ვარშავის ფორუმზე სიბიჰამ და უიკერმა განაცხადეს, რომ აშშ-უკრაინის სადაზვერვო გაცვლა გრძელდება
ვარშავის უსაფრთხოების ფორუმზე უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანდრიი სიბიჰამ და აშშ-ის სენატორმა როჯერ უიკერმა განაცხადეს, რომ ამერიკა-უკრაინის სადაზვერვო გაცვლა რჩება აქტიურ და ორმხრივ ფორმატში, მიუხედავად მედიაში გავრცელებული ცნობებისა ვაშინგტონის მხრიდან უკრაინისთვის ამ კანალის შეწყვეტის მუქარის შესახებ რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმების გამო. სიბიჰამ ასევე დაადასტურა, რომ 12 ოქტომბრის საღამოს კიევზე ბალისტიკური რაკეტებით თავდასხმისას საჰაერო განგაში დაგვიანებით გამოცხადდა. პრეზიდენტმა ზელენსკიმ თქვა, რომ პარტნიორებმა ამ დარტყმის შესახებ გაფრთხილება არ გაუგზავნეს.
მთავარი მომენტები
- სენატორმა როჯერ უიკერმა ვარშავის უსაფრთხოების ფორუმზე განაცხადა, რომ აშშ-უკრაინის სადაზვერვო გაცვლა ორმხრივია და აშშ-ც მნიშვნელოვან ინფორმაციას იღებს უკრაინისგან.
- საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანდრიი სიბიჰამ იმავე ფორუმზე დაადასტურა, რომ უკრაინა კვლავ იღებს ამერიკულ სადაზვერვო მონაცემებს.
- 12 ოქტომბრის საღამოს რუსეთმა კიევს ბალისტიკური რაკეტებით დაარტყა; რაკეტები მხოლოდ თავდასხმის დროს გამოვლინდა და საჰაერო განგაში დაგვიანებით გამოცხადდა.
- პრეზიდენტმა ზელენსკიმ განაცხადა, რომ პარტნიორებმა 12 ოქტომბრის ბალისტიკური დარტყმის შესახებ გაფრთხილება არ მიუღია.
- 11 ოქტომბერს ტრამპმა გამოაცხადა „ენერგეტიკული ცეცხლის შეწყვეტა“ უკრაინასა და რუსეთს შორის; ზელენსკიმ თქვა, რომ ამ შეთანხმების შესახებ არ იცოდა.
- Axios-ის ცნობით, 10 ოქტომბერს მაიამიში მოლაპარაკებებზე სტივ უიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა დაიმუქრეს, რომ ტრამპი კიევს ამერიკულ სადაზვერვოზე წვდომას ჩამოართმევდა, თუ უკრაინა რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმებს არ შეწყვეტდა; ამერიკის წარმომადგენელმა ეს ინფორმაცია უარყო.
- უიკერმა დაახასიათა მიმდინარე საერთაშორისო უსაფრთხოების ვითარება, როგორც მეორე მსოფლიო ომამდელ პერიოდის შემდეგ ყველაზე სერიოზული და საშიში, და გამოყო „აგრესიის ღერძი“ რუსეთის, ჩინეთის, ჩრდილოეთ კორეისა და ირანის ჩართვით.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
რუსული ბალისტიკური რაკეტების შესახებ ამერიკული სადაზვერვო ინფორმაცია უკრაინისთვის გადამწყვეტია დროული საჰაერო განგაშის გამოცხადებისა და ქალაქების თავდაცვისთვის. ვარშავის ფორუმზე სიბიჰასა და უიკერის მიერ სადაზვერვო გაცვლის გაგრძელების დადასტურება პირდაპირ ეხმიანება ამერიკა-უკრაინის უსაფრთხოების თანამშრომლობის შესაძლო გაწყვეტის საფრთხეს, რომელიც რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე უკრაინული დარტყმების გამო ვაშინგტონის მხრიდან ზეწოლას უკავშირდება. 12 ოქტომბრის თავდასხმისას საჰაერო განგაშის დაგვიანებამ საზოგადოებაში შეშფოთება გამოიწვია იმის თაობაზე, ხომ არ შეწყვეტილიყო სადაზვერვო არხი. უიკერის შეფასება, რომ მსოფლიო მეორე მსოფლიო ომამდელი პერიოდის შემდეგ ყველაზე საშიშ უსაფრთხოების გარემოში იმყოფება და მისი „აგრესიის ღერძის“ იდენტიფიცირება, აჩვენებს ამერიკის მაღალი დონის შეშფოთებას ომის გლობალური შედეგების შესახებ.
