ნაუსედა: ლიეტუვის ჰაერს ბლოკადან გადახრილი რუსული „გერბერა“ ტიპის დრონი ჩამოვარდა

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ეს პირველი შემთხვევაა, როცა დრონი ლიეტუვის ჰაერს ბლოკადან გათავისუფლების ისტორიაში და ნატოს საჰაერო პოლიციის მისიის თვითმფრინავმა ჩამოაგდო. ჩამოგდებულ დრონში ასაფეთქებელი მოწყობილობის აღმოჩენამ მომავალი ინციდენტების საფრთხე გაზარდა. ლიეტუვის ხელმძღვანელობამ ეს შემთხვევა გამოყენებულ იქნა როგორც საფუძველი დაფიქსირების შესაძლებლობების გაუმჯობესებისა და ალტერნატიული განადგურების საშუალებების მოსაპოვებლად მოწოდებისთვის, განაცხადა პროტესტ ნოტის ბელარუსისთვის გადაცემის შესახებ და გამოხატა მზადყოფნა, მოკავშირეებთან კონსულტაციები გაემართა. შემთხვევამ ასევე აჩვენა, თუ როგორ იქცევა რუსეთ-უკრაინის ომში გამოყენებული დრონების ტრაექტორიიდან გადახრის რისკი ნატოს მოსაზღვრე ქვეყნებისთვის.

რა მოხდა

15 სექტემბრის ღამეს, იდენტიფიცირებული დრონი ბელარუსის მხრიდან შემოვიდა ლიეტუვის ჰაერს ბლოკადან გათავისუფლებაზე. ნატოს საჰაერო პოლიციის მისიის იტალიურმა გამანადგურებლებმა, რომლებიც შიაულიაის საჰაერო ბაზაზე იყო განთავსებული, კაიშადორისის რაიონში, სოფელ პრატკუნაის მიდამოებში — კრუონისის ჰიდროაკუმულატორული ელექტროსადგურის სიახლოვეს — ჩამოაგდეს. ეს პირველი შემთხვევა იყო, როცა დრონი ლიეტუვის ჰაერს ბლოკადან განთავისუფლების ისტორიაში ჩამოაგდეს.

ჩამოგდების ადგილი შემოღობილი და დაცული იყო; გააქტიურდა „ფარის“ გეგმა (plan Ščyt), სამსახურში ლიეტუვის შეიარაღებული ძალები და პოლიცია მუშაობდა. თავდაცვის მინისტრმა რობერტას კაუნასმა განაცხადა, რომ სალოდინელთა მიერ აღმოჩენილი ასაფეთქებელი მოწყობილობა გაუვნებელყეს.

მომდევნო დღეს, 16 სექტემბერს, ლიეტუვის პრეზიდენტმა გიტანას ნაუსედამ, სახელმწიფო თავდაცვის საბჭოს სხდომის შემდეგ, განაცხადა, რომ ჩამოგდებული დრონი სავარაუდოდ რუსული „გერბერა“ ტიპის უპილოტო საფრენი აპარატი იყო, რომელიც თავდაპირველად უკრაინის წინააღმდეგ იყო გამიზნული, მაგრამ უკრაინულმა რადიოელექტრონულმა ბრძოლის საშუალებებმა კურსიდან გადაახვევინა და ლიეტუვის ტერიტორიაზე მოხვდა, სადაც ჩამოაგდეს. მისი შეფასებით, ინციდენტი, სავარაუდოდ, ლიეტუვის წინააღმდეგ მიზანმიმართული თავდასხმა არ ყოფილა, მსგავსი შემთხვევები კი მომავალში შეიძლება განმეორდეს.

ნაუსედამ მოუწოდა თავდაცვის სამინისტროს, განიხილოს ალტერნატიული საშუალებები ჰაერს ბლოკადან მოახლოებული საფრენი ობიექტების განადგურებისთვის, ხაზი გაუსვა, რომ გამანადგურებლებისა და რაკეტების გამოყენება ძვირი და არაეფექტური გამოსავალია. საგარეო საქმეთა მინისტრმა კესტუტის ბუდრისმა განაცხადა, რომ ლიეტუვა ბელარუსს პროტესტ ნოტას გადასცემს და მოკავშირეებთან კონსულტაციებს გამართავს.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

