ტრამპმა ზელენსკის მოუწოდა შეაჩეროს რუსეთის დიზელის ინფრასტრუქტურაზე დარტყმები
13 სექტემბერს ირლანდიაში, საკუთარ Doonbeg-ის გოლფის კლუბში Irish Open-ის ტურნირის ფარგლებში, აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ჟურნალისტებს უთხრა, რომ უკრაინის პრეზიდენტს ვოლოდიმირ ზელენსკის უნდა შეეჩერებინა რუსეთის საწვავის ინფრასტრუქტურაზე დარტყმები, რადგან, მისი თქმით, ეს იწვევს გლობალურ დიზელის დეფიციტს. ტრამპმა დეფიციტი რუსეთ-უკრაინის ომს მიაწერა და არა აშშ-ის ომს ირანის წინააღმდეგ. მისი მტკიცება არ დაუსაბუთებია, პოლონეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა რადოსლავ სიკორსკიმ კი კატეგორიულად უკმაყოფილება გამოთქვა.
მთავარი მომენტები
- 13 სექტემბერს, 2026 წელს, ტრამპმა ირლანდიაში, Doonbeg-ში Irish Open-ის ფარგლებში ჟურნალისტებს უთხრა, რომ ზელენსკიმ უნდა შეაჩეროს რუსეთის დიზელის ინფრასტრუქტურაზე თავდასხმები.
- ტრამპი გლობალურ დიზელის დეფიციტს რუსეთ-უკრაინის ომს აბრალებს და არა აშშ-ის ომს ირანის წინააღმდეგ.
- ტრამპმა მტკიცება არ დაასაბუთა; პოლონეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა რადოსლავ სიკორსკიმ კიევში უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრ ანდრიი სიბიხასთან ერთად გამართულ პრესკონფერენციაზე საჯაროდ უკმაყოფილება გამოთქვა.
- 12 სექტემბერს აშშ-ში დიზელის ფასმა რეკორდულ $6 გალონზე მეტს მიაღწია (AAA-ს მონაცემები).
- 14 სექტემბერს კრემლის პრესსპიკერმა დიმიტრი პესკოვმა ტრამპის მოწოდება მიესალმა, მაგრამ უარი თქვა უთხრას, შეაჩერებდა თუ არა რუსეთი უკრაინის ეკონომიკურ ინფრასტრუქტურაზე დარტყმებს.
- Politico-ს ცნობით, უფროსმა ევროპელმა ჩინოვნიკმა ტრამპის არგუმენტი „აბსურდულად“ შეაფასა და თქვა, რომ რუსული დიზელის ექსპორტი აშშ-ის მოხმარებაზე მნიშვნელოვან გავლენას არასოდეს ახდენდა.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ტრამპის მოწოდება პირდაპირი საჯარო ზეწოლაა უკრაინაზე, რომ შეამციროს რუსეთის ენერგეტიკულ სექტორზე თავდასხმების ერთ-ერთი მთავარი მიმართულება. მისი მტკიცება, რომ სწორედ უკრაინის დარტყმები და არა აშშ-ის ომი ირანის წინააღმდეგ არის გლობალური დიზელის დეფიციტის მიზეზი, ეჭვქვეშ დააყენეს ევროპელმა ჩინოვნიკებმა და პოლონეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა. ეპიზოდი აშშ-ის 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნების წინ, რეკორდული საწვავის ფასების ფონზე ვითარდება, რაც მას მწვავე შიდა-პოლიტიკურ კონტექსტს აძლევს. რუსეთმა ტრამპის მოწოდება მიესალმა, მაგრამ უარი განაცხადა უკრაინის ინფრასტრუქტურაზე დარტყმების შეჩერებაზე.
