ტრამპმა რუსული ნავთობის მყიდველების სანქციები შეაჩერა გრეჰემის კანონის ამოქმედებამდე ორი დღით ადრე
დონალდ ტრამპმა 2026 წლის 16 ოქტომბერს განკარგულებით შეაჩერა რუსული ნავთობისა და გაზის უმსხვილესი მყიდველების წინააღმდეგ სანქციების განხორციელება, რომელიც „ლინდსი ო. გრეჰემის შესახებ“ კანონით იყო გათვალისწინებული — კანონის ამოქმედებამდე ორი დღით ადრე. ეს გადაწყვეტილება მოჰყვა რუსული დიზელის საწვავის მიწოდების შეზღუდვების მოხსნას და ტრამპ-პუტინის სატელეფონო საუბარს, რის გამოც ორპარტიული კრიტიკა მოჰყვა აშშ-ში.
მთავარი მომენტები
- 2025 წლის 18 სექტემბერს ტრამპმა ხელი მოაწერა HR 5334-ს, „ლინდსი ო. გრეჰემის შესახებ“ კანონს, რომელიც სანქციებს აწესრიგებდა რუსეთისა და მისი აგრესიის მხარდამჭერი ქვეყნების წინააღმდეგ.
- 2026 წლის 16 ოქტომბერს, კანონის ამოქმედებამდე ორი დღით ადრე, ტრამპმა საკუთარი განკარგულებით შეაჩერა ამ სანქციების განხორციელება რუსული ნავთობისა და გაზის უმსხვილეს მყიდველებზე.
- განკარგულებაში ნათქვამი იყო, რომ სანქციებზე უარი „ამ დროს შეერთებული შტატების ეროვნულ ინტერესებშია“, მაგრამ არ იყო ახსნილი, როგორ ემსახურებოდა ეს რუსეთის წინააღმდეგ სანქციების გამკაცრებაზე უარი აშშ-ის ინტერესებს.
- 2026 წლის 9 ოქტომბრის სატელეფონო საუბარში პუტინთან ტრამპი შეთანხმდა ასობით ათასი ტონა რუსული დიზელის საწვავის მიწოდებაზე ამერიკულ და მსოფლიო ბაზრებზე.
- სენატორმა ტედ კრუზმა ტრამპის ნაბიჯი „შეცდომად“ მონათლა; ყოფილმა ფედერალურმა პროკურორმა ენდი მაკ-კარტიმ „The Atlantic“-ში დაწერა, რომ პუტინი „ცდილობს საბჭოთა მტრის რეკონსტრუქციას“ და ტრამპი აძლევს „დახმარებასა და შემწყნარებლობას“.
- აშშ-ის სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ განაცხადა, რომ ადმინისტრაცია გრეჰემის კანონის ეფექტს 60-дневიანი პერიოდის შემდეგ „შეაფასებდა“, თუმცა განკარგულებაში ეს ვადა არ ფიქსირდებოდა.
- ტომ ნიკოლსი ამტკიცებს, რომ უკრაინის ბედი უახლოეს პერსპექტივაში ევროპულ დახმარებაზეა დამოკიდებული.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს გადაწყვეტილება ეხება იმ ზომებს, რომლებიც რუსეთის წინააღმდეგ მიზნად ისახავდა ზეწოლას უკრაინის წინააღმდეგ მისი შეჭრისა და მოპყრობის გამო. სანქციების შეჩერებამ გახსნა გზა რუსული დიზელის საწვავის მიწოდებისთვის ამერიკულ და მსოფლიო ბაზრებზე და ორპარტიული კრიტიკა გამოიწვია აშშ-ში, რაც იშვიათია. ნიკოლსის ანალიზით, უკრაინის ბედი უახლოეს პერსპექტივაში სულ უფრო მეტად ევროპულ დახმარებაზე არის დამოკიდებული, რაც აშშ-ის ლიდერობის გარშემო კითხვებს აჩენს რუსეთის აგრესიის საერთაშორისო პასუხის კონტექსტში.
