ლატვიის პრეზიდენტი: ნატო-ს ქვეყნების უმეტესობა ვერ მოიგერიებს რუსეთის სარაკეტო თავდასხმას

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ნატო-ს სახელმწიფოს მეთაურის საჯარო განცხადება, რომ ალიანსი ვერ მოიგერიებს რუსეთის სარაკეტო თავდასხმას, სერიოზულ კითხვებს აჩენს მე-5 მუხლის სანდოობასთან დაკავშირებით. რინკევიჩსის შეფასება უკრაინის საბრძოლო ველს, განსაკუთრებით დრონულ ომს, წარმოაჩენს როგორც ტექნოლოგიურ ეტალონს, რომელსაც ნატო ვერ უწევს ტემპს. ლატვიის, პოლონეთის, ლიეტუვისა და სხვების გაფრთხილებები, აშშ-ის რეაგირებასთან ერთად, მიუთითებს მოკავშირეების მზარდ შეშფოთებაზე კონფლიქტის ნატო-ს ტერიტორიაზე გაფართოების რისკებთან დაკავშირებით. პატრიოტის ტიპის გამანადგურებელი რაკეტების მიწოდების შეფერხებები და შესაძლო სალიცენზიო წარმოების გადაცემა უკრაინისა და ევროპის საჰაერო თავდაცვის შესაძლებლობების გრძელვადიანი პრობლემებისკენ მიუთითებს.

რა მოხდა

ლატვიის პრეზიდენტმა ედგარს რინკევიჩსმა The Guardian-თან ვაშინგტონში მიცემულ ინტერვიუში რამდენიმე მნიშვნელოვანი შეფასება გააკეთა. მან განაცხადა, რომ ევროპა ვერ უწევს ტემპს უკრაინაში დრონებისა და საჰაერო ომის ტექნოლოგიების განვითარებას, რომელიც „ჩქარა“ მიმდინარეობს. რინკევიჩსის თქმით, კონფლიქტის გაფართოების შემთხვევაში ნატო-ს ქვეყნების უმეტესობა ვერ მოიგერიებს რუსეთის სარაკეტო თავდასხმას, ხოლო რამდენიმე ევროპული ქვეყნისთვის რუსეთის მიერ ევროპის ტერიტორიაზე რაკეტების გაშვება სერიოზული გამოწვევა იქნება. მან ასევე თქვა: „ჩვენ ვხედავთ, რომ საჰაერო თავდაცვის, დრონებისგან თავდაცვისა და სარაკეტო თავდაცვის სისტემებს სერიოზული პრობლემები აქვთ... უკრაინას ეს პრობლემები აქვს. მთელ ევროპასა და ნატო-საც ეს პრობლემები აქვს."

რინკევიჩსი მიიჩნევს, რომ რუსეთი მომდევნო თვეებში ადგილობრივი არჩევნების შემდეგ მობილიზაციას გააძლიერებს, ზამთარს უკრაინაში წინსვლისთვის გამოიყენებს და შეეცდება უკრაინის მომხრე ქვეყნები მხარდაჭერის შეწყვეტისკენ უბიძგოს. მის შეფასებას ერთვის პოლონეთის პრემიერ-მინისტრ დონალდ ტუსკის განცხადება, რომ მომდევნო თვეებში რუსეთმა შეიძლება უკრაინის მხარდამჭერ ნატო-ს ქვეყნებს დრონებით ან რაკეტებით დაარტყას, და ლიეტუვის საგარეო საქმეთა მინისტრ კესტუტის ბუდრისის თქმა, რომ ლიეტუვასაც აქვს მონაცემები რუსეთის მიერ ჰიბრიდული თავდასხმების მომზადების შესახებ უკრაინის მოკავშირეებზე. გერმანია საავადმყოფოებს ამზადებს, ლიეტუვამ ევაკუაციის გეგმები განაახლა, ბალტიისპირეთში კი ნატო-ს ჯარები წვრთნებს ატარებენ. ჟურნალისტის შეკითხვაზე ტუსკის შეშფოთების თაობაზე დონალდ ტრამპმა უპასუხა: „ვფიქრობ, ისინი უკვე უტევდნენ უკრაინის მოკავშირეებს. ისინი უკრაინის მოკავშირეებს უკვე დაახლოებით ხუთი წელია ესხმიან თავს." 22-28 სექტემბერს ნიუ-იორკში გაეროს გენერალური ასამბლეის ფარგლებში დაგეგმილია დონალდ ტრამპისა და ევროპელი ლიდერების შეხვედრა. უკრაინა და ევროპის მოკავშირეები პატრიოტის სისტემებისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანი რაკეტების მიწოდების შეფერხებებს განიცდიან; აშშ პატრიოტის წარმოების ლიცენზიების უკრაინასა და ევროპაზე გადაცემას განიხილავდა, მაგრამ შეთანხმება ჯერ კიდევ მიღწეული არ არის.

სად განსხვავდება გაშუქება

წყაროები ერთმანეთს ეთანხმებიან რინკევიჩსის ძირითად შეფასებებში, მაგრამ ვადაში, რომლისთვისაც მიმდინარე ევროპული საჰაერო ომისთვის მზაობის ზომები შეიძლება მოძველდეს, მცირე განსხვავებაა: ერთი წყაროს მიხედვით 2027 წლის შუა პერიოდზე, ორი სხვა წყაროს მიხედვით კი უკვე მომდევნო წლის (2026 წლის) შუაზე.

კონტექსტი

აშშ-ის კონგრესის ბიუჯეტის სამმართველოს ციტირებული ანალიზით, აშშ-მა ირანთან ომის დროს კრიტიკულად მნიშვნელოვანი გამანადგურებელი რაკეტების მარაგის თითქმის ორი მესამედი გამოიყენა და მარაგის შევსებას სულ ცოტა ხუთი წელი შეიძლება დასჭირდეს. აშშ პატრიოტის წარმოების ლიცენზიების უკრაინასა და ევროპაზე გადაცემას განიხილავდა, მაგრამ შეთანხმება ჯერ კიდევ მიღწეული არ არის; რინკევიჩსი ამბობს, რომ ტექნიკური სალიცენზიო საკითხები კვლავ პრობლემად რჩება. 22-28 სექტემბერს ნიუ-იორკში გაეროს გენერალური ასამბლეის ფარგლებში დაგეგმილია დონალდ ტრამპისა და ევროპელი ლიდერების შეხვედრა. ლიეტუვასთან ახლოს ბელარუსის შეიარაღებულმა ძალებმა ფართომასშტაბიანი წვრთნები ჩაატარეს.