ალტერნატივა გერმანიისთვის (AfD) სახელმწიფო არჩევნებში საქსონია-ანჰალტში გაიმარჯვა, მაგრამ აბსოლუტური უმრავლესობა ვერ მოიპოვა

რატომ არის მნიშვნელოვანი

AfD-ის გამარჯვება საქსონია-ანჰალტში პარტიის ისტორიაში საუკეთესო შედეგია რომელიმე გერმანულ ფედერალურ მიწაზე და თითქმის ორჯერ აჭარბებს 2021 წლის მაჩვენებელს. შედეგმა საქსონია-ანჰალტი გარდამტეხ მომენტში ჩააყენა — თეორიულად AfD-სა და BSW-ს ერთად 44 მანდატი აქვთ, მინიმალური უმრავლესობა, რაც გზას უხსნის გერმანიაში AfD-ის პოლიტიკოსის მეთაურებულ პირველ ფედერალურ-მიწურ მთავრობას. პარტიის პლატფორმა მოიცავს უკრაინისთვის სამხედრო დახმარების შეჩერებას, რუსეთის სანქციების მოხსნას და მოსკოვთან უფრო მჭიდრო კავშირების აღდგენას, რაც პირდაპირ ეხება უკრაინის ინტერესებს. გარდა ამისა, CDU-მ თითქმის ნახევარი მხარდაჭერა დაკარგა — 40 მანდატიდან 15-მდე — რამაც კანცლერ ფრიდრიხ მერცი შოკში ჩააგდო.

რა მოხდა

2026 წლის 6 სექტემბერს გაიმართა საქსონია-ანჰალტის ფედერალური მიწის ლანდტაგის არჩევნები. წინასწარი ოფიციალური შედეგები, რომლებიც ღამის 3 საათზე გამოქვეყნდა, დაადასტურა ულტრამემარჯვენე პარტია „ალტერნატივა გერმანიისთვის“ (AfD) გამარჯვება ხმების 43,8%-ით. პარტიამ 83-დან 39 მანდატი მოიპოვა, რაც აბსოლუტური უმრავლესობისთვის საჭირო 42 მანდატიდან 3-ით ნაკლებია. წინა საღამოს ეგზიტ-პოლი AfD-ს 44,5%-ს უწინასწაროდ უწოდებდა, რომელიც მოგვიანებით 43,8%-მდე გადაისწორა. 2021 წელს AfD-მ 20,8% მიიღო, ამიტომ შედეგი თითქმის გაორმაგებულია და პარტიის ისტორიაში საუკეთესოა რომელიმე გერმანულ ფედერალურ მიწაზე.

CDU-მ, რომელსაც მთავრობას თავმჯდომარე სვენ შულცე ხელმძღვანელობდა, ხმების 17,2% და 15 მანდატი მიიღო — 2021 წლის 40 მანდატიდან თითქმის ნახევარი დაკარგა. SPD-მ 9,3% და 8 მანდატი, „მწვანეებმა“ 8,9% და 8 მანდატი, „ლინკემ“ 8,6% და 8 მანდატი (2021 წლის 12-დან) მიიღეს. საჰრა ვაგენკნეხტის ალიანსმა (BSW) 5,3%-ით 5%-იანი ბარიერი გადალახა და 5 მანდატი მოიპოვა. თავისუფალ დემოკრატიულ პარტიამ (FDP) ბარიერი ვერ გადალახა.

თეორიულად, AfD-სა და BSW-ს ერთად 44 მანდატი ექნებოდათ — მინიმალური უმრავლესობა — რაც პირველად AfD-ის პოლიტიკოსის მეთაურებული მიწის მთავრობის გზას უხსნის. თუმცა BSW-მ განაცხადა, რომ არ დაუჭერს მხარს მთავრობას არც ულრიხ ზიგმუნდის (AfD), არც სვენ შულცეს (CDU) თავმჯდომარეობით. შულცემ თავის მხრივ განაცხადა, რომ CDU-ს არ აქვს მანდატი მთავრობის ჩამოსაყალიბებლად და გამორიცხა ფართო კოალიცია AfD-ის დასაბლოკად. ლანდტაგი ახალი პრემიერ-მინისტრის ასარჩევად 6 ოქტომბრამდე უნდა შეიკრიბოს.

ამომრჩეველთა აქტივობამ 77,8% შეადგინა; 18:00 საათზე მაჩვენებელი 76,5% იყო — 1990 წლის შემდეგ ყველაზე მაღალი. შედეგს მიესალმნენ ილონ მასკი, უნგრეთის ყოფილი პრემიერ-მინისტრი ვიქტორ ორბანი, იტალიის ვიცე-პრემიერი მატეო სალვინი და სლოვაკეთის პრემიერ-მინისტრი რობერტ ფიცო. პოლონეთის პრემიერ-მინისტრმა დონალდ ტუსკმა, პირიქით, გააკრიტიკა პოლონელი პოლიტიკოსები, რომლებიც გამარჯვებას აღნიშნავდნენ.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

ყველა მოწოდებული წყარო უკრაინულენოვანი მედიაა (UA), ამიტომ ისტორია თანმიმდევრულად ასახულია უკრაინის ინტერესების პერსპექტივიდან. უკრაინული მედია AfD-ს მუდმივად „პრორუსულ“ ან „ულტრამემარჯვენე“ პარტიად მოიხსენიებს და მის გამარჯვებას პირდაპირ უკავშირებს უკრაინის წინააღმდეგ მის პოზიციასთან — კერძოდ, უკრაინისთვის შემდგომი დახმარების წინააღმდეგობასთან და უკრაინის ევროკავშირსა და NATO-ში გაწევრიანების მოწინააღმდეგესთან.