რა მოხდა
2025 წლის 15 აგვისტოს დონალდ ტრამპს ალასკაზე ორმხრივი შეხვედრა ჰქონდა ვლადიმერ პუტინთან. 2026 წლის 9 ოქტომბერს, სატელეფონო საუბარში, პუტინმა და ტრამპმა შეთანხმება მიაღწიეს ასობით ათასი ტონა რუსული დიზელის საწვავის მიწოდებაზე ამერიკულ და მსოფლიო ბაზრებზე, ხოლო ტრამპმა მოხსნა რუსული დიზელის აშშ-სა და სხვა ბაზრებზე გაყიდვის შეზღუდვები. სექტემბერში ტრამპმა ხელი მოაწერა HR 5334-ს, „ლინდსი ო. გრეჰემის შესახებ“ კანონს, რომელიც სანქციებს აწესრიგებდა რუსეთისა და უკრაინის შეჭრისა და მოპყრობის მხარდამჭერი ქვეყნების წინააღმდეგ და რომელიც კონგრესმა ორპარტიულად მიიღო, თუმცა ზოგიერთმა რესპუბლიკელმა და დემოკრატთა უმეტესობამ წინააღმდეგ მისცეს ხმა. 2026 წლის 16 ოქტომბერს, ამ კანონის ამოქმედებამდე ორი დღით ადრე, ტრამპმა საკუთარი განკარგულებით შეაჩერა მისი განხორციელება რუსული ნავთობისა და გაზის უმსხვილეს მყიდველებზე; განკარგულებაში ნათქვამი იყო, რომ სანქციებზე უარი ემსახურებოდა აშშ-ის ეროვნულ ინტერესებს, თუმცა ამგვარი ლოგიკა არ იყო განმარტებული. სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ თქვა, რომ ადმინისტრაცია 60-дневიანი პერიოდის შემდეგ შეაფასებდა კანონის ეფექტს, მაგრამ თავად განკარგულებაში ეს ვადა არ ფიქსირდებოდა. ეს ნაბიჯი იშვიათი ორპარტიული კრიტიკის საგანი გახდა: სენატორმა ტედ კრუზმა ის „შეცდომად“ მონათლა, სენატორმა ჯეიმს ლენკფორდმა კი თქვა, რომ ტრამპი „ამერიკელ ხალხს აყენებს უპირველეს პრიორიტეტად“. ყოფილმა ფედერალურმა პროკურორმა ენდი მაკ-კარტიმ „National Review“-ში დაწერა, რომ პუტინი „ცდილობს საბჭოთა მტრის რეკონსტრუქციას“ და ტრამპი აძლევს „დახმარებასა და შემწყნარებლობას“, მოითხოვდა მოსმენების ჩატარებას, ხოლო სენატორმა დარლინ გრეჰემმაც, რომელიც ამჟამად თავისი ძმის ადგილს იკავებს, მხარდაჭერა არ გამოუცხადა ტრამპს სანქციების შეჩერების საკითხში. ტომ ნიკოლსმა „The Atlantic“-ში განაცხადა, რომ ეს გადაწყვეტილება არ უკავშირდება აშშ-ის ეროვნულ უსაფრთხოებას და გამომდინარეობს ტრამპის შიშებიდან, მტრობიდან, პუტინისადმი აღტაცებიდან და ზელენსკისადმი სიძულვილიდან და არა ცივი გათვლიდან.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ამ ეპიზოდს უკრაინისთვის შედეგების კონტექსტში განიხილავს, როგორც რუსეთის აგრესიის წინააღმდეგ ზეწოლის ზომებზე უარის თქმას და აშშ-ის ლიდერობის მიტაცებად უკრაინის მიმართ. ხაზს უსვამს, რომ ტრამპის მოტივაცია პირადი — პუტინისადმი აღტაცება და ზელენსკისადმი სიძულვილი — არ უკავშირდება ეროვნულ ინტერესებს და რომ უკრაინის ბედი სულ უფრო მეტად ევროპულ დახმარებაზეა დამოკიდებული.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
საერთაშორისო გაშუქება ამ ეპიზოდს წარმოაჩენს როგორც აშშ-ის პოლიტიკის შეცვლად, რომელიც სანქციებს, ენერგეტიკულ ბაზრებს და რუსეთთან ურთიერთობას ეხება, ხაზს უსვამს კონტრასტს ადმინისტრაციის ეროვნულ-ინტერესების განმარტებასა და ამერიკელი პოლიტიკოსებისა და კომენტატორების რეაქციებს შორის და ასახავს სანქციების შეჩერებას ტრამპ-პუტინის ორმხრივი ურთიერთობის ფართო შედეგების ნაწილად.
სად განსხვავდება გაშუქება
ადმინისტრაციის მიერ 60-дневიანი შეფასების პერიოდის ახსნა არ შეესაბამება თავად განკარგულებაში მოცემულ საფუძველს — ტომ ნიკოლსი მიიჩნევს, რომ ეს ახსნა უსარგებლოა, რადგან განკარგულებაში მსგავსი ვადა არ მოიხსენიება.
კონტექსტი
კონგრესმა ორპარტიულად მიიღო გრეჰემის სანქციების კანონი, რომელიც მიზნად ისახავდა რუსეთის და მისი აგრესიის მხარდამჭერი ქვეყნების წინააღმდეგ ზეწოლას. კანონი ითვალისწინებდა რუსული ნავთობისა და გაზის უმსხვილესი მყიდველების სანქცირებას და ამოქმედებამდე ორი დღით ადრე ტრამპის განკარგულებით შეჩერდა. ადმინისტრაციამ განაცხადა, რომ 60 დღის შემდეგ შეაფასებდა კანონის გავლენას, თუმცა განკარგულებაში ეს ვადა არ ფიქსირდებოდა.