უკრაინის გაზის მარაგი ზამთრისთვის 16 მლრდ კუბურ მეტრს მიაღწია — ყველაზე მაღალია 2020 წლის შემდეგ
უკრაინამ მიწისქვეშა გაზსაცავებში 16 მლრდ კუბური მეტრი გაზი დააგროვა, რაც 2020 წლის შემდეგ ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია. Reuters-ისთვის მიცემულ ინტერვიუში „ნაფტოგაზ უკრაინის“ მოვალეობის შემსრულებელმა ხელმძღვანელმა სერჰიი ფედორენკომ განაცხადა, რომ წელს რუსეთის შეტევები „ნაფტოგაზის“ ობიექტებზე 2025 წელთან შედარებით ორჯერ გახშირდა. მთავრობის მინიმალური ზღურბლი 13,2 მლრდ კუბური მეტრია, რომელიც უკვე გადაჭარბებულია.
მთავარი მომენტები
- უკრაინის მიწისქვეშა გაზსაცავებში 16 მლრდ კუბური მეტრი გაზია — 2020 წლის შემდეგ ყველაზე მაღალი დონე
- მთავრობის მინიმალური ზამთრის ზღურბლია 13,2 მლრდ კუბური მეტრი
- წლის დასაწყისიდან რუსეთმა „ნაფტოგაზის“ ობიექტებზე 400-ზე მეტჯერ ისროლა — ორჯერ უფრო ხშირად, ვიდრე მთელ 2025 წელს
- გასულ სეზონზე მარაგი 14 მლრდ კუბურ მეტრზე ნაკლები იყო; 2025 წლის ბოლოსა და 2026 წლის პირველ კვარტალში რეკორდული 7,8 მლრდ კუბური მეტრი იმპორტირებული იყო
- ამ სეზონისთვის „ნაფტოგაზმა“ შესყიდვები ადრე დაიწყო და უკვე 1 მლრდ კუბურ მეტრზე მეტი დაიკრისა (მათ შორის 25% თხევადი ბუნებრივი გაზი)
- უკრაინა ევროპას შესთავაზებს თავისი საცავის ტევადობის დაახლოებით ერთ მესამედს ევროპული მარაგების შესანახად
- EU ქვეყნები ზამთარს შესანახი სიმძლავრის 70%-ზე ცოტა ნაკლებით ხვდებიან — 2011 წლის შემდეგ ყველაზე დაბალ დონეზე
რატომ არის მნიშვნელოვანი
გაზის მარაგი, რომელიც მთავრობის მინიმალურ ზღურბლს — 13,2 მლრდ კუბურ მეტრს — აჭარბებს, უკრაინას საკმაო ბაფერს აძლევს შემოდგომა-ზამთრის პერიოდისთვის. ამავე დროს, „ნაფტოგაზი“ აცხადებს, რომ რუსეთის თავდასხმები მის ობიექტებზე 2025 წელთან შედარებით ორჯერ გაიზარდა, რაც მიწოდების შეფერხების რისკს აძლიერებს. კიევი ევროპის უდიდესი მიწისქვეშა საცავის ტევადობის დაახლოებით ერთ მესამედს ევროკავშირს სთავაზობს ევროპული მარაგების შესანახად — იმ ფონზე, როცა EU ქვეყნებში მარაგი 2011 წლის შემდეგ ყველაზე დაბალ დონეზეა. სამრეწველო წარმოება, განსაკუთრებით მეტალურგია, მკვეთრად შემცირდა, რაც აჩვენებს ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე თავდასხმების ფართო ეკონომიკურ ზემოქმედობას.
