პოლონეთის F-16 თითქმის ჩამოაგდო უკრაინული MiG-29, რომელიც რუსულ X-101 რაკეტას დევნიდა
30 ივლისის ღამით რუსული ფრთოსანი რაკეტა X-101 შევიდა პოლონეთის საჰაერო სივრცეში და ჩამოვარდა სოფელ ტარნავა-კოლონიასთან, ლუბლინის სავოევოდოში. ამის შესახებ ინტერვიუში Rzeczpospolita-ს პოლონეთის შეიარაღებული ძალების საოპერაციო სარდლობის მეთაურმა, გენერალმა ირენეუშ ნოვაკმა ისაუბრა. უკრაინული MiG-29, რომელიც რაკეტას უკრაინის ტერიტორიიდან ადევნებდა, პოლონეთის საზღვრის სიახლოვეს გამოჩნდა და პოლონეთის F-16-მა თითქმის ჩამოაგდო. ინციდენტის შემდეგ პოლონეთმა უკრაინის გენშტაბს და საჰაერო ძალების მეთაურს მიმართა, რის შედეგადაც მოგვიანებით დაიწყო ინფორმაციის გაცვლა უკრაინული ავიაციის მოძრაობის შესახებ.
მთავარი მომენტები
- 30 ივლისის ღამით რუსული X-101 რაკეტა შევიდა პოლონეთის საჰაერო სივრცეში და ჩამოვარდა ტარნავა-კოლონიასთან, ლუბლინის სავოევოდოში, უკრაინის საზღვრიდან დაახლოებით 100 კმ-ში
- ინციდენტის შესახებ ინტერვიუში Rzeczpospolita-ს ისაუბრა პოლონეთის შეიარაღებული ძალების საოპერაციო მეთაურმა, გენერალმა ირენეუშ ნოვაკმა
- პოლონეთის F-16 რამდენიმე ათეული წამით იყო დაშორილი უკრაინული MiG-29-ის ჩამოგდებას, რომელიც რუსულ რაკეტას უკრაინის ტერიტორიიდან ადევნებდა
- უკრაინული MiG-29 ადევნებდა როგორც პოლონეთის F-16, ასევე პოლონეთის ზოგიერთი საჰაერო თავდაცვის სისტემა
- პოლონეთის F-16-ის წყვილს არ ჰქონდა მუშაობდა Link-16 მონაცემთა გაცვლის სისტემა, ხოლო Dunaj და Patriot სისტემები ერთმანეთში ინტეგრირებული არ იყო
- 30 ივლისს პოლონეთმა უკრაინის გენშტაბს და საჰაერო ძალების მეთაურს წერილობით მიმართა საზღვრის სიახლოვეს უკრაინული ავიაციის მოძრაობის შესახებ ინფორმაციის გაცემის თხოვნით
- ნოვაკის თქმით, ამ თხოვნის შედეგად პოლონეთის სამხედროები ახლა უკრაინულ თვითმფრინავებს საზღვრის სიახლოვესაც ხედავენ
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს ინციდენტი პირველად აჩვენებს, რომ მოკავშირე ქვეყნების საჰაერო ძალებს შორის „მეგობრული ცეცხლის“ რისკი რეალურია რუსული რაკეტების გადაჭრისას. გამოაშკარავდა პოლონეთის საჰაერო თავდაცვის სისტემების ინტეგრაციის ნაკლი — არამუშა Link-16 და ერთმანეთში ინტეგრირებული Dunaj-სა და Patriot-ის სისტემები. ინციდენტის შემდეგ პოლონეთმა და უკრაინამ შემოიღეს უკრაინული ავიაციის საზღვრისპირა მოძრაობის კოორდინაციის მექანიზმი.
რა მოხდა
30 ივლისის ღამით რუსულმა სტრატეგიულმა ბომბდამშენებლებმა Tu-95MS უკრაინის მიმართულებით 20-22 რაკეტა გაუშვეს, რომელთაგან ერთი იდენტიფიცირებული იყო როგორც X-101. პოლონეთის F-16-ის მორიგე წყვილი ჰაერში 1:59-ზე აიჭრა. 3:29-ზე ორი რაკეტიდან ერთი საზღვრიდან დაახლოებით 5 კმ-ში აღმოსავლეთისკენ შემობრუნდა. 3:40-ზე პოლონეთის სამხედროებმა დააფიქსირეს, რომ მეორე რაკეტა პოლონეთის საჰაერო სივრცეში შევიდა და დასავლეთისკენ მიმართულებით მიდიოდა. რაკეტა ჩამოვარდა დაუსახლებელ ტერიტორიაზე სოფელ ტარნავა-კოლონიასთან, ლუბლინის სავოევოდოში, უკრაინის საზღვრიდან დაახლოებით 100 კმ-ში; დაკვირვების კამერამ აფეთქება 3:45:30-ზე დააფიქსირა.
