ზელენსკი ტრამპთან შეხვედრას სექტემბრის 20-იან რიცხვებში ელოდება; მთავარი თემა — ანტიბალისტიკური რაკეტების მიწოდება

რა მოხდა

უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ 8 სექტემბერს ჟურნალისტებთან საუბარში განაცხადა, რომ შეხვედრას აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპთან სექტემბრის 20-იან რიცხვებში ელოდება. მისი თქმით, შეხვედრის მთავარი თემა იქნება ამერიკული ანტიბალისტიკური რაკეტების მიწოდება უკრაინისთვის, რადგან უკრაინას ამ ტიპის რაკეტების დეფიციტი აქვს. უკრაინის საგარეო საქმეების სამინისტროს სპიკერმა ჰეორჰიი ტიხიმ ბრიფინგზე დაადასტურა, რომ ზელენსკი-ტრამპის პირადი შეხვედრა წინასწარ შეთანხმებულია ამ თვის მეორე ნახევარში. შესაძლო ჩატარების ადგილად განიხილება ნიუ-იორკი, სადაც 22 სექტემბერს გაეროს გენერალური ასამბლეის მაღალი დონის კვირა იხსნება.

შეხვედრის შესახებ ინფორმაცია მოჰყვა აშშ-ის სპეციალური ელჩების — სტივ უიტკოფის და ჯარედ კუშნერის — 5-6 სექტემბრის ვიზიტებს მოსკოვში, სადაც მათ ვლადიმერ პუტინს შეხვდნენ, და კიევში, სადაც ზელენსკის შეხვდნენ. ეს იყო მათი პირველი კიევის ვიზიტი ტრამპის მეორე პრეზიდენტობის დაწყების შემდეგ. კიევში ვიზიტის დროს ზელენსკიმ ელჩებს დეტალური ინფორმაცია მიაწოდა უკრაინის საჭიროებებზე ანტიბალისტიკურ რაკეტებში. ამავე ვიზიტთან დაკავშირებით უკრაინამ და რუსეთმა ერთმანეთის დედაქალაქებზე სამი დღის განმავლობაში დარტყმებისგან თავის შეკავებაზე შეთანხმებას მიაღწიეს.

ზელენსკიმ ასევე განაცხადა, რომ უკრაინა და აშშ სამმხრივი (უკრაინა-აშშ-რუსეთი) მოლაპარაკებების ფორმატისკენ მიდიან. მისი თქმით, შესაძლო ჩატარების ადგილებია არაბეთის გაერთიანებული საამიროები, შვეიცარია ან თურქეთი. უკრაინა ასევე თავად ამუშავებს საკუთარ ანტიბალისტიკურ პროგრამას „Frea/Freya/FREYJA“-ს სახელწოდებით და ამერიკულ და ევროპულ მხარდაჭერას იმედოვნებს.

შეხვედრის თემატიკა განსაკუთრებით აქტუალური გახდა 7-8 სექტემბრის ღამეს კიევზე რუსეთის მასშტაბური სარაკეტო თავდასხმის ფონზე, რომლის დროსაც, ზელენსკის თქმით, დაახლოებით 180 საჰაერო სამიზნე იქნა გამოყენებული და დაახლოებით 90% განადგურდა; უკრაინის საჰაერო ძალებმა 30-ზე მეტი კრუიზული რაკეტა ჩამოაგდეს. თავდასხმას 2 ადამიანი ემსხვერპლა.

სად განსხვავდება გაშუქება

კიევზე 8 სექტემბრის თავდასხმის შედეგად დაშავებულთა რაოდენობა წყაროებს შორის განსხვავდება: Forbes Ukraine-ის ცნობით, 2 დაღუპული და 10 დაშავებულია, ხოლო НВ-ის ცნობით — მინიმუმ 2 დაღუპული და 12 დაშავებული.

კონტექსტი

აშშ-ის სპეციალური ელჩების — სტივ უიტკოფის და ჯარედ კუშნერის — 5-6 სექტემბრის ვიზიტები მოსკოვსა და კიევში ტრამპის მეორე პრეზიდენტობის დაწყების შემდეგ პირველი მსგავსი დიპლომატიური მისია იყო. ელჩების ვიზიტთან დაკავშირებით უკრაინამ და რუსეთმა ერთმანეთის დედაქალაქებზე სამი დღის განმავლობაში დარტყმებისგან თავის შეკავებაზე შეთანხმებას მიაღწიეს. უიტკოფმა მოსკოვისა და კიევის შეხვედრების შემდეგ განაცხადა, რომ მშვიდობის პროცესში „მნიშვნელოვანი პროგრესია“. კუშნერმა კიევში აღნიშნა, რომ ტრამპი მხოლოდ ომის დასრულებას კი არა, გრძელვადიან მშვიდობასაც ესწრაფვოდა. Financial Times-ის ცნობით, ტრამპმა უკრაინის თხოვნა 300 Patriot რაკეტის მიწოდებაზე უარი განაცხადა აშშ-ის საკუთარი მარაგების შენარჩუნების მიზნით, ირანთან ომის საფრთხის ფონზე; ადრე უკრაინა Patriot-ის წარმოების ტექნოლოგიის გადაცემასაც ითხოვდა, რასაც ტრამპი თავდაპირველად თითქმის დათანდა, მაგრამ შემდეგ შეცვალა პოზიცია. ზელენსკის თქმით, ამ წელს უკრაინამ წინა წელთან შედარებით სამჯერ ნაკლები ანტიბალისტიკური რაკეტა მიიღო; პარტნიორებმა ამის ოფიციალურ მიზეზად ახლო აღმოსავლეთში კონფლიქტი დაასახელეს. პარტნიორებმა ასევე დაადასტურეს რამდენიმე Crotale საჰაერო თავდაცვის სისტემის და AIM რაკეტების მიწოდება NASAMS-ისთვის. უკრაინა თავად ამუშავებს საკუთარ ანტიბალისტიკურ პროგრამას „Frea/Freya/FREYJA“-ს სახელწოდებით. შესაძლო ორმხრივი საკითხები მოლაპარაკებებზე, ტიხის ცნობით, მოიცავს დამატებით საჰაერო თავდაცვის შესაძლებლობებს, „კეთილდღეობის გეგმას“, უსაფრთხოების გარანტიებს და დრონების შეთანხმებას.