EU-მ დაუშვა უკრაინისთვის Patriot-ის რაკეტების შეძენა 90 მილიარდ ევროიანი სესხიდან — 3,2 მილიარდი ევრო გამოყოფილია
EU-ს წევრმა ქვეყნებმა დათანხმება მისცეს გამონაკლისს, რომელიც უკრაინას Patriot-ის საჰაერო თავდაცვის სისტემებისთვის საჭირო პროდუქციის შეძენის უფლებას აძლევს 90 მილიარდ ევროიანი სესხიდან. შემდეგი ტრანში 3,2 მილიარდი ევროა, რაც უკვე გაცემულ 8,4 მილიარდ ევროს ემატება.
მთავარი მომენტები
- EU-ს წევრებმა დაამტკიცეს გამონაკლისი Patriot-ის კრიტიკული პროდუქციის შესაძენად 90 მლრდ ევროიანი Ukraine Support Loan-იდან.
- შემდეგი ტრანში 3,2 მლრდ ევროა, დამატებით 8,4 მლრდ ევროსთან, რომელიც უკვე გაიცა სესხის ფარგლებში.
- 90 მლრდ ევროიანი სესხის წესები მოითხოვს, რომ შეიარაღება უკრაინაში, EU-ში ან EEA-ში იყოს წარმოებული; აშშ-ში წარმოებული PAC-3 რაკეტებისთვის საჭირო იყო სპეციალური გამონაკლისი.
- უკრაინამ 3 სექტემბერს ოფიციალური განაცხადი შეიტანა Patriot-ის რაკეტა-გამანადგურებლების შესაძენად 2 მლრდ ევროზე მეტის მოთხოვნით.
- ევროკომისიის პრეზიდენტმა ურსულა ფონ დერ ლაიენმა და NATO-ს გენერალურმა მდივანმა მარკ რუტემ ერთობლივად მიულოცეს გადაწყვეტილება.
- უკრაინის თავდაცვის მინისტრმა ევჰენი ხმარამ განაცხადა, რომ ხელშეკრულებები იდება დაახლოებით 1 000 Patriot-ის რაკეტის შესაძენად EU-ს სესხისა და პარტნიორების სახსრებით.
- პოლიტიკური გადაწყვეტილება მიღებულია, ტექნიკური მომზადება დაგეგმილია 11 სექტემბრამდე დასასრულებლად; შემდეგ უკრაინამ კონტრაქტები უნდა დადოს მომწოდებლებთან.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
გამონაკლისი ხსნის ევროკავშირის დაფინანსებას აშშ-ში წარმოებული Patriot-ის რაკეტა-გამანადგურებლებისთვის, რომლებიც ადრე სესხის წესებით იყო დაბლოკილი. ეს აძლიერებს უკრაინის საჰაერო თავდაცვას მოსალოდნელი გაძლიერებული რუსული დარტყმების საშემოდგომო-საზამთრო პერიოდისთვის და აჩვენებს ევროპის მხარდაჭერის გაგრძელებას შეერთებული შტატების მიწოდების პარალელური შეზღუდვების ფონზე.
რა მოხდა
EU-ს წევრმა ქვეყნებმა დაამტკიცეს გამონაკლისი, რომელიც უკრაინას 90 მილიარდ ევროიანი Ukraine Support Loan-ის ფარგლებში Patriot-ის საჰაერო თავდაცვის სისტემებისთვის კრიტიკული პროდუქციის შეძენის უფლებას აძლევს. შემდეგი ტრანში 3,2 მილიარდი ევროა და ემატება უკვე გაცემულ 8,4 მილიარდ ევროს. სესხის წესები ჩვეულებრივ მოითხოვს, რომ შეიარაღება უკრაინაში, EU-ში ან ევროპულ ეკონომიკურ ზონაში იყოს წარმოებული; PAC-3 რაკეტები აშშ-ში მზადდება, ამიტომ იყო საჭირო სპეციალური გამონაკლისი. უკრაინამ 3 სექტემბერს ოფიციალური განაცხადი შეიტანა 2 მილიარდ ევროზე მეტის მოთხოვნით, ევროკომისიამ კი 7 სექტემბერს დაამტკიცა შეძენის შესაძლებლობა. ევროკომისიის პრეზიდენტმა ურსულა ფონ დერ ლაიენმა და NATO-ს გენერალურმა მდივანმა მარკ რუტემ ერთობლივად მიულოცეს გადაწყვეტილება. პოლიტიკური შეთანხმება მიღწეულია, ტექნიკური მომზადება კი 11 სექტემბრამდე უნდა დასრულდეს; შემდეგ უკრაინამ მომწოდებლებთან კონტრაქტები უნდა დადოს და ევროკომისიას გადასცეს შესამოწმებლად. უკრაინის თავდაცვის მინისტრმა ევჰენი ხმარამ განაცხადა, რომ იდება კონტრაქტები დაახლოებით 1 000 Patriot-ის რაკეტის შესაძენად.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ხაზს უსვამს EU-ის რეაგირების სისწრაფეს კიევის მოთხოვნაზე და გადაწყვეტილების მნიშვნელობას უკრაინის საჰაერო სივრცის დაცვისთვის მოსალოდნელ საშემოდგომო-საზამთრო პერიოდში. უკრაინული წყაროები ფართოდ ციტირებენ თავდაცვის მინისტრ ევჰენი ხმარას, რომელიც ხაზს უსვამს უკრაინის აქტიურ როლს დაახლოებით 1 000 Patriot-ის რაკეტის შესყიდვის პროცესში და გადაწყვეტილებას კრიტიკულად მნიშვნელოვანს უწოდებს საზამთრო მოსამზადებლად. უკრაინული ჩარჩო ხაზს უსვამს სასწრაფოდ მოქმედების აუცილებლობას დასავლური რაკეტული მიწოდებების შემცირების ფონზე — პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკის ციტატით, წელს უკრაინამ გასულ წელთან შედარებით სამჯერ ნაკლები ბალისტიკური თავდაცვის რაკეტა მიიღო, პარტნიორებმა ოფიციალურ მიზეზად ახლო აღმოსავლეთში ოპერაციები დაასახელეს.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
საერთაშორისო და EU-ს ინსტიტუციური მედია ასახავს გამონაკლისის პროცედურულ თავისებურებას სესხის EU-ში/უკრაინაში წარმოების წესიდან და წარმოაჩენს მას, როგორც ერთჯერად გამონაკლისს აშშ-ში წარმოებული PAC-3 რაკეტებისთვის. დასავლური ჩარჩო ხაზს უსვამს ურსულა ფონ დერ ლაიენისა და NATO-ს გენერალური მდივნის მარკ რუტეს ერთობლივი მილოცების პოლიტიკურ სიმბოლიზმს, ხოლო ტექნიკური დეტალები — წერილობითი პროცედურა, კონტრაქტის შემოწმება, 11 სექტემბრისთვის დაგეგმილი ვადები — უფრო მეტად გადაწყვეტილების პროცედურულ მხარეებზეა ფოკუსირებული, ვიდრე ბრძოლის ველის სასწრაფო საჭიროებებზე.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები ერთმანეთს არ ეთანხმებიან Patriot-ის რაკეტების დასაფინანსებლად ოფიციალური განაცხადის შეტანის თარიღთან: ზოგიერთი მათგანი 1 სექტემბერს ასახელებს, სხვები — 3 სექტემბერს. შემდეგი ტრანშის მოცულობასთან დაკავშირებითაც გაუთანხმებლობაა: ერთი წყარო და NATO-ს გენერალური მდივნის მარკ რუტეს განცხადება მას 3,5 მილიარდ დოლარად აფასებს, ევროკომისია და სხვა წყაროები კი — 3,2 მილიარდ ევროდ.
კონტექსტი
90 მილიარდ ევროიანი Ukraine Support Loan არის EU-ს მთავარი მაკრო-ფინანსური ინსტრუმენტი უკრაინისთვის, საიდანაც დაახლოებით 60 მილიარდი ევრო თავდაცვის საჭიროებებზეა განკუთვნილი. ამ სესხის ფარგლებში უკვე გაცემულია 8,4 მილიარდზე მეტი ევრო, მათ შორის საჰაერო თავდაცვისთვის. უკრაინამ Patriot-ის რაკეტების დასაფინანსებლად ოფიციალური განაცხადი 3 სექტემბერს შეიტანა მას შემდეგ, რაც ევროკომისიის პრეზიდენტმა ურსულა ფონ დერ ლაიენმა 2 სექტემბერს დაადასტურა, რომ კიევმა ოფიციალურად მოითხოვა PAC-3 რაკეტების დაფინანსება. დამტკიცება არ ნიშნავს დაუყოვნებელ გადახდას: უკრაინამ ჯერ მომწოდებლებთან კონტრაქტები უნდა დადოს და ევროკომისიას შესამოწმებლად გადასცეს. გადაუდებელი საჭიროების კონტექსტი: პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ განაცხადა, რომ წელს უკრაინამ გასულ წელთან შედარებით სამჯერ ნაკლები ბალისტიკური თავდაცვის რაკეტა მიიღო, პარტნიორებმა ოფიციალურ მიზეზად ახლო აღმოსავლეთში ოპერაციები დაასახელეს, ხოლო Financial Times-მა დაწერა, რომ აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა უკრაინის პრეზიდენტს 300 Patriot-ის რაკეტის მიწოდებაზე უარი უთხრა ირანის წინააღმდეგ ომის ფონზე ამერიკული მარაგების შესანარჩუნებლად.