რა მოხდა
13 სექტემბერს, 2026 წელს, ირლანდიაში Doonbeg-ის გოლფის კლუბში გამართულ Irish Open-ის ტურნირზე ჟურნალისტებთან საუბარში აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა უკრაინის პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკის მოუწოდა, შეეჩერებინა რუსეთის დიზელის საწვავის ინფრასტრუქტურაზე დარტყმები. ტრამპის თქმით, ეს დარტყმები „გლობალურ დიზელის დეფიციტს“ იწვევს და მიზეზი არის რუსეთ-უკრაინის ომი, და არა აშშ-ის სამხედრო ოპერაცია ირანის წინააღმდეგ. ტრამპმა აღნიშნა, რომ მისმა ადმინისტრაციამ უკვე განიხილა ეს საკითხი ზელენსკისთან და რომ უკრაინას რუსეთში „ბევრი სხვა სამიზნე“ აქვს, რომელთა დარტყმაც შეუძლია, მაგრამ დიზელის ობიექტებს თავი უნდა არიდოს. მტკიცება, რომ უკრაინის დარტყმები დიზელის დეფიციტის მიზეზია, არ დაუსაბუთებია. იმავე კვირაში ტრამპმა ასევე თქვა, რომ ვლადიმირ პუტინთან „შესანიშნავი საუბარი“ ჰქონდა და რომ რუსი ლიდერი „გარიგების გაკეთებას“ ცდილობს ომის დასასრულებლად; პუტინს კი ზელენსკისთან საუბრისკენ არ მოუწოდებია. 14 სექტემბერს კრემლის პრესსპიკერმა დიმიტრი პესკოვმა ტრამპის მოწოდება მიესალმა, თუმცა უარი თქვა უპასუხოს, შეაჩერებდა თუ არა რუსეთი უკრაინის ეკონომიკურ ინფრასტრუქტურაზე დარტყმებს. 12 სექტემბერს აშშ-ში დიზელის ფასმა, AAA-ს მონაცემებით, რეკორდულ $6 გალონზე მეტს მიაღწია. პოლონეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა რადოსლავ სიკორსკიმ კიევში უკრაინის კოლეგა ანდრიი სიბიხასთან ერთად გამართულ პრესკონფერენციაზე ტრამპის მტკიცება საჯაროდ უარყო.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ხაზს უსვამს ტრამპის მოწოდების ცალმხრივობას: კრემლმა მას მხარი დაუჭირა, მაგრამ რუსეთი თავად უარს აცხადებს უკრაინის ინფრასტრუქტურაზე დარტყმების შეჩერებაზე, რომელსაც რუსეთი ბოლო კვირებში განაგრძობს, ზამთრის წინ უკრაინის ენერგეტიკულ სისტემაზე ბალისტიკური რაკეტებითა და რეაქტიული დრონებით სჩამჩხვარებით. რამდენიმე უკრაინული გამოცემა შეგვახსენებს, რომ ადრეულ ივლისში ტრამპი რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე უკრაინის დარტყმებს „ესკალაციად, რომელსაც ომის დასასრულება შეუძლია“ უწოდებდა, რაც მის ახლანდელ პოზიციასთან შედარებით მკვეთრ ტონის ცვლილებაზე მიუთითებს. გარდა ამისა, პოლონეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის საჯარო უკმაყოფილება და Radio NV-ს არარეპრეზენტატული გამოკითხვა, რომელშიც რესპონდენტების უმრავლესობამ თქვა, რომ უკრაინამ რუსეთის საწვავის ობიექტებზე დარტყმები არ უნდა შეაჩეროს, ასევე ხაზგასასმელია.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
ინგლისურენოვანი გაშუქება (AP, Politico) ისტორიის ცენტრში ტრამპის ციტატას აყენებს და მის „ნუ დაარტყმით დიზელს“ მესიჯს ზელენსკისადმი. რეკორდული საწვავის ფასების და 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნების ფონი მას მკაფიო შიდა-პოლიტიკურ კონტექსტში სვამს. Politico-ს ცნობით, უფროსმა ევროპელმა ჩინოვნიკმა ტრამპის მტკიცება „აბსურდულად“ შეაფასა და აღნიშნა, რომ რუსული დიზელის ექსპორტი აშშ-ის მოხმარებაში მნიშვნელოვან როლს არასოდეს თამაშობდა; ამავე ჩინოვნიკის თქმით, ტრამპის ადმინისტრაცია არჩევნების წინ „ცხოველს ეძებს“. აშშ-ის ენერგეტიკის მდივანმა კრის რაიტმა და ფინანსთა მდივანმა სკოტ ბესენტმა, პირიქით, ტრამპის ხაზი გაიმეორეს და უკრაინის დარტყმები აშშ-ის „ენერგეტიკულ შოკს“ დააბრალეს. პოლონური მედია ხაზს უსვამს სიკორსკის საჯარო უკმაყოფილებას კიევში, ყატარული გაშუქება კი ტრამპის მოწოდებას ნეიტრალურად გადმოსცემს.
