უკრაინამ სამხრეთ კორეას ორი ჩრდილოეთ კორეელი ტყვე გადასცა — ქემდა სეულს შორის დიპლომატიური დავა წარმოიშვა
23 სექტემბერს პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ გაეროს გენერალური ასამბლეის ტრიბუნიდან განაცხადა, რომ უკრაინამ სამხრეთ კორეას ორი ჩრდილოეთ კორეელი სამხედრო ტყვე გადასცა. მომდევნო დღეს სამხრეთ კორეის პრეზიდენტმა ლი ჯე მიონმა ეს ჟენევა-სეულის შეთანხმების დარღვევად შეაფასა და „ღრმა სამწუხაროს“ უწოდა. უკრაინის პრეზიდენტის ოფისი კატეგორიულად უარყოფს კონფიდენციალურობის შეთანხმების არსებობას.
მთავარი მომენტები
- 23 სექტემბერს ზელენსკიმ გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე განაცხადა, რომ უკრაინამ სამხრეთ კორეას ორი ჩრდილოეთ კორეელი ტყვე გადასცა
- ორი ტყვე რუსეთის კურსკის ოლქში 2025 წელს იქნა დატყვევებული
- 24 სექტემბერს სამხრეთ კორეის პრეზიდენტმა ლი ჯე მიონმა ეს „კონფიდენციალურობის შეთანხმების დარღვევად“ შეაფასა და „ღრმა სამწუხარო“ უწოდა
- 28 სექტემბერს სამხრეთ კორეის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ უკრაინის მოქმედი ელჩი ანდრიი ვიეშკინი დაიბარა და ოფიციალური განმარტება მოითხოვა
- უკრაინის პრეზიდენტის ოფისი და პრეზიდენტის კომუნიკაციების მრჩეველი დმიტრო ლიტვინი უარყოფენ ნებისმიერი კონფიდენციალურობის შეთანხმების არსებობას
- სამხრეთ კორეის პრეზიდენტის უფროსი მდივანი სონ გი ჰონი აცხადებს, რომ უკრაინული მხარე თავად ითხოვდა გადაცემის კონფიდენციალურობას შიდა კრიტიკის შიშით
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს ინციდენტი წარმოაჩენს იშვიათ საჯარო დავას უკრაინასა და მის ერთ-ერთ მთავარ არასასიკვდილო დახმარების დონორ სახელმწიფოს შორის მგრძნობიარე ტყვეთა ინფორმაციის მართვის საკითხზე. ის კითხვებს აჩენს დიპლომატიური კონფიდენციალურობის ნორმების შესახებ, როდესაც ერთი მხარე მაღალი პროფილის საერთაშორისო განცხადებას აკეთებს. დავამ შეიძლება გავლენა იქონიოს უკრაინა-სამხრეთ კორეის ურთიერთობებზე და სეულის ჰუმანიტარული და არასასიკვდილო მხარდაჭერის მოცულობაზე. ფონი კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია ჩრდილოეთ კორეის რუსეთის წინააღმდეგ ომში გაღრმავებული ჩართვის გამო — ფხენიანმა რუსეთში ათეულობით ათასი ჯარისკაცი გაგზავნა.
რა მოხდა
23 სექტემბერს, ნიუ-იორკში გაეროს გენერალური ასამბლეის ტრიბუნიდან პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ განაცხადა, რომ უკრაინამ ცოტა ხნის წინ სამხრეთ კორეას ორი ჩრდილოეთ კორეელი სამხედრო ტყვე გადასცა, რომლებიც 2025 წელს რუსეთის კურსკის ოლქში იქნა დატყვევებული. ზელენსკიმ ასევე აღნიშნა, რომ ჩრდილოეთ კორეელი სამხედროების ცოცხლად დატყვევება რთულია და ერთ-ერთმა ტყვემ, ტყვეობის შეგნებისას, თვითმკვლელობა სცადა. 24 სექტემბერს სამხრეთ კორეის პრეზიდენტმა ლი ჯე მიონმა X-ზე დაწერა, რომ ზელენსკის გამხილვამ „ღრმა სამწუხარო“ გამოიწვია და კონფიდენციალურობის შეთანხმების დარღვევად შეაფასა. მან აღნიშნა, რომ ჩრდილოეთ კორეელი ტყვეების რეპატრიაცია „უკიდურესად მგრძნობიარე“ საკითხია დიპლომატიის, ეროვნული უსაფრთხოებისა და კორეის ნახევარკუნძულის თვალსაზრისით. უკრაინის პრეზიდენტის ოფისმა უარყო, რომ უკრაინას აღებული ჰქონდა ვალდებულება ინფორმაციის დამალვის შესახებ და რომ სამხრეთ კორეის მხარეს მსგავსი მოთხოვნა არ წარმოუდგენია. 28 სექტემბერს სამხრეთ კორეის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ უკრაინის მოქმედი ელჩი ანდრიი ვიეშკინი დაიბარა და პირველმა მოადგილე პარკ იუნ-ჯუმ სეულის „მკვრივი პოზიცია“ გადასცა და ოფიციალური განმარტება მოითხოვა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ფოკუსირებულია ზელენსკის გაეროს განცხადებაზე და უკრაინას წარმოაჩენს როგორც მხარეს, რომელსაც ტყვეების ბედის დამალვის ვალდებულება არ ჰქონია. პრეზიდენტის ოფისი და კომუნიკაციების მრჩეველი დმიტრო ლიტვინი ხაზგასასმელად აცხადებენ, რომ კონფიდენციალურობის შეთანხმება არ არსებობდა. რამდენიმე უკრაინული გამოცემა, მათ შორის LIGA.net, სეულის მიერ უკრაინის მოქმედი ელჩის დაბარებას და ბოდიშის მოთხოვნას სეულის მხრიდან დიპლომატიური ესკალაციის ნიშნად მიიჩნევს. ფინანსური ტაიმსის ციტირებული უკრაინული წყაროები ამტკიცებენ, რომ პრეზიდენტის დონეზე გადაცემის დამალვის შეთანხმება არ ყოფილა, ხოლო უკრაინული დიპლომატიური წრეები LIGA.net-თან აცხადებენ, რომ კიევი საჯარო დავის თავიდან აცილებას ცდილობს და უთანხმოებას ორმხრივი არხებით აგვარებს.