რა მოხდა
ვარშავის 13-ე უსაფრთხოების ფორუმზე უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანდრიი სიბიჰამ და აშშ-ის სენატის თავდაცვის კომიტეტის თავმჯდომარემ, რესპუბლიკელმა სენატორმა როჯერ უიკერმა ცალ-ცალკე განაცხადეს, რომ ამერიკა-უკრაინის სადაზვერვო გაცვლა რჩება აქტიურ და ორმხრივ ფორმატში. სიბიჰამ, რომელიც პანელურ დისკუსიაში „რა მოხდება ლიბერალური მსოფლიო წესრიგის შემდეგ?“ მონაწილეობდა, თქვა, რომ უკრაინა კვლავ იღებს ამერიკულ სადაზვერვო მონაცემებს და ეს თანამშრომლობა გრძელდება მიუხედავად უკრაინა-აშშ ურთიერთობებში არსებული ბოლო დაძაბულობისა. მან ასევე დაადასტურა, რომ 12 ოქტომბრის საღამოს კიევზე რუსეთის ბალისტიკური რაკეტებით თავდასხმისას საჰაერო განგაში დაგვიანებით გამოცხადდა, რაც რუსეთის მიერ სპეციალური ტიპის იარაღის გამოყენებამ განაპირობა. პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ თავის მხრივ განაცხადა, რომ პარტნიორებმა ამ ბალისტიკური დარტყმის შესახებ წინასწარი გაფრთხილება არ მიუღია. უიკერმა ხაზი გაუსვა, რომ სამყარო ამჟამად მეორე მსოფლიო ომამდელი პერიოდის შემდეგ ყველაზე სერიოზულ და საშიშ საერთაშორისო უსაფრთხოების ვითარების წინაშე დგას, გამოჰყო „აგრესიის ღერძი“ რუსეთის, ჩინეთის, ჩრდილოეთ კორეისა და ირანის მონაწილეობით და დაამატა, რომ რუსეთი ვერ იმოქმედებდა უკრაინაში ჩინეთის დახმარების გარეშე. BBC-მ, სამხედრო წრეებში წყაროზე დაყრდნობით, 13 ოქტომბერს განაცხადა, რომ აშშ კვლავ აწვდის უკრაინას სადაზვერვო მონაცემებს ოთხი მიმართულებით. სიბიჰამ ასევე ხაზი გაუსვა საჰაერო თავდაცვის გაძლიერების აუციადებლობას და გამოთქვა იმედი, რომ მალე გაიხსნება ევროკავშირთან მოლაპარაკებების კიდევ ორი კლასტერი.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ცენტრალურ ყურადღებას ამახვილებს საგარეო საქმეთა მინისტრ სიბიჰას დადასტურებაზე, რომ სადაზვერვო გაცვლა ჯერ კიდევ მიმდინარეობს, რაც მედიაში გავრცელებულ სპეკულაციებსა და 12 ოქტომბრის დაგვიანებულ საჰაერო განგაშს პასუხობს. დაგვიანებული განგაში ცალკე საკითხად არის წარმოდგენილი და რუსეთის მიერ სპეციალური ტიპის იარაღის გამოყენებას მიეწერება, არა ამერიკული სადაზვერვოს შეწყვეტას. ჟურნალისტები ფართოდ ციტირებენ სენატორ უიკერის „ორმხრივი გზის“ მეტაფორას, როგორც უკრაინა-აშშ ურთიერთობის შენარჩუნების დადასტურებას. ზელენსკის განცხადება იმის შესახებ, რომ პარტნიორებმა 12 ოქტომბრის ბალისტიკური დარტყმის შესახებ გაფრთხილება არ მისცეს, წარმოდგენილია როგორც პოლიტიკურ შეტყუბნებასა და ოპერატიულ რეალობას შორის სხვაობის ხაზგასასმელად. ტრამპის მიერ „ენერგეტიკული ცეცხლის შეწყვეტის“ გამოცხადება და ზელენსკის პასუხი (რომ ამ შეთანხმების შესახებ არ იცოდა) უკრაინა-აშშ დაძაბული ურთიერთობების ფართო კონტექსტის ნაწილად არის მოცემული.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
ერთადერთი არაუკრაინული წყარო (აზერბაიჯანური, ინგლისურენოვანი) აცნობიერებს კრემლის პოზიციას, რომ მას არ აქვს ინფორმაცია უკრაინისთვის ამერიკული სადაზვერვოს შეწყვეტის შესახებ. ცნობილი უცხოური გამოცემები (BBC, Financial Times, Axios, Bloomberg, CNN) მოხსენიებულია როგორც ორიგინალური რეპორტინგის წყაროები აშშ-ის მხრიდან მუქარის და ოთხი მიმართულებით სადაზვერვოს გაგრძელების შესახებ; თეთრი სახლის პრეს-მდივან კაროლაინ ლივიტს (ერთ-ერთ წყაროში მოხსენიებული როგორც კატერინა ზახარია) ჟურნალისტის კითხვაზე პირდაპირი პასუხის თავიდან არიდება მიეწერება. საერთაშორისო ჩარჩო სადაზვერვო გაცვლის საკითხს ტრამპ-პუტინის რუსული დიზელის საწვავის მიწოდების შეთანხმებასთან და უკრაინის მიერ რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმებთან დაკავშირებული ფართო ამერიკული ზეწოლის კამპანიის ნაწილად ასახავს, დამამშვიდებელი ამბის ნაცვლად.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები ერთმანეთს ეთანხმებიან, რომ აშშ-მა დაიმუქრა სადაზვერვო გაცვლის შეწყვეტით, თუ უკრაინა რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმებს არ შეწყვეტდა: Axios-მა, Financial Times-მა, Bloomberg-მა და CNN-მა ამერიკელ ჩინოვნიკებზე ან სპეციალურ შტატნაზიებზე დაყრდნობით განაცხადეს, რომ უიტკოფმა და კუშნერმა მაიამიში/ფლორიდაში გამართულ მოლაპარაკებებზე ასეთი მუქარა გააკეთეს. ამავდროულად, ამერიკის წარმომადგენელმა და Reuters-ის წყაროებმა ეს მუქარის ფაქტი უარყვეს. სხვა განზომილებაზე, სიბიჰამ და უიკერი აცხადებენ, რომ თანამშრომლობა რჩება აქტიურ და ორმხრივ ფორმატში, BBC-მ კი განაცხადა, რომ აშშ კვლავ აწვდის სადაზვერვოს ოთხი მიმართულებით — მაგრამ ადრინდელი რეპორტინგი სადაზვერვოს შეწყვეტის მუქარას აღწერდა, ხოლო ცენტრი დეზინფორმაციის წინააღმდეგ ბრძოლისა აღნიშნავს, რომ ონლაინ სივრცეში ვარაუდები მისი სრული შეწყვეტის შესახებ ვრცელდებოდა.
კონტექსტი
ვარშავის უსაფრთხოების ფორუმი 13-ე წელია ტარდება და წარმოადგენს ევროპული უსაფრთხოების პოლიტიკის ერთ-ერთ მთავარ დისკუსიის პლატფორმას. 11 ოქტომბერს ტრამპმა გამოაცხადა „ენერგეტიკული ცეცხლის შეწყვეტა“ რუსეთ-უკრაინას შორის, რომელიც, Axios-ის ცნობით, მხოლოდ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე ურთიერთდარტყმების შეწყვეტას გულისხმობს და არ ეხება უკრაინის ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურას. ზელენსკიმ განაცხადა, რომ ამ შეთანხმების შესახებ არ იცოდა, თუმცა დადასტურა უკრაინის მზაობა ცეცხლის შეწყვეტისთვის, თუ რუსეთიც შეწყვეტს უკრაინის ენერგეტიკულ ობიექტებზე თავდასხმებს. 12 ოქტომბრის საღამოს რუსეთმა კიევს ბალისტიკური რაკეტებით დაარტყა, რომელთა გამოვლენა მხოლოდ თავდასხმის დროს მოხდა. საჰაერო ძალების წარმომადგენელმა იურიი იგნატმა 13 ოქტომბერს აღნიშნა, რომ არსებობს შემთხვევები, როდესაც საჰაერო საფრთხის შესახებ ინფორმაცია არ მოდის და ეს პირველი შემთხვევა არ იყო. ადრინდელი მედია რეპორტინგი (Axios, Financial Times, Bloomberg, CNN) აშშ-ის სპეციალური შტატნაზიების სტივ უიტკოფისა და ჯარედ კუშნერის მხრიდან მუქარას აღწერდა, რომ ტრამპი კიევს ამერიკულ სადაზვერვოზე წვდომას ჩამოართმევდა. BBC-ის ცნობით, 2025 წლის თებერვლის ბოლოს თეთრ სახლში მომხდარი სკანდალის შემდეგ აშშ-მა სადაზვერვო და სამიზნე ინფორმაციის გადაცემა უკრაინისთვის ორი კვირით სრულიად შეწყვიტა, რამაც ეფექტურად დაასრულა კურსკის ოპერაცია. უიკერმა ფორუმზე ასევე განიხილა აშშ-ის თავდაცვის ბიუჯეტის გაზრდის წინადადება 1,5 ტრილიონ დოლარამდე (კონგრესის მხარდაჭერით საშუალო არჩევნების შემდეგ), NATO-ს წევრი ქვეყნების მიერ მშპ-ის 5%-ის თავდაცვაზე მიმართვა და სამხრეთ კორეასთან და აზია-წყნარე ოკეანის სხვა მოკავშირეებთან თანამშრომლობის გაძლიერების საჭიროება. სიბიჰამ ფორუმზე უკრაინის პრიორიტეტებად დაასახელა საჰაერო თავდაცვის გაძლიერება, ევროკავშირთან მოლაპარაკებების კიდევ ორი კლასტერის გახსნა და ფართო თეზისი, რომ ევროპისა და გლობალური უსაფრთხოების არქიტექტურის მომავალი ახლა უკრაინაში წყდება.