სად განსხვავდება გაშუქება
ტრამპის მტკიცება, რომ გლობალური დიზელის დეფიციტი გამოწვეულია უკრაინის დარტყმებით და არა აშშ-ის ომით ირანის წინააღმდეგ, საჯაროდ გამოწვეული მოწინააღმდეგეობის საგანი გახდა. Politico-ს ცნობით, უფროსმა ევროპელმა ჩინოვნიკმა ეს არგუმენტი „აბსურდულად“ შეაფასა და აღნიშნა, რომ რუსული დიზელი აშშ-ის მოხმარებაში მნიშვნელოვან როლს არასოდეს თამაშობდა. პოლონეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა რადოსლავ სიკორსკიმ კიევში საჯაროდ განაცხადა, რომ არ იზიარებს ტრამპის მოსაზრებას. მეორე მხრივ, აშშ-ის ენერგეტიკის მდივანმა კრის რაიტმა და ფინანსთა მდივანმა სკოტ ბესენტმა ტრამპის ხაზი გაიმეორეს და უკრაინის დარტყმები აშშ-ის „ენერგეტიკულ შოკთან“ დააკავშირეს. კიდევ ერთი განსხვავება რუსეთის რეაქციაშია: კრემლმა ტრამპის მოწოდება მიესალმა, მაგრამ უარი თქვა იმაზე, შეაჩერებდა თუ არა თავად უკრაინის ინფრასტრუქტურაზე დარტყმებს. დაბოლოს, ტრამპი ამტკიცებს, რომ ზელენსკისთან უკვე საუბრობდა ამ თემაზე, თუმცა ცალკეული ცნობები მიუთითებს, რომ იმავე კვირაში მან პუტინს ესაუბრა, ზელენსკისთან კი არა.
კონტექსტი
უკრაინა რუსეთის ნავთობ-გაზის სექტორზე დიდი სიშორის დარტყმებს, მათ შორის დრონებით, რეგულარულად ახორციელებს. ეს სექტორი რუსეთის ომს როგორც აფინანსებს, ისე საწვავით უზრუნველყოფს; უკრაინის დრონების კამპანიამ რუსეთის შიდა ბაზარზე საწვავის გაყიდვის შეზღუდვები გამოიწვია, თუმცა რუსეთი მსოფლიოს ერთ-ერთი მთავარი ექსპორტიორია. 2026 წლის ივლისის დასაწყისში ტრამპმა საჯაროდ დარტყმები „ესკალაციად, რომელსაც ომის დასასრულება შეუძლია“ უწოდა, რაც მის ახლანდელ პოზიციასთან შედარებით მკვეთრ ტონის ცვლილებაზე მიუთითებს. 2026 წლის თებერვლიდან აშშ-ისა და ისრაელის ომი ირანის წინააღმდეგ მსოფლიო ბაზარზე ნავთობ-გაზის მიწოდებას ამცირებს; IEA-ს ცნობით, განსაკუთრებით დიზელი ზარალდება, რადგან სპარსეთის ყურის ქვეყნებისა და რუსეთის გადამამუშავებელი ქარხნები დაზიანებულია. აგვისტოში აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტმა ჯეიდი ვენსმა ზელენსკის ნოვოროსიისკის ნავთობტანკერებზე დარტყმების შეზღუდვა სთხოვა Chevron-ისა და ExxonMobil-ის ინტერესების გამო; უკრაინამ გამონაკლიშებით დათანხმდა. 2026 წლის 12 სექტემბერს აშშ-ში დიზელის ფასმა, AAA-ს მონაცემებით, რეკორდულ $6 გალონზე მეტს მიაღწია. ბოლო კვირებში რუსეთმა უკრაინის წინააღმდეგ საჰაერო კამპანია გააძლიერა, ზამთრის წინ ბალისტიკური რაკეტებითა და რეაქტიული დრონებით უკრაინის ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურას ესხმის თავს.