ვენეციის კომისიამ უკრაინის სასამართლო რეფორმის შესახებ დადებითი დასკვნა გამოაქვეყნა
ვენეციის კომისიამ და ევროპის საბჭოს ადამიანის უფლებათა და კანონის უზენაესობის გენერალურმა დირექტორატმა დასკვნა წარმოადგინეს უკრაინის უზენაესი საკვალიფიკაციო კომისიის (ВККС) და მართლმსაჯულების უზენაესი საბჭოს წევრთა შერჩევის პროცედურების შესახებ კანონპროექტთან დაკავშირებით. დოკუმენტი მხარს უჭერს საერთაშორისო ექსპერტთა მონაწილეობის შენარჩუნებას და ВККС-ის 2027 წლისთვის თითქმის სრული განახლების გეგმას, თუმცა რიგ რეკომენდაციებსაც იძლევა.
მთავარი მომენტები
- ვენეციის კომისიამ და ევროპის საბჭოს გენერალურმა დირექტორატმა დასკვნა წარმოადგინეს ВККС-ისა და მართლმსაჯულების უზენაესი საბჭოს წევრთა შერჩევის პროცედურების შესახებ.
- ვენეციის კომისიამ მოუწოდა ВККС-ის თითქმის სრული განახლებისთვის 2027 წელს.
- დასკვნაში ნათქვამია, რომ საერთაშორისო მონაწილეობა არ არღვევს უკრაინის სუვერენიტეტს.
- კომისია არ ეთანხმება ერთ-ერთი საერთაშორისო კანდიდატისთვის უკრაინის მოქალაკეობის მოთხოვნას დ რეკომენდაციას აძლევს კანდიდატთა შერჩევა დამსახურებულ ორგანიზაციებს მიანდოს.
- კომისია აკრიტიკებს საერთაშორისო კვოტის უკრაინულ ორგანოებზე გადაცემას და გვთავაზობს ვადის გაგრძელებას ან ნეიტრალური სუბიექტის ჩართვას.
- 10 ივლისს 2026 წელს ვიცე-პრემიერი ტარას კაჩკა კომისიას გადაუდებელი დასკვნისთვის მიმართა.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
დასკვნა ეხება სასამართლო შერჩევის ორგანოების რეფორმას, რომელიც უკრაინის ევროკავშირში გაწევრიანების პრიორიტეტთა სიაშია. ВККС-ის თითქმის სრული განახლება 2027 წელს არის დაგეგმილი, რაც საკანონმდებლო ჩარჩოს დროის მნიშვნელოვან ფაქტორად აქცევს. საერთაშორისო ექსპერტთა მონაწილეობის შენარჩუნება დაკავშირებულია ევროკავშირთან დაკავშირებულ რეფორმის მაჩვენებლებთან და დაფინანსების პირობებთან.
რა მოხდა
ვენეციის კომისიამ და ევროპის საბჭოს ადამიანის უფლებათა და კანონის უზენაესობის გენერალურმა დირექტორატმა ერთობლივი დასკვნა წარმოადგინეს ВККС-ის და მართლმსაჯულების უზენაესი საბჭოს წევრთა შერჩევის პროცედურებთან დაკავშირებულ კანონპროექტთან დაკავშირებით. დოკუმენტი მიესალმა 2027 წლისთვის ВККС-ის თითქმის სრული განახლების გეგმას, რომელსაც მეორე შემადგენლობის საკონკურსო კომისია უხელმძღვანელებს. კომისიამ მხარი დაუჭირა კეთილსინდისიერების შესახებ კედლის წესის, საკონკურსო კომისიის წევრთა ავტომატური დანიშვნის წესის, ასევე დოკუმენტების წარდგენის არხების გაფართოების შენარჩუნებას. დასკვნაში ხაზგასასმელია, რომ საერთაშორისო მონაწილეობა უკრაინის სუვერენიტეტს არ არღვევს. თუმცა კომისიამ რიგი რეკომენდაციებიც შესთავაზა: არ დაეთანხმებოდა ერთ-ერთი საერთაშორისო კანდიდატისთვის უკრაინის მოქალაკეობის მოთხოვნას, გააკრიტიკა საერთაშორისო კვოტის უკრაინულ ორგანოებზე გადაცემა და შესთავაზა ვადის გაგრძელება ან ნეიტრალური სუბიექტის ჩართვა. რეკომენდაციები ასევე შეეხება კანდიდატთა მოთხოვნების, შეუთავსებლობის, ინტერესთა კონფლიქტის წესების და ვადამდელი უფლებამოსილების შეწყვეტის საფუძვლების კანონში გათვალისწინებას. კომისიამ მოუწოდა პროზრაკული და ინკლუზიური დიალოგისკენ სასამართლო ხელისუფლებასთან, იურიდიული პროფესიის წარმომადგენლებთან, აკადემიურ წრეებთან და სამოქალაქო საზოგადოებასთან.
კონტექსტი
ვენეციის კომისიის გადაუდებელი დასკვნის მოთხოვნით 2026 წლის 10 ივლისს ვიცე-პრემიერ-მინისტრმა ევროპული და ევროატლანტიკური ინტეგრაციის საკითხებში ტარას კაჩკამ მიმართა. ВККС-ის საკონკურსო კომისიაში საერთაშორისო ექსპერტთა მონაწილეობის გაფართოება შედიოდა ევროკავშირში გაწევრიანების ანტიკორუფციული და კანონის უზენაესობის 10 პრიორიტეტული რეფორმის სიაში, ე.წ. „კაჩკა-კოსის გეგმაში". აგვისტოს ბოლოს პრეზიდენტმა 11 მოსამართლე დანიშნა უზენაეს ანტიკორუფციულ სასამართლოში და 5 — ამ სასამართლოს აპელაციურ პალატაში, რაც დაკავშირებულია EU-ს Ukraine Facility პროგრამის ფარგლებში დაახლოებით 250-300 მილიონი ევროს გამოყოფასთან.