პუტინმა ტრამპსა და სი ძინპინთან სამმხრივი სამიტის ჩატარება შესთავაზა
რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა 9 ოქტომბრის სატელეფონო საუბარში აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპს ჩინეთის ლიდერ სი ძინპინთან ერთად სამმხრივი სამიტის ჩატარება შესთავაზა, რათა უკრაინაში ომი რუსეთისთვის მისაღები პირობებით დასრულდეს. კრემლმა, როგორც ვადამს შესაძლო ადგილი, ნოემბრის 18-19-ში შენჟენში დაგეგმილი APEC-ის სამიტი დაასახელა. კრემლის პრესსპიკერმა დმიტრი პესკოვმა 18 ოქტომბერს Wall Street Journal-ს განუცხადა, რომ შეხვედრის ჩატარების შესახებ მოლაპარაკებები მიმდინარეობს, თუმცა მისი ფორმატი და დღის წესრიგი ჯერ გარკვეული არ არის. ტრამპი ჯერ კიდევ ვერ დათანხმდა, მაგრამ, როგორც უფროსმა ამერიკელმა ჩინოვნიკმა WSJ-ს უთხრა, იდეას შეიძლება დადებითად შეხედავდეს, ვინაიდან საარჩევნო დაპირების — ომის დასრულების — შესრულება სურს. იმავე 9 ოქტომბრის საუბარში აშშ-მა რუსული დიზელის შეძენა და მისი მსოფლიო ბაზარზე გაყიდვის შეთანხმებას მიაღწია.
მთავარი მომენტები
- პუტინმა 9 ოქტომბრის სატელეფონო საუბარში ტრამპს სი ძინპინთან ერთად სამმხრივი სამიტის ჩატარება შესთავაზა — მიზანი უკრაინაში ომის რუსეთისთვის მისაღები პირობებით დასრულებაა.
- კრემლმა შეხვედრის ადგილად ნოემბრის 18-19-ში ჩინეთის ქალაქ შენჟენში დაგეგმილი APEC-ის სამიტი დაასახელა.
- კრემლის პრესსპიკერმა დმიტრი პესკოვმა 18 ოქტომბერს WSJ-ს დაუდასტურა, რომ მოლაპარაკებები მიმდინარეობს, თუმცა ფორმატი და დღის წესრიგი ჯერ გარკვეული არ არის.
- უფროსი ამერიკელი ჩინოვნიკი WSJ-ს ამცნობს, რომ ტრამპი სამიტზე ჯერ არ დათანხმებულა, თუმცა იდეას შეიძლება დადებითად შეხედავდეს.
- WSJ ახასიათებს ფორმატს, სადაც უკრაინის პრეზიდენტი ვოლოდიმირ ზელენსკი არ იქნებოდა, როგორც უპრეცედენტოს, რომელიც ევროპის დედაქალაქებში განგაშს გამოიწვევდა.
- რუსულმა მხარემ იდეა პეკინს დიპლომატიური არხებით მიაწოდა; ჩინურმა მხარემ მინიშნება მისცა, რომ ტრამპის გაწევრიანებას არ დაუპირისპირდებოდა.
- იმავე 9 ოქტომბრის საუბარში აშშ-მა რუსული დიზელის შეძენა და მისი მსოფლიო ბაზარზე გაყიდვის შეთანხმებას მიაღწია.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
უკრაინის მაგიდასთან მიუწვდომლობით რუსეთ-აშშ-ჩინეთის სამმხრივი სამიტი ომის დასრულების საკითხს უშუალოდ დიდი ძალთა შორის გადაწყვეტად გარდაქმნის, რაც ყოველგვარ ევროპულ და უკრაინულ ჩარჩოს გვერდს უვლის. იმავე სატელეფონო ზარზე, რომელზეც იდეა წამოიწყო, მხარეებმა აშშ-ს მიერ რუსული დიზელის შეძენის შესახებ შეთანხმებას მიