საკანტრიბულო ენერგეტტიკური კომიტეტი მოითხოვს «ენერგოატომ-ტრეიდინგის” ხელმძღვანელობის გათავისუფლებას
ვერხოვნა რადას ენერგეტიკის კომიტეტმა პრემიერ-მინისტრ სერგი კორეცკის მიმართ მოითხოვა დაუყოვნებლივ გათავისუფლოს «ენერგოატომ-ტრეიდინგის” ხელმძღვანელობა, შემდეგ კი გაუქმებოს 27 ოქტომბრის აუქციონის შეკრულებ曾说ირი და დაბრუნების უთხოვოს დაკარგული თანხები. კომიტეტის შეფასებით, შესაძლოა ენერგოატომმ დაკარგა დაახლо 1,8 მილიარდი გრივნი. «დ.ტრეიდინგი» ბრალდებებს უსაფლოს უწყობს და ამბობს, რომ მისი მონაწილეობა აუქციონში იყო რეგულარული სამეულო საქმიანობის ნაწილი.
მთავარი მომენტები
- კომიტეტმა პრემიერ-მინისტრ სერგი კორეცკის მიმართ მოითხოვა დაუყოვნებლივ გათავისუფლოს «ენერგოატომ-ტრეიდინგის” ხელმძღვანელობა.
- 27 ოქტომბერს «ენერგოატომმ» გაყიდა 2 000 მგვტ საბძნელ-ნატვრის მონაცემი 1–10 ნოემბრის მიწოდებისთვის, საშუალო წონის ფასით 5 313,78 გრივნი მვტ-საათზე და 69 მყისერს შორის.
- 28 ოქტომბერს რუნდავალ ბაზარში BASE ინდექსი 82,8%-ით გაიზარდა.
- 1–6 ნოემბრის საშუალო სადღეური ბაზრის ფასი იყო 9 098,32 გრივნი მვტ-საათზე — აუქციონურზე 71%-ით მაღალი.
- 480 000 მვტ-საათის რაუნი შეამოწმებს, რომ აუქციონურ და სადღეური ბაზრის ფასებს შორის სხვაობა შეადგენდა დაახლო 1,8 მილიარდ გრივნს.
- შვიდა მყისერმა 805 მგვტი შეიძინა — აუქციონის მოცულობის 40%-ზე მეტი; «დ.ტრეიდინგმ” 315 მგვტი შეიძინა, წინა წლის დეკადაზე კი — დაახლო 45 მგვტი.
- კომიტეტის მოთხოვნისაა ჩატაროს შესწავლა, არ დაუშვას მსგავსები მოძრაობა და დაბრუნდეს «ენერგოატომს” დაკარგული თანხები.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
საქმე ენერგოატომის სრულად სახელმწიფო და ბიუჯეტში შესატანი შემოსავლების შესაძლო შენახვაზეა. კომიტეტის მიერ გამოთქმული მანიპულაციის საფრთხე სად ეწყობა სახელმწიფო ენერგიის გაყიდვის ფასის ფორმირებას, ბაზრის ნაკადების კონცენტრაციასა და გამჭირველობას. სამოთხოვნები მოიცავს მოძრაობის გამოძიებას, ხელმძღვანელობის შეცვლას, ხელშეკრულებების გაუქმებასა და დაკარგული თანხების დაბრუნებას.
რა მოხდა
27 ოქტომბერს «ენერგოატომმ» 1–10 ნოემბრისთვის გაყიდა 2 000 მგვტ საბძნელ-ნატვრის მონაცემი. საშუალო წონის ფასი იყო 5 313,78 გრივნი მვტ-საათზე და 69 მყისერს შეიძინა სულმოც 480 000 მვტ-საათი. აუქციონი გაიმართა დაახლო 10:04-დან 13:02-მდე, ხოლო სადღეური ბაზრის ახალი ფასები გასაქრული გახდა დაახლო 13:40-ზე. მასში შედის, რომ 26 ოქტომბრის შეხვედრაზე ენერგეტიკის სამინისტროში განიხილებოდა «ენერგოატომის” სადღეურ ბაზარზე გაყიდვის ფასების შესწევა და «უკრენერგოს” დღიური ექსპორტის გახსნა. კომიტეტის ინფორმაციით, შეხვედრაზე დედა გამოცხადდა «დ.ტრეიდინგის” უფროსი დირექტორი, მაგრამ სხვა მყისერნი და სახელმწიფო მოვაჭრეები «ეკუ» და «ნაფტოგაზ უკრაინი» არ მოსულან. 28 ოქტომბერს BASE ინდექსი 82,8%-ით მოიმატა, ხოლო 1–6 ნოემბრის სადღეური საშუალო ფასი 9 098,32 გრივნი მვტ-საათი იყო. ეს 3 784,54 გრივნით, ანუ 71%-ით, აუქციონურ ფასს აჭარბებდა. 480 000 მვტ-საათის გაყიდვის შედეგად განსაზღვრილი სხვაობა შეადგენდა დაახლო 1,8 მილიარდ გრივნს.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული გამოცემები არსებულებს ფოკუსირებს ფასების შესაძლო მანიპულაციაზე, სახელმწიფო კომპანიის ფინანსიურ დანაკარგსა და კომიტეტის მოთხოვნებზე გამოძიება, ხელმძღვანელობის გათავისუფლება, ხელშეკრულებების გაუქმება და თანხების დაბრუნება. რეპორტაჟებში თანმიმდევრობის ფოკუსია გამოთქმული ხაზზეა: მინისტრუმში გამოცხდომა გადაწყვარილება, «ენერგოატომის” სადღეური ბაზრის ფასების მკვეთრი ზრდა, შემდეგ ბაზრის ფასების შესწევა და რამდენიმე მყისერს კონცენტრირებული შეძენება. ამასთან, გამოქვეყნებულია და „დ.ტრეიდინგის” უარყოფითი.
სად განსხვავდება გაშუქება
კომიტეტისა და მისი ხელმძღვანელის ანდრი გერუსის მოთხოვნები ეფუძნება ბაზრის შესაძლო მანიპულაციის დადანაშაულებას, ხელმძღვანელობის შეცვლისა და დაკარგული სახსრის დაბრუნების მოთხოვნას. «დ.ტრეიდინგი” მათ უსაფლოს უწყობს და ამბობს, რომ მისი მონაწილეობა ღია აუქციონებში რეგულარული სამეულო საქმიანობის ნაწილი იყო, მისი აუქციონზე შეძენის წილი — 15,7% — კი ჩვეული ოსონ-ზაფხულის მოთხოვნებს შეესაბამა.
კონტექსტი
«ენერგოატომი» არის 100%-დასაფირული სახელმწიფო კომპანია. კომიტეტი ასევე მიუთითებს წინა საჭირო შემთხვევებს: იანუარში 2026 წელს სავარაუდო გამოთქმული მონაწილეობის შედეგად დაკარგული იყო დაახლო 2 მილიარდი გრივნი, ხოლო ივლისში ფასების მკვეთრი შემცირების გამო „ენერგოატომმ” დაახლო 50 მილიონი გრივნი ვერ დაითვალა. ამ ფონზე იანვრის ხელშეკრულების გაუქმების განცხადება გააცხადა «დ.ტრეიდინგმ”, რაც შესაძლოა თბილის საჯაროს განცხადების გამო გამოცხადდა.