გაშუქება განსაკუთრებით ხაზს უსვამს AfD-ის რუსეთთან დაკავშირებულ ელემენტებს: პარტიის მოწოდებას რუსეთის სანქციების მოხსნისკენ, საქსონია-ანჰალტის სკოლებში რუსული ენის უფასო სწავლების დაპირებას, AfD-ის საგარეო-პოლიტიკური მიმართულების ლიდერ მარკუს ფრონმაიერის მოსკოვში შეხვედრებს რუსეთის ხელისუფლების წარმომადგენლებთან და „გაზპრომთან“ „ჩრდილოეთ ნაკადის“ განახლების საკითხებზე, ასევე ვაიდელის განცხადებას, რომ ხელისუფლებაში მოსვლის შემთხვევაში გერმანია მოითხოვდეს უკრაინისგან დახმარებისთვის გამოყოფილი თანხების დაბრუნებას და „ჩრდილოეთ ნაკადისთვის“ მიყენებული ზარალის კომპენსაციას.

გარდა ამისა, უკრაინული მედია ხშირად ციტირებს 2024 წლის ივნისში AfD-ის ფრაქციის ლიდერების მიერ პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკის გამოსვლის ბოიკოტს (მას „არალეგიტიმური ომის პრეზიდენტი“ უწოდეს) და გერმანიის ფედერალური კონსტიტუციის დაცვის სამსახურის მიერ AfD-ის „დადასტურებულ მემარჯვენე-ექსტრემისტულ ორგანიზაციად“ კლასიფიცირებას (2025 წ.), რათა ხაზი გაუსვას შედეგის შედეგებს უკრაინისა და ევროპული უსაფრთხოებისთვის. უკრაინული სათაურები ისტორიას „უკრაინისთვის რისკების“ ჩარჩოში ათავსებს და საქსონია-ანჰალტის არჩევნებს 20 სექტემბრის მეკლენბურგ-წინა პომერანიისა და ბერლინის მიწის არჩევნებთან აკავშირებს.

როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები

მოწოდებულ წყაროებში არაუკრაინული მედია არ შედის, ამიტომ საერთაშორისო რეაქციები მოცემულია მხოლოდ იმ ხუთი ფიგურის საშუალებით, რომელთა განცხადებებიც უკრაინულმა მედიამ გადმოსცა: ილონ მასკი, ვიქტორ ორბანი, მატეო სალვინი და რობერტ ფიცო მიესალმნენ შედეგს, ხოლო დონალდ ტუსკი კრიტიკული იყო. ეს საპასუხო რეაქციები ხაზს უსვამს ევროპაში გამოწვეულ პოლარიზაციას.

სად განსხვავდება გაშუქება

წყაროებს შორის ერთი შეუთავსებელი რიცხვია: ერთი სტატია AfD-ის შედეგს 44%-ად ასახელებს, ხოლო ყველა დანარჩენი წყარო წინასწარ ოფიციალურ შედეგად 43,8%-ს მიუთითებს. Reuters-ი და Guardian-იც მომრგვალებულ 44%-ს იყენებენ. გარდა ამისა, გარკვეული შინაარსობრივი დაპირისპირებაა BSW-ის პოზიციაში: BSW-ის საქსონია-ანჰალტის ლიდერმა ტომას შულცემ განაცხადა, რომ მისი პარტია მზადაა მოლაპარაკებებისთვის ყველა ძალთან, AfD-ის ჩათვლით, მაგრამ BSW ასევე განცხადებას ავრცელებს, რომ არ დაუჭერს მხარს მთავრობას ზიგმუნდის ან შულცეს თავმჯდომარეობით — რაც პარტიის ნამდვილ პოზიციას გარკვეულ დაძაბულობაში აყენებს.

კონტექსტი

საქსონია-ანჰალტის ლანდტაგს 83 მანდატი ჰქონდა; აბსოლუტური უმრავლესობისთვის 42 საჭირო. AfD-მ 39, CDU-მ 15, SPD-მ 8, „მწვანეებმა“ 8, „ლინკემ“ 8 და BSW-მ 5 მანდატი მიიღო. AfD 2013 წლის თებერვალში დაარსდა და 2017 წელს პირველად შევიდა ბუნდესტაგში — ეს მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ულტრამემარჯვენე პარტიისთვის პირველი ბუნდესტაგში შესვლა იყო. BSW-მ უკვე განაცხადა, რომ არ დაუჭერს მხარს მთავრობას არც ზიგმუნდის, არც შულცეს თავმჯდომარეობით, რაც კოალიციურ არითმეტიკას ართულებს. 2025 წელს გერმანიის ფედერალური კონსტიტუციის დაცვის სამსახურმა AfD „დადასტურებულ მემარჯვენე-ექსტრემისტულ ორგანიზაციად“ მოიხსენია; AfD ამ განსაზღვრებას სასამართლოში ასაჩივრებს. 20 სექტემბერს ორი მიწის არჩევნები იმართება — მეკლენბურგ-წინა პომერანიაში (სადაც AfD გამოკითხვებში ლიდერობს) და ბერლინში — ხოლო მომდევნო ფედერალური არჩევნები 2029 წლამდე უნდა ჩატარდეს. გერმანიის საგარეო პოლიტიკა ფედერალურ დონეზე განისაზღვრება, ამიტომ საქსონია-ანჰალტში AfD-ის მთავრობაც კი თავისთავად არ შეცვლის გერმანიის უკრაინის პოლიტიკას.