უკრაინული მედია ინციდენტს რუსეთ-უკრაინის ომის კონტექსტში ასახავს. გამოცემები ხაზგასასმელად აღნიშნავენ, რომ დრონი რუსული იყო და თავდაპირველად უკრაინის წინააღმდეგ იყო გამიზნული, სანამ უკრაინული რადიოელექტრონული ბრძოლის საშუალებები მის კურსიდან გადაახრიდა. უკრაინის საჰაერო ძალების მონაცემებზე დაყრდნობით, იმავე ღამეს უკრაინის ჩრდილოეთ რეგიონებში „გერბერა“ ტიპის დრონები ფრინოდნენ, რაც ლიეტუვის ინციდენტს უკრაინულ საჰაერო თავდაცვას უკავშირებს. უკრაინული მედია ასევე იხსენებს საგარეო საქმეთა მინისტრის, ანდრიი სიბიჰას, განცხადებებს, რომ ბალტიისთან წინა ინციდენტები უკრაინული დრონების რუსული რადიოელექტრონული ბრძოლის საშუალებებით გადახრის შედეგი იყო — კონტექსტი, რომელიც აჩვენებს, რომ რუსული დრონებიც შეიძლება კურსიდან ასცდეს. ყურადღება ლიეტუვის რეაგირებაზეა — საპრეზიდენტო განცხადებებზე, ბელარუსისთვის დიპლომატიურ პროტესტსა და ნატოს კონსულტაციებზე — ხოლო ძირეული მიზეზი რუსეთის მიერ უკრაინის წინააღმდეგ მიმართულ დრონების თავდასხმებთანაა დაკავშირებული.

სად განსხვავდება გაშუქება

წყაროები ჩამოგდების ზუსტ ლოკაციას სხვადასხვა სიზუსტით აღწერს: ზოგი მათგანი მიუთითებს სოფელ პრატკუნაიზე კაიშადორისის რაიონში, ზოგი — კრუონისის ჰიდროაკუმულატორული ელექტროსადგურის სიახლოვეს. ეს ვერსიები ერთმანეთს ეთანხმება, უბრალოდ სხვადასხვა ორიენტირს ანიჭებენ უპირატესობას. გარდა ამისა, ნაწილი წყაროებისა ჩამოგდებას ნატოს საჰაერო პოლიციის მისიის წარმატებად და პირველ შემთხვევად პოზიტიურად წარმოაჩენს, ხოლო სხვები — ხაზს უსვამს, რომ გამანადგურებლების გამოყენება ძვირი და არაეფექტურია, ლიეტუვას ალტერნატიული საშუალებები სჭირდება და იგივე მოვლენას უნარების დეფიციტის მტკიცებულებად მიიჩნევს.

კონტექსტი

„გერბერა“ რუსული წარმოების უპილოტო საფრენი აპარატია, რომელიც უკრაინის წინააღმდეგ მიმართულ თავდასხმებში გამოიყენება; ინციდენტის ღამეს უკრაინის საჰაერო ძალებმა „გერბერა“ ტიპის დრონების ფრენა უკრაინის ჩრდილოეთში დააფიქსირა. მსგავსი ინციდენტები უკვე ჰქონდა ადგილი ლატვიისა და ესტონეთის ჰაერს ბლოკადან — უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანდრიი სიბიჰამ ზოგი მათგანი რუსული რადიოელექტრონული ბრძოლის საშუალებებით უკრაინული დრონების კურსიდან გადახრას მიაწერა. ჩამოგდებამდე ორი დღით ადრე, 13 სექტემბერს, ლიეტუვის ხელისუფლებამ ვილნიუსსა და მიმდებარე რაიონებში ყვითელი დონის საჰაერო განგაში გამოაცხადა შესაძლო დრონის გამოვლენის გამო, რომელიც მოგვიანებით ფრინველთა ჯგუფად დადგინდა. ინციდენტამდე ცოტა ხნით ადრე ბელარუსმა პოლონეთთან და ლიეტუვასთან საზღვრებთან ოთხდღიანი სამხედრო წვრთნები დაიწყო, რომლებიც საზღვრის დაცვის, ანტიდივერსიული ოპერაციებისა და დრონებისა და მსუბუქი საფრენი აპარატებისგან თავდაცვის წვრთნებს მოიცავდა.