უკრაინული მედიის ჟურნალისტები ვენაში დააკავეს და შემდეგ გაათავისუფლეს
ვენის პროკურატურამ უკრაინული გამოცემა „უკრაინსკა პრავდას“ ჟურნალისტ-გამომძიებელი მიხაილო ტკაჩი და ოპერატორი იაროსლავ ბონდარენკო 8 ოქტომბერს რედაქციული დავალების შესრულებისას დააკავა. ჟურნალისტები ვენაში ყოფილი გენერალური პროკურორის რუსლან კრავჩენკოს ძებნასთან დაკავშირებით იმყოფებოდნენ. დაკავების საფუძველი მოწმეთა ჩვენება გახდა, რომლის საფუძველზეც სასამართლომ მესამე პირის დაკავების ნებართვა გასცა. დაკითხვის შემდეგ, რომელზეც ჟურნალისტების კავშირი შპიონაჟის საქმის ეჭვმიტანილებთან ვერ დადასტურდა, ორივე მათგანი ბრალდების წაუყენებლად გაათავისუფლეს. „უკრაინსკა პრავდა“ მიიჩნევს, რომ ზომები გაუმართლებელი და დისპროპორციული იყო, ვენის პროკურატურა კი აცხადებს, რომ დაკავება მათ პროფესიულ საქმიანობას არ უკავშირდებოდა.
მთავარი მომენტები
- 8 ოქტომბერს ვენაში „უკრაინსკა პრავდას“ ჟურნალისტ-გამომძიებელი მიხაილო ტკაჩი და ოპერატორი იაროსლავ ბონდარენკო რედაქციული დავალების შესრულებისას დააკავეს
- ჟურნალისტები ვენაში ყოფილი გენერალური პროკურორის რუსლან კრავჩენკოს ძებნასთან დაკავშირებით იმყოფებოდნენ
- ვენის პროკურატურის ინფორმაციით, დაკავების საფუძველი მოწმეთა ჩვენება გახდა, რომელზეც სასამართლომ მესამე პირის დაკავების ნებართვა გასცა
- დაკითხვის შემდეგ, ჟურნალისტების კავშირი უკვე დაკავებულ ორ ეჭვმიტანილთან ვერ დადასტურდა და ორივე მათგანი ბრალდების წაუყენებლან გაათავისუფლეს
- 9 ოქტომბერს უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ ტკაჩის გათავისუფლების შესახებ განაცხადა
- ბონდარენკო დაკავებისას დაშავდა და სამედიცინო დახმარება დასჭირდა; „როიტერსის“ ცნობით, ჭრილობები მანქანის ფანჯრის მინის ნამსხვრევებმა მიაყენა
- რედაქციის ცნობით, ტკაჩს 12 საათზე მეტი ხანს აკავებდნენ და ჟურნალისტებს ტელეფონები ჩამოართვეს
რატომ არის მნიშვნელოვანი
საქმე ეხება უცხოეთში რედაქციული დავალების შემსრულებელი ჟურნალისტების მიმართ ძალის გამოყენებას, მათ დაშავებას, ხანგრძლივ დაკავებას და საკომუნიკაციო საშუალებების ჩამორთმევას, რაც პრესის თავისუფლების სფეროში ჩვეულებრივ გამოწვეულ პრობლემებთან ასოცირდება. ვენის პროკურატურასა და „უკრაინსკა პრავდას“ შორის ერთსა და იმავე ინციდენტზე სრულიად საპირისპირო შეფასებები გაჩნდა. ავსტრიის შინაგან საქმეთა მინისტრმა ჟურნალისტების დაკავება შპიონაჟის საქმეს პირდაპირ დაუკავშირა, რაც ავსტრია-უკრაინის დიპლომატიურ მგრძნობელობას აძლიერებს. ამასთან, ჟურნალისტური დავალება უკრაინის ყოფილ გენერალურ პროკურორთან იყო დაკავშირებული, რაც ინციდენტს უკრაინის შიდა პასუხისმგებლობის საკითხებთან აკავშირებს.
რა მოხდა
„უკრაინსკა პრავდას“ ჟურნალისტ-გამომძიებელი მიხაილო ტკაჩი და ოპერატორი იაროსლავ ბონდარენკო ვენაში ყოფილი გენერალური პროკურორის რუსლან კრავჩენკოს ძებნასთან დაკავშირებული რედაქციული დავალების შესრულებისას დააკავეს. ვენის პროკურატურის განცხადებით, დაკავების საფუძველი იყო მოწმეთა ჩვენება, რომლითაც სამი კაცი ერთსა და იმავე პერიოდში, ერთსა და იმავე მეთოდით ობიექტის დაკვირვებისას დაინახეს. მოწმეთა ჩვენების საფუძველზე სასამართლომ მესამე პირის დაკავების ნებართვა გასცა. ოპერატორი ბონდარენკო მანქანაში ყოფნის გამო პოლიციამ „საკუთარი ინიციატივით“ დააკავა. ორივე ჟურნალისტმა დაკავებისას პროფესიული სტატუსი განაცხადა, თუმცა, „უკრაინსკა პრავდას“ ცნობით, მათ მაინც აკავებდნენ. დაკითხვისას ჟურნალისტების მიერ დაკვირვების ფაქტი დადასტურდა, მაგრამ მათი კავშირი უკვე დაკავებულ ორ ეჭვმიტანილთან ვერ დადგინდა. შედეგად ორივე მათგანი ბრალდების წაუყენებლად გაათავისუფლეს. ბონდარენკო დაკავებისას დაშავდა — „როიტერსის“ ცნობით, მინის ნამსხვრევებმა მარჯვენა ხელზე ჭრილობები და თვალქვეშ მინის ნამსხვრევები შეაგდო. რედაქციის ცნობით, ტკაჩი 12 საათზე მეტი ხანს აკავებდნენ, ჟურნალისტებს ტელეფონები და სხვა საკომუნიკაციო საშუალებები ჩამოართვეს, ნივთები დაუზიანეს და ნაწილი დაიკარგა. 9 ოქტომბერს უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ ავსტრიელმა სამართალდამცავებმა ტკაჩი გაათავისუფლეს.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია, პირველ რიგში „უკრაინსკა პრავდა“, ყურადღებას ამახვილებს ჟურნალისტების დაშავებაზე, ხანგრძლივ დაკავებაზე, საკომუნიკაციო საშუალებების ჩამორთმევასა და ნივთმტვრევაზე. „უკრაინსკა პრავდა“ მიიჩნევს, რომ გამოყენებული ზომები გაუმართლებელი და დისპროპორციული იყო, ხოლო სამართალდამცავებმა თავიანთი უფლებამოსილება გადააჭარბა. გამოცემა ასევე სვამს კითხვას, შესაძლებელი იყო თუ არა ავსტრიელი სამართალდამცავების გამოყენება ჟურნალისტური საქმიანობის შესაფერხებლად და მოითხოვს მესამე პირებისგან მიღებული ინფორმაციის სანდოობის შემოწმების ახსნას. რედაქცია ვენის ვიზიტს ყოფილი გენერალური პროკურორის რუსლან კრავჩენკოს შესახებ რედაქციულ გამოძიებასთან აკავშირებს — „უკრაინსკა პრავდას“ ცნობით, კრავჩენკო 14 სექტემბრის ღამეს დატოვა უკრაინა და ვენაში იურიდიული მისამართების გამყიდველი ფირმის ოფისში დარეგისტრირდა. გამოცემა ადვოკატებთან ერთად მოითხოვს დაკავების გარემოებების სრულ და დამოუკიდებელ შემოწმებას, დარღვევებისთვის პასუხისმგებლობის დადგენას, ნივთების დაკარგვის გარემოებების გარკვევას და მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას. კომენტარი პირადად რედაქტორ-თავმჯდომარე სევგილ მუსაევამ გაავრცელა. რამდენიმე უკრაინული გამოცემა (სუსპილნე ნოვინი, ჰრომადსკე, ZN.UA, ბაბელი, ნვ) ამ პოზიციას გადასცემს.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
მოწოდებული წყაროები მთლიანად უკრაინულია; ცალკე საერთაშორისო ჩარჩოს შეფასება მისაწოდებელ მასალაში არ ჩანს. საერთაშორისო ელემენტებად დაფიქსირდა ვენის პროკურატურის, ავსტრიის შინაგან საქმეთა მინისტრის გერჰარდ კარნერის და ავსტრიული გამოცემა Der Standard-ის განცხადებები, რომლებიც უკრაინულენოვანი გაშუქებით არის მოცემული.
სად განსხვავდება გაშუქება
„უკრაინსკა პრავდა“ გამოყენებულ ზომებს გაუმართლებელ და დისპროპორციულად მიიჩნევს და სამართალდამცავების უფლებამოსილების გადაჭარბებაზე საუბრობს; ვენის პროკურატურა კი აცხადებს, რომ დაკავება ჟურნალისტურ საქმიანობას არ უკავშირდებოდა და იმ დროისთვის ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით გადაწყვეტილებები დასაბუთებული იყო. ცალკე განხილვის საგანია ორ უკრაინელთან დაკავშირებული ვერსია: ავსტრიული მედია წყაროებზე დაყრდნობით წერს, რომ ისინი, სავარაუდოდ, უკრაინის სამხედრო დაზვერვის თანამშრომლები შეიძლება იყვნენ, დაკავებულები კი ბრალდებებს უარყოფენ; ამ ინფორმაციის აქცენტები უკრაინულ და ავსტრიულ გაშუქევაში განსხვავდება.
კონტექსტი
იმავე კვირაში ვენაში ორი სხვა უკრაინელი შპიონაჟის ბრალდებით დააკავეს; ისინი კვლავ პატიმრობაში რჩებიან და, ავსტრიული მედიის ცნობით, სავარაუდოდ, უკრაინული დაზვერვის სამსახურისთვის მუშაობენ, რასაც თავად უარყოფენ. „უკრაინსკა პრავდას“ რედაქტორ-თავმჯდომარე სევგილ მუსაევა გამოცემის საჯარო პოზიციის ავტორი გახლავთ, რომელიც უკრაინულ მედიაში რედაქციული სვეტების სახით გავრცელდა. რედაქციის თანახმად, „უკრაინსკა პრავდას“ ჟურნალისტები ადრეც იმავე გარემოებებში დააკავეს და ჩვეულებრივ ერთ-ნახევარ საათში თავისუფლებას აძლევდნენ, ამჯერად კი ტკაჩი 12 საათზე მეტი ხანს იმყოფებოდა დაკავებული. ჟურნალისტები ვენაში რუსლან კრავჩენკოს შესახებ მასალის მოსამზადებლად იმყოფებოდნენ — „უკრაინსკა პრავდას“ ცნობით, კრავჩენკო 14 სექტემბრის ღამეს დატოვა უკრაინა და ვენაში, იურიდიული მისამართების გამყიდველი ფირმის ოფისში დარეგისტრირდა.