უკრაინა-სამხრეთ კორეა: ჩრდილოეთ კორეელი ტყვეების გადაცემის გამო დიპლომატიური დავა გაჩაღდა

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ეს დავა იშვიათი საჯარო განუხობრობაა უკრაინასა და მის აზიურ დემოკრატიულ პარტნიორებს შორის ჩრდილოეთ კორეის საკითხთან დაკავშირებულ ტყვეთა თემაზე, რომელიც რუსეთის ომის გარემოში წარმოიშვა. მისი მოგვარება ან ჩავარდნა კონკრეტულ შედეგებზე იმოქმედებს — ჰუმანიტარული დახმარებიდან დაწყებული სამხრეთ კორეის მიერ იარაღის მიწოდების შესაძლო გადახედვამდე.

რა მოხდა

23 სექტემბერს გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე სიტყვით გამოსვლისას პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ განაცხადა, რომ უკრაინამ ცოტა ხნის წინ რუსეთის კურსკის საზღვრისპირა რეგიონში აყვანილი ორი ჩრდილოეთკორეელი ჯარისკაცი სამხრეთ კორეას გადასცა. ორივე ტყვემ, უკრაინაში ყოფნისას, სურვილი გამოთქვა სამხრეთ კორეაში დასახლებისა. სეულში ისინი სექტემბრის შუა რიცხვებში ჩავიდნენ და მათი ჯანმრთელობის მდგომარეობა კარგი იყო.

მეორე დღეს, 24 სექტემბერს, სამხრეთ კორეის პრეზიდენტმა ლი ჯე-მიუნმა უკრაინას ბრალი დასდო კონფიდენციალურობის შეთანხმების დარღვევაში. სამხრეთ კორეის ეროვნული სადაზვერვო სამსახურის (NIS) საპარლამენტო კომიტეტთან ბრიფინგზე თქვა, რომ უკრაინა თავად იყო პირველი მხარე, რომელიც ტყვეთა გადაცემის კონფიდენციალურობას ითხოვდა — შეშფოთებით, რომ ეს შეიძლება მომავალ ტყვეთა გაცვლის მოლაპარაკებებზე იმოქმედებდა. სამხრეთ კორეის ადმინისტრაციის წარმომადგენელმა, Korea JoongAng Daily-ს ცნობით, ასევე განაცხადა, რომ კიევმა სეულს დიპლომატიური არხებით აცნობა ზელენსკის გენერალურ ასამბლეაზე გამოსვლის შესახებ და თხოვა „გაგებით მისვლა“.

უკრაინის საპრეზიდენტო აპარატმა ამ ხაზის წინააღმდეგ განაცხადა, რომ ასეთი კონფიდენციალურობის შეთანხმება არასოდეს არსებობდა. 28 სექტემბერს სეულმა უკრაინის დროებით დამრიგებელ ანდრიი ეშკინი (სხვადასხვა წყაროში ვეშკინი) საგარეო სამინისტროში დაიბარა და პირველმა მოადგილე პაკ იუნ-ჯუმ კიევს ოფიციალური ახსნა და ბოდიში მოსთხოვა. 2 ოქტომბერს ლი ჯე-მიუნმა X-ზე დაწერა, რომ თუ უკრაინა „ფაქტების აღიარებას და საჯარო ბოდიშს“ განაგრძობს უარს, სეული „დამატებით ზომებს“ მიიღებს, თუმცა მათი შინაარსი არ დაუკონკრეტებია. უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანდრიი სიბიჰამ 1 ოქტომბერს სიტუაცია „დიპლომატიურ გაუგებრობად“ მონათხობა და აღნიშნა, რომ ბოლო დღეებში ყოველდღიურ კონტაქტზეა სამხრეთ კორეის კოლეგა ჩო ჰიუნთან.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

უკრაინული მედია წარმოაჩენს ეს როგორც „დიპლომატიურ გაუგებრობას“, რომელიც მოლაპარაკებებით მოგვარდება: მინისტრმა სიბიჰამ ხაზი გაუსვა სამხრეთ კორეასთან ყოველდღიურ კომუნიკაციას და სეული „მნიშვნელოვან პარტნიორად“ მონათხობა. უკრაინის საპრეზიდენტო აპარატი და კომუნიკაციების მრჩეველი დმიტრო ლიტვინი ხაზს უსვამენ, რომ კონფიდენციალურობის არანაირი შეთანხმება არ არსებობდა და რომ ტყვეების გადაცემის ადგილის დამალვა მცდარი იქნებოდა. კორეისტი მიკოლა პოლიშჩუკი Radio NV-სთვის მოცემულ ინტერვიუში ვარაუდობს, რომ ლი ჯე-მიუნი, სავარაუდოდ, ტყვეებს ჩრდილოეთ კორეის ლიდერ კიმ ჩენ ირისთვის გადასცემდა, სადაც ისინი პროპაგანდისტული კამპანიისთვის „გმირებად“ იქნებოდნენ წარმოჩენილი. ამავე დროს, უკრაინის ელჩმა ვალერიი ჩალი სტატიაში შენიშნა, რომ ეპიზოდი აჩვენებს „ღრმა პრობლემას“ — უკრაინის საგარეო პოლიტიკის სისტემაში კომუნიკაციის შესუსტებას.

როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები

სამხრეთ კორეული და საერთაშორისო მედია (ეგრეთ წოდებული ABC News-ი და Der Spiegel-ი) ჩარჩოებს ამას, როგორც ორმხრივი შეთანხმების დარღვევას; მათი ცენტრალური ელემენტია NIS-ის შეფასება, რომ ზელენსკის გამხილვა სამხრეთ კორეის საზოგადოებრივი მხარდაჭერის მობილიზებას ისახავდა მიზნად უკრაინისთვის იარაღისა და სხვა დახმარების მიწოდების სასარგებლოდ. ისინი გამოხატავენ შეშფოთებას ორი ჯარისკაცისა და ჩრდილოეთ კორეაში მათი ოჯახების უსაფრთხოებაზე და აამაღლებენ კითხვას, ხომ არ შეაფერხებს ეს ფხიზელ-სეულისა და ამერიკა-ჩრდილოეთ კორეის დიპლომატიის განახლების მცდელობებს. გაშუქება ასევე ხაზს უსვამს პრეზიდენტ ლის „ღრმა შეშფოთებას“ უკრაინულ განცხადებებზე ჩრდილოეთ და სამხრეთ კორეას შორის შესაძლო სამხედრო შეტაკისების შესახებ და მის მუქარას „დამატებითი ზომების“ გატარების შესახებ.

სად განსხვავდება გაშუქება

დავის ცენტრალური სადავო საკითხია — არსებობდა თუ არა კონფიდენციალურობის შეთანხმება: სამხრეთ კორეა ამტკიცებს, რომ ორივე მხარე თავიდანვე შეთანხმდა და რომ უკრაინა თავად იყო ინიციატორი; კიევის საპრეზიდენტო აპარატი ერთმნიშვნელოვნად ამბობს, რომ ასეთი შეთანხმება არასოდეს არსებობდა. მეორე სადავო საკითხი არის ის, გააფრთხილა თუ არა კიევმა სეული წინასწარ, რომ ზელენსკი ტყვეებზე გაეროში ილაპარაკებდა: სამხრეთ კორეის პრეზიდენტის ადმინისტრაციის წარმომადგენელი — Korea JoongAng Daily-ის ცნობით — „დიახ“-ს ამბობს; უკრაინა, უარყოფდეს ნებისმიერ შეთანხმებას, ფაქტობრივად ამტკიცებს, რომ ასეთი შეთანხმება წინასწარ არ ყოფილა. მესამე საკითხი — ამჟამად სამხრეთ კორეის NIS-ი აცხადებს, რომ „ოფიციალური ან არაოფიციალური არხებით“ ბოდიში ან სინდისის გამოხატვა არ ყოფილა, უკრაინის მხარე კი სიტუაციას „დიპლომატიურ გაუგებრობად“ აფასებს და ამბობს, რომ ურთიერთობების აღდგენას ცდილობს, თუმცა ფორმალურ ბოდიშს ჯერჯერობით არ სთავაზობს. ბოლოს, ლი ჯე-მიუნი „დამატებით ზომებს“ მუქარის გარეშე კონკრეტულობით არ ახასიათებს; სეულის ერთიანობის ეროვნული ინსტიტუტის უფროსი მკვლევარი ჩო ჰან-ბომი ვარაუდობს, რომ ეს შეიძლება უკრაინისთვის უკვე გაწეულ ჰუმანიტარულ, ფინანსურ და აღდგენის დახმარებას შეეხოს.

კონტექსტი

ორი ჩრდილოეთკორეელი ჯარისკაცი უკრაინის შეიარაღებულმა ძალებმა რუსეთის კურსკის საზღვრისპირა რეგიონში აიყვანეს — ერთი წყაროს ცნობით 2025 წლის იანვარში — სადაც ჩრდილოეთ კორეის ჯარები რუსეთის ძალებს უკრაინული შეჭრის მოგერიებაში ეხმარებოდნენ. NIS-ის შეფასებით, კურსკის რეგიონში დაახლოებით 9 000 ჩრდილოეთკორეელი ჯარისკაცი მონაწილეობდა სადაზვერვო ოპერაციებში. ტყვეები სეულში სექტემბრის შუა რიცხვებში ჩავიდნენ, ჯანმრთელობის მდგომარეობის სერიოზული პრობლემების გარეშე; სამხრეთ კორეის მხარე ამბობს, რომ ისინი უკრაინაში ყოფნისას სამხრეთ კორეაში დასახლების სურვილს გამოთქვამდნენ.

სამხრეთ კორეა უკრაინას ჰუმანიტარულ და ფინანსურ დახმარებას აწვდის 2022 წლიდან, რუსეთის სრულმასშტაბიანი შეჭრის დაწყების შემდეგ, თუმცა იარაღს არ აწვდის — შეესაბამება მის პოლიტიკას, არ მიეწოდოს შეიარაღება ომში მყოფ ქვეყნებს. ივლისში, ნატოს სამიტის ფარგლებში, სეულმა დამატებით 100 მილიონი დოლარი გამოყო არალეტალურ დახმარებაზე. ჩრდილოეთ კორეამ ტყვეების გადაცემასთან დაკავშირებით საჯაროდ არაფერი უთქვამს, თუმცა წინათ ჩრდილოეთკორეელების „მასობრივ გადასვლებს“ ის „გატაცების“ ან „მოტყუებით გაქცევის“ ხასიათს ანიჭებდა.