რა მოხდა
„ნაფტოგაზ უკრაინის“ მოვალეობის შემსრულებელმა ხელმძღვანელმა სერჰიი ფედორენკომ Reuters-ს განუცხადა, რომ უკრაინის მიწისქვეშა გაზსაცავებში 16 მლრდ კუბური მეტრი გაზია დაგროვილი — 2020 წლის შემდეგ ყველაზე მაღალი დონე და მთავრობის მიერ დადგენილ 13,2 მლრდ კუბურ მეტრიან ზღურბლზე მეტი. ფედორენკოს თქმით, წლის დასაწყისიდან რუსეთმა „ნაფტოგაზის“ ობიექტებზე 400-ზე მეტჯერ ისროლა, რაც ორჯერ აღემატება 2025 წლის მთელი პერიოდის მაჩვენებელს. დარტყმას ქვეშ მოხვდა წარმოების, გადამუშავების, ნავთობისა და გაზის ტრანსპორტირების ობიექტები, ასევე სამთავრომლო რეგიონებში თბოელექტროსადგურები. ამ სეზონისთვის „ნაფტოგაზმა“ გაზის შესყიდვები ადრე დაიწყო და უკვე 1 მლრდ კუბურ მეტრზე მეტი დაიკრისა; კონტრაქტების 25% თხევადი ბუნებრივი გაზია, ხოლო ნაწილი დეკემბრიდან მარტამდეა განრიგილი. უკრაინა 2015 წლის შემდეგ პირდაპირ რუსულ გაზს არ ყიდულობს და იმპორტს ძირითადად პოლონეთიდან, სლოვაკეთიდან და უნგრეთიდან ახორციელებს. Reuters ამ სეზონს „სრულმასშტაბიანი შეჭრიდან თითქმის ხუთი წლის განმავლობაში ყველაზე რთულად“ მიიჩნევს. ფედორენკომ 2026 წლის მოხმარება დაახლოებით 20 მლრდ კუბურ მეტრად, ხოლო 2025 წლისა — დაახლოებით 21 მლრდ კუბურ მეტრად შეაფასა, ხაზგასასმელად, რომ ომის პირობებში პროგნოზირება რთულია. კიევმა ევროკავშირს შესთავაზა უკრაინული საცავების ტევადობის დაახლოებით ერთი მესამედი ევროპული მარაგების შესანახად; ფედორენკოს თქმით, საცავის ტარიფი ამჟამად EU-ში ყველაზე დაბალია, ხოლო სიღრმე (ერთ კილომეტრზე მეტი) გაზს დარტყმებისგან იცავს.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული წყაროები ამ ამბავს, პირველ რიგში, შიდა წარმატებად წარმოაჩენენ: მარაგი მთავრობის მინიმალურ ზღურბლს აჭარბებს, „ნაფტოგაზი“ გაზის შესყიდვებს ადრე დაიწყო, ხოლო იმპორტში თხევადი ბუნებრივი გაზის წილი 25%-ია. ყურადღება გამახვილებულია აქტიურ მზადებაზე და არა კრიზისზე — ხაზგასასმელია რუსული თავდასხმების მასშტაბი და ფედორენკოს სიტყვები დაცვის გაძლიერების შესახებ.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
Reuters-ზე დაყრდნობით გავრცელებული სტატია ამ მაჩვენებელს ომის ფართო კონტექსტში განიხილავს და ამტკიცებს, რომ მომავალი გათბობის სეზონი სრულმასშტაბიანი შეჭრიდან თითქმის ხუთ წელიწადში ყველაზე რთული შეიძლება იყოს. განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს ევროპულ განზომილებას: კიევის შეთავაზებას, რომ EU-მ უკრაინულ საცავებში გაზი შეინახოს, უკრაინული საცავის სიღრმით დაცვის ფაქტორს და EU-ს მარაგის დონის შედარებას, რომელიც 2011 წლის შემდეგ ყველაზე დაბალია.
სად განსხვავდება გაშუქება
ფედორენკოს დამცავი ზომების შესახებ ორი ოდნავ განსხვავებული ფორმულირება გვხვდება: ZN.UA ციტირების მიხედვით, „ჩვენ ვძლიერდებით დაცვას და ვამაგრებთ პოზიციებს“, ხოლო ЛІГА.net LB.ua-ს მიხედვით — მხოლოდ „ჩვენ ვძლიერდებით დაცვას“.
კონტექსტი
უკრაინას აქვს ევროპაში ყველაზე დიდი მიწისქვეშა გაზის საცავი — დაახლოებით 30 მლრდ კუბური მეტრი ტევადობით, რეზერვუარები ერთ კილომეტრზე მეტ სიღრმეზე, რაც „ნაფტოგაზის“ თქმით დარტყმებისგან დაცვას უზრუნველყოფს. 2015 წლის შემდეგ უკრაინა პირდაპირ რუსულ გაზს არ ყიდულობს; იმპორტი ძირითადად პოლონეთიდან, სლოვაკეთიდან და უნგრეთიდან ხორციელდება. გასულ ზამთარს, ძლიერი ყინვებისა და რუსული დარტყმების ფონზე, „ნაფტოგაზმა“ რეკორდული 7,8 მლრდ კუბური მეტრი გაზი იმპორტირა; წინა გათბობის სეზონი 14 მლრდ კუბურ მეტრზე ნაკლები მარაგით დაიწყო. EU ქვეყნები ზამთარს შესანახი სიმძლავრის ოდნავ 70%-ზე ნაკლებით ხვდებიან — 2011 წლის შემდეგ ყველაზე დაბალ დონეზე, ხოლო EU-ს სავარაუდო ზამთრის დეფიციტი 14 მლრდ კუბურ მეტრამდე შეიძლება მიაღწიოს. „ნაფტოგაზის“ ხელმძღვანელობა უკრაინის მოხმარებას 2026 წელს დაახლოებით 20 მლრდ კუბურ მეტრად, ხოლო 2025 წელს — დაახლოებით 21 მლრდ კუბურ მეტრად აფასებს.