ზელენსკი-ტრამპი: ნიუ-იორკში ენერგეტიკული დაზავების, პატრიოტის და სამმხრევი ფორმატის საკითხები განიხილეს

რატომ არის მნიშვნელოვანი

შეხვედრა აშშ-ის მიერ რუსეთ-უკრაინის ომის დასასრულებლად წარმართული მცდელობების ცენტრშია. ზელენსკიმ პირდაპირ სთხოვა ტრამპს, ორგანიზება გაეწია უკრაინა-აშშ-რუსეთის სამმხრევი სამიტისთვის. მხარეებმა კონკრეტული დეესკალაციის ნაბიჯები განიხილეს: ურთიერთშეთანხმებული ენერგეტიკული დაზავება (წინადადებას აშშ რუსეთს გადასცემს), შესაძლო მარცვლეული/საზღვაო დაზავება და ტრამპის მზადყოფნა, პუტინს დეკემბრის G20 სამიტზე შეხვდეს. ზელენსკიმ სთხოვა ტრამპს, სი ძინპინი ჩაერთო — სი ძინპინი 23-25 სექტემბერს აშშ-ში სახელმწიფო ვიზიტით ჩადის. ტრამპმა მოწონებით მიიღო Patriot-ის წარმოების ლიცენზიის იდეა, თუმცა რაკეტების მიწოდებაზე კონკრეტული პასუხი არ გასცა.

რა მოხდა

2025 წლის 22 სექტემბერს ნიუ-იორკში, გაეროს გენერალური ასამბლეის ფარგლებში, უკრაინის პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკისა და აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის შეხვედრა გაიმართა, რომელიც დაახლოებით ერთ საათს გაგრძელდა. ამერიკულ დელეგაციაში შედიოდნენ სახელმწიფო მდივანი მარკო რუბიო, ფინანსთა მდივანი სკოტ ბესენტი, სპეციალური ელჩი სტივ უიტკოფი და ჯარედ კუშნერი. უკრაინულ მხარეს პრეზიდენტის კანცელარიის ხელმძღვანელი კირილო ბუდანოვი, საგარეო დაზვერვის სამსახურის ხელმძღვანელი რუსტემ უმეროვი, საგარეო საქმეთა მინისტრი ანდრიი სიბიჰა, „ხალხის მსახური“ ფრაქციის ხელმძღვანელი დავით არახამია და პრეზიდენტის კანცელარიის მოადგილე პავლო პალისა წარმოადგენდნენ.

შეხვედრის შემდეგ ზელენსკიმ ის „დადებით და პროდუქტიულად“ შეაფასა. მან განაცხადა, რომ ტრამპი არ მოუთხოვია უკრაინისთვის რუსულ ენერგეტიკულ ობიექტებზე დარტყმების ცალმხრივი შეჩერება. უკრაინამ შესთავაზა ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის საწინააღმდეგო დარტყმების ურთიერთშეთანხმებული შეწყვეტა; ამ წინადადებას აშშ რუსულ მხარეს გადასცემს.

ზელენსკიმ ტრამპს სთხოვა, ჩინეთის ლიდერი სი ძინპინი ჩაერთო მოლაპარაკებებში, რადგან, მისი თქმით, სი ძინპინი პუტინზე გავლენას ახდენს. ტრამპი ამ შეტყობინებას სი ძინპინს 23-25 სექტემბრის სახელმწიფო ვიზიტის დროს გადასცემს. ზელენსკიმ ასევე განაცხადა მზადყოფნა, ნებისმიერ დროს მონაწილეობა მიიღოს სამმხრევ შეხვედრაში ტრამპთან და პუტინთან.