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
საერთაშორისო მედია, მათ შორის Reuters-ი, სამხრეთ კორეის მედია, Financial Times-ი და BBC News-ი, ხაზს უსვამს სეულის ჩარჩოს, რომლის მიხედვითაც უკრაინამ ცალმხრივად დაარღვია კონფიდენციალურობის შეთანხმება. უფროსი მდივანი სონ გი ჰონი ბოდიშის მოთხოვნით გამოდის და სამხრეთ კორეა დამატებითი ზომების განხილვას გეგმავს. უცხოური რეპორტაჟები ხაზგასასმელად მოიხსენიებს გეოპოლიტიკურ მგრძნობელობას სეულისთვის, მათ შორის პრეზიდენტ ლი ჯე მიონის მიმართ შიდა ოპოზიციურ კრიტიკას ჩრდილოეთ კორეასთან შერიგების ხაზის ფონზე. გარდა ამისა, ნახსენებია სეულის პარალელური დახმარება უკრაინისთვის — 2026 წლის ივლისში გამოცხადებული 100 მილიონი დოლარის პაკეტი და არასასიკვდილო აღჭურვილობა, რაც დავას ორმხრივი ურთიერთობის ცალკე გამოცდვად ასახავს.
სად განსხვავდება გაშუქება
მთავარი დავა ეხება იმას, არსებობდა თუ არა სამხრეთ კორეასა და უკრაინას შორის ტყვეების გადაცემის შესახებ სავალდებულო კონფიდენციალურობის/არ გამხილვის შეთანხმება. სამხრეთ კორეის პრეზიდენტის ოფისი და პრეზიდენტი ლი ჯე მიონი ამტკიცებენ, რომ ასეთი შეთანხმება არსებობდა და უკრაინამ დაარღვია; უკრაინის პრეზიდენტის ოფისი და კომუნიკაციების მრჩეველი დმიტრო ლიტვინი უარყოფენ ნებისმიერი შეთანხმების არსებობას. დამატებით, სამხრეთ კორეის ერთი წყარო (Korea JoongAng Daily, პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსი ჩინოვნიკის ციტატით) ამტკიცებს, რომ კიევმა სეულს წინასწარ შეატყობინა ზელენსკის გენასამბლეაზე ტყვეების ხსენების შესახებ; იმავე ქვეყნის სხვა წყარო (Yonhap, სონ გი ჰონის ციტატით) ამტკიცებს, რომ ზელენსკიმ ინფორმაცია „საკმარისი წინასწარი კონსულტაციების გარეშე“ გამხილა. სამხრეთ კორეა ასევე ამტკიცებს, რომ სწორედ უკრაინის მხარე თავად ითხოვდა გადაცემის კონფიდენციალურობას შიდა კრიტიკის შიშით; Financial Times-ი ციტირებს უკრაინულ ჩინოვნიკს, რომელიც ამბობს, რომ პრეზიდენტის დონეზე ასეთი შეთანხმება არ ყოფილა და სეულის მოლოდინი „უცნაურია“, რადგან თემა ზაფხულის განმავლობაში საჯაროდ განიხილებოდა.
კონტექსტი
2025 წელს რუსეთის კურსკის ოლქში დატყვევებული ჩრდილოეთ კორეელი სამხედროები უკრაინა-სამხრეთ კორეის დიალოგის ერთ-ერთ ცოტა თემად იქცა. 2025 წლის მაისის ბოლოს სამხრეთ კორეამ მოითხოვა, რომ ჩრდილოეთ კორეელი ტყვეები არ შესულიყო „1000-ზე 1000“ ფორმატის გაცვლის სიებში; 2026 წლის ივნისში სამხრეთ კორეის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ მზად იყო მიეღო უკრაინის მიერ დატყვევებული ყველა ჩრდილოეთ კორეელი სამხედრო მოსამსახურე, თუ ისინი თავად ამას ისურვებდნენ, და წინააღმდეგი იყო მათი ძალისმიერი დაბრუნებისა რუსეთში ან ჩრდილოეთ კორეაში. 2026 წლის ივლისში სეულმა უკრაინისთვის 100 მილიონი დოლარის დახმარების პაკეტი გამოაცხადა — წინა არასასიკვდილო დახმარების (ჩაფხუტები, ტანსაცმელი, სამედიცინო აღჭურვილობა) გაფართოება, ხოლო სამხრეთ კორეა შეინარჩუნებდა ომში მყოფ ქვეყნებზე სასიკვდილო იარაღის მიწოდების წინააღმდეგ ხანგრძლივ პოლიტიკას. სამხრეთ კორეის კონსტიტუციით, ყველა კორეელი, მათ შორის ჩრდილოეთ კორეის მცხოვრებლები, სამხრეთ კორეის მოქალაქეებად ითვლებიან. 17 სექტემბერს ზელენსკიმ განაცხადა, რომ ჩრდილოეთ კორეამ რუსეთში 30 000-დან 50 000-მდე ჯარისკაცი გაგზავნა, რომლებმაც რეალური საბრძოლო გამოცდილება მიიღეს.