უკრაინული MiG-29 რაკეტას უკრაინის ტერიტორიიდან ადევნებდა და პოლონეთის საზღვრის სიახლოვეს, ფაქტობრივად საზღვრის ხაზთან გამოჩნდა. დაახლოებით 4:00 საათზე პოლონეთის F-16-ის პილოტმა და სარდლობამ ვერ შეძლეს ობიექტის იდენტიფიცირება. მოგვიანებით გაირკვა, რომ ეს უკრაინული MiG-29 იყო. უკრაინულმა გამანადგურებელმა რაკეტას პოლონეთის საზღვრამდე აყოლა, მაგრამ კურსი შეცვალა, რათა პოლონეთის F-16-ის ცეცხლქვეშ არ მოხვედრილიყო. პოლონეთის F-16 რამდენიმე ათეული წამით იყო დაშორილი უკრაინული MiG-29-ის ჩამოგდებას.
პოლონეთის F-16-ის წყვილს არ ჰქონდა მუშაობდა Link-16 მონაცემთა გაცვლის სისტემა, ამიტომ პილოტები თავიანთი მდებარეობის შესახებ ინფორმაციას რადიოკავშირით გადასცემდნენ. Dunaj და Patriot სისტემები ერთმანეთში ინტეგრირებული არ იყო, რის გამოც Patriot-ის ოპერატორი ორ ცალკეულ მონიტორზე მონაცემებს ადარებდა. Patriot კომპლექსები იმ დღეს არ გამოუყენებიათ, რადგან სამიზნეები მათი დაზიანების ზონაში არ შედიოდა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ინციდენტს აშუქებს აქცენტით „თითქმის ჩამოგდებულ“ MiG-29-ზე და „მეგობრული ცეცხლის“ რისკზე, ხაზს უსვამს იმ საფრთხეს, რომელსაც რუსული დარტყმები მოკავშირეებს შორის ურთიერთქმედებისთვის ქმნის. გამოიკვეთება მტკიცება, რომ უკრაინული თვითმფრინავი რუსული რაკეტის საპასუხოდ მოქმედებდა, რაც პასუხისმგებლობას იმპლიციტურად რუსეთზე გადაიტანს.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროებს შორის ორი განსხვავება ფიქსირდება. პირველი, საზღვრის სიახლოვეს ობიექტის აღმოჩენის დროში: ერთი სტატია მიახლოებით 4:00 საათს ასახელებს, მეორე კი ქრონოლოგიას 3:29, 3:40 და 3:45 მომენტებით გადმოსცემს. მეორე, პირდაპირ მანძილზე გამოთვლილი სიჩქარე (დაახლოებით 1100 კმ/სთ) აჭარბებს X-101-ის მაქსიმალურ სიჩქარეს (დაახლოებით 830 კმ/სთ), რაც, შესაძლოა, იმაზე მიანიშნებს, რომ პოლონეთის მხარემ რაკეტა უკვე დაახლოებით 30 კმ-ით შორს, პოლონეთის ტერიტორიის სიღრმეში აღმოაჩინა; ეს შეფასება დისკუსიურია.
კონტექსტი
30 ივლისის ღამით რუსულმა სტრატეგიულმა ბომბდამშენებლებმა Tu-95MS უკრაინის მიმართულებით 20-22 რაკეტა გაუშვეს, რომელთაგან ერთი იდენტიფიცირებული იყო როგორც X-101. უკრაინული MiG-29 რაკეტას უკრაინის ტერიტორიიდან ადევნებდა და პოლონეთის საზღვრის სიახლოვეს მივიდა. უკრაინის „ვირაჟის“ საჰაერო თავდაცვის მართვის სისტემით პოლონეთის სამხედროები ადრე მხოლოდ რუსული დრონებისა და რაკეტების შესახებ იღებდნენ ინფორმაციას, არა უკრაინული ავიაციის შესახებ. გენერალმა ნოვაკმა ხაზი გაუსვა, რომ უკრაინული ავიაციის შესახებ ინფორმაცია ძალიან მგრძნობიარეა, რადგან რუსული ავიაციისთვის მიწაზე მყოფი უკრაინული თვითმფრინავები ადვილი სამიზნე ხდება. სექტემბერში დონალდ ტუსკმა განაცხადა, რომ ვარშავა რუსეთის მხრიდან სასაზღვრო ინფრასტრუქტურაზე შესაძლო თავდასხმებს ელოდება.