ტრამპმა თქვა, რომ „დადებითად არის განწყობილი“ უკრაინაში Patriot-ის ტიპის რაკეტების წარმოების ლიცენზიის მიმართ, თუმცა რაკეტების მიწოდებაზე კონკრეტული პასუხი არ გაცემულა. ზელენსკის ინფორმაციით, უკრაინამ Patriot-ის მწარმოებელ RTX (Raytheon)-სთან მოლაპარაკებები უკვე წარმართა და თანამშრომლობის მზადყოფნის სიგნალი მიიღო. ზელენსკიმ ასევე აღნიშნა, რომ უკრაინაში წარმოების დაწყებას დაახლოებით ერთი-ნახევარი წელი დასჭირდება.

ზელენსკიმ შეხვედრაზე ასევე წამოჭრა რუსეთის ტერიტორიაზე სამიზნეებზე Starlink-ის გამოყენების საკითხი; ტრამპმა უპასუხა, რომ ამის შესახებ ელონ მასკთან უნდა ესაუბრა. შეხვედრაზე სამი ძირითადი მიმართულება გამოიკვეთა: ენერგეტიკული დაზავება, მარცვლეული/საზღვაო დაზავება და სამმხრევი მოლაპარაკებების ფორმატი.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

უკრაინული მედია შეხვედრას ზელენსკის „დადებით და პროდუქტიულობად“ აფასებს და მასში სამი მოლაპარაკებების მიმართულების გამოკვეთას ხედავს: ენერგეტიკული დაზავება, მარცვლეული/საზღვაო დაზავება და სამმხრევი ფორმატი. უკრაინული გამოცემები ხაზს უსვამენ ზელენსკის ინიციატივებს — სი ძინპინის ჩართვას, პუტინთან სამმხრევი ფორმატის ორგანიზებას, ენერგეტიკული დაზავების ურთიერთშეთანხმებულობის პრინციპს — და მის გაფრთხილებებს ევროპის სხვა ქვეყნებზე რუსეთის თავდასხმის „ძალიან მაღალი“ ალბათობის შესახებ, მათ შორის სახმელეთო ოპერაციის სახით. უკრაინული ჟურნალისტები ასევე აღნიშნავენ ტრამპის სიფრთხილეს Patriot-ის მიწოდებაზე („არავის უთქვამს არა“, მაგრამ კონკრეტული პასუხი არ არის) და მის მიერ უკრაინული დარტყმებისა და აშშ-ში დიზელის ფასების კავშირს, რასაც ადგილობრივი ანალიტიკოსები — ომელჩენკო Razumkov-იდან და ფარაპონოვი ამერიკის კვლევების ინსტიტუტიდან — ეჭვქვეშ აყენებენ. ცალკე ყურადღებას იპყრობს Starlink-ისა და ილონ მასკის საკითხი, ისევე როგორც ზელენსკის უფრო ადრენალინებული განცხადება, რომ ტრამპმა მას „ტყუილში“ დასდო ბრალი მასკის Starlink-ზე პოზიციის გამო. გაეროს ტრიბუნიდან ზელენსკიმ პუტინი ომის იდეის „ნულოვან პაციენტად“ მოიხსენია; 50-მა ქვეყანამ და ევროკავშირმა ერთობლივი განცხადებით მოუწოდა რუსეთს ცეცხლის შეწყვეტისკენ, რომელსაც აშშ-ი არ შეუერთდა.

როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები

გერმანული (Der Spiegel) და კატარული (Al Jazeera Arabic) გამოცემები შეხვედრის ამერიკული სამაუწყებლო ხაზებს იმეორებენ: „შეზღუდული შეიარაღებული დაზავება“ ენერგეტიკულ ობიექტებზე და სამმხრევი სამიტის შესაძლოებლობა. საერთაშორისო ჩარჩო ნაკმეტა მძლავრად აშშ-ის პრეზიდენტის განცხადებებზეა მორგებული: ორი ვარიანტის მქონე მშვიდობიანი გეგმა (ერთი „ძალიან ცუდი“, მეორე უკრაინას „დიდებამდე“ მიიყვანს), მისი მტკიცება, რომ პუტინი შეხვედრისთვის „მზადაა“, და მისი მზადყოფნა, პუტინს დეკემბერში მაიამიში G20 სამიტზე შეხვდეს. უცხოური მედია ასევე აღნიშნავს ტრამპის შეფასებას, რომ უკრაინულმა დრონების დარტყმებმა რუსული გადამუშავების სიმძლავრე დააზარალა, და მის სურვილს, ომი ზამთრამდე დასრულდეს. ამავდროულად, უცხოური გამოცემები ნაკლებ ყურადღებას აქცევენ ზელენსკის ურთიერთშეთანხმებული დაზავების პირობას და Starlink-თან/Patriot-თან დაკავშირებულ დეტალებს, რომლებიც უკრაინულ მედიაში ცენტრალურია. დიპლომატიური თეატრი — გაეროს გენერალური ასამბლეა, სი ძინპინის ვიზიტი, შესაძლო სამმხრევი ფორმატი — უცხოურ ჩარჩოში უფრო წინა პლანზეა.

სად განსხვავდება გაშუქება

წყაროები სამ ძირითად საკითხზე განსხვავდებიან. პირველი: აშშ-ში დიზელის ფასების ზრდის მიზეზები. ტრამპი მას ნაწილობრივ უკრაინული დრონების რუსულ ნავთობგადამუშავების ქარხნებზე დარტყმებს აბრალებს; ზელენსკისთან დაახლოებული რეპორტინგი და Razumkov-ის ენერგეტიკული ექსპერტი ვოლოდიმირ ომელჩენკო ამტკიცებენ, რომ მთავარი მიზეზი ირანის წინააღმდეგ ომი იყო და უკრაინული ქმედებები მხოლოდ ნაწილობრივი ფაქტორი იყო. მეორე: ენერგეტიკული დაზავების ბედი. ტრამპი ამტკიცებდა, რომ უკრაინასა და რუსეთს შორის შეთანხმება ენერგეტიკული ობიექტების დაუზავების შესახებ მოქმედებდა; ზელენსკიმ კი თქვა, რომ დაზავება მაშინვე ჩამოვარდა, როცა მოსკოვმა კიევში საწვავის სადგურებს დაარტყა, ხოლო უკრაინამ — რუსულ ნავთობგადამუშავების ქარხანას. მესამე: Patriot-ის პროგრესი. ზელენსკიმ განაცხადა, რომ რაკეტების მიწოდებაზე „არავის უთქვამს არა“, მაგრამ კონკრეტული ვალდებულება არ არსებობს; აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტმა გამოსცა შეტყობინება საჰაერო თავდაცვის საშუალებებისა და რაკეტების გაყიდვის შესახებ, ხოლო ანალიტიკოსი ვლადისლავ ფარაპონოვი ამტკიცებს, რომ თავად ლიცენზიის მიღების კუთხით საჯარო პროგრესი არ ჩანს.

კონტექსტი

შეხვედრა ტრამპის მეორე პრეზიდენტობის დაწყებიდან მეცხრე სრული ტრამპ-ზელენსკის შეხვედრა იყო და დაახლოებით ერთ საათს გაგრძელდა; ამერიკულ მხარეს სახელმწიფო მდივანი მარკო რუბიო, ფინანსთა მდივანი სკოტ ბესენტი, სპეციალური ელჩი სტივ უიტკოფი და ჯარედ კუშნერი წარმოადგენდნენ. ტრამპმა შეხვედრამდე ერთი დღით ადრე ხელი მოაწერა „გრემის კანონს“ — რუსეთის სანქციების ინსტრუმენტს — და განაცხადა, რომ საჭიროების შემთხვევაში მის გამოყენებას შეძლებდა. კრემლის პრეს-მდივანმა დმიტრი პესკოვმა ენერგეტიკული დაზავების იდეა მოლაპარაკებების საბოლოო მიზნის საფუძველზე უარყო. სი ძინპინი 23-25 სექტემბერს აშშ-ში სახელმწიფო ვიზიტით ჩადის, რაც მისი პირველი ასეთი ვიზიტია 10 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში.