა დაახლოებით 9 000 ევროს ღირებულების აღჭურვილობა ყირგიზულ კომპანიაზე გაყიდა; ტვირთი გერმანიიდან მალეში ჩავიდა, ხოლო შემდეგ ახალ სატვირთო ბარათში რუსული იმპორტიორი კრასნოიარსკში იყო მითითებული და ტვირთი Aeroflot-ის რეისით მოსკოვში გაიგზავნა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინულენოვანი მედია ამ სქემას პირდაპირ მტკიცებულებად წარმოაჩენს, რომ რუსეთი დასავლურ სანქციებს წარმატებით ართმევს. ყურადღება გამახვილებულია ტვირთის ორმაგ დანიშნულებაზე — მიკროჩიპებზე, რომლებიც რაკეტების სამართავ სისტემებში შეიძლება გამოვიდეს, ოპტიკურ ხელსაწყოებზე და სააეროსაბოსტო დეტალებზე — და იმაზე, რომ ნაწილი ტვირთი სანქცირებულ რუსულ კომპანიებამდე, მათ შორის S7 Airlines-ამდე, აღწევს. მასშტაბიც ხაზგასასმელია: უკრაინული მედია ხაზს უსვამს, რომ მალდივების გავლით გადამისამართებული იმპორტი რუსეთში ასეულობით მილიონ დოლარს ითვლება. გარდა ამისა, უკრაინული წყაროები მალდივების აეროპორტს და მის სახელმწიფო ოპერატორს სანქციების გვერდის ავლით მოგებულ მხარედ წარმოაჩენს.
სად განსხვავდება გაშუქება
მონაცემთა ორი ერთმანეთისგან მკვეთრად განსხვავებული წყარო არსებობს. მალდივების ოფიციალური საბაჟო სტატისტიკით, 2022-2025 წლებში რუსეთში ექსპორტი პრაქტიკულად ნულოვანი იყო — WSJ-ის მიხედვით, მაგალითად, თინუსზე დაახლოებით 2 300 დოლარი და ბროშურებზე 25 დოლარი. ამავე დროს, ამერიკული კვლევითი ფირმა Import Genius-ის მიერ შედგენილი რუსული სავაჭრო მონაცემებით, რუსეთის იმპორტმა მალდივებიდან 2021 წელს 7 მილიონ დოლარზე ნაკლებიდან 2022 წელს 630 მილიონ დოლარზე მეტამდე მკვეთრი ნახტომი განიცადა, 2024 წელს კი დაახლოებით 160 მილიონი დოლარი შეადგინა.
კონტექსტი
მალდივების ოფიციალური საბაჟო მონაცემებით, 2022-2025 წლებში პირდაპირი ექსპორტი რუსეთში მინიმალური იყო. ამის საპირისპიროდ, Import Genius-ის რუსული მონაცემებით, იმპორტი მალდივებიდან 2021 წელს 7 მილიონ დოლარზე ნაკლებიდან 2022 წელს 630 მილიონ დოლარზე მეტამდე გაიზარდა, 2024 წელს კი დაახლოებით 160 მილიონი დოლარი იყო. Import Genius-ის მკვლევარის, უილიამ ჯორჯის, თქმით, 2024 წლის ციფრები, სავარაუდოდ, არ გადმოსცემს რეალურ ვაჭრობის მოცულობას, რადგან რუსეთის ხელისუფლებამ, როგორც ჩანს, 2024 წელს ზოგიერთი ვაჭრობის მონაცემის ცენზურა დაიწყო, ხოლო 2025 წლის დასაწყისში წვდომა სრულად შეზღუდა. რუსი ტურისტები მალდივებში ჩინელების შემდეგ მეორე უდიდეს ჯგუფს წარმოადგენს. მალდივების მთავრობამ და Maldives Airports Company-მ კომენტარზე უარი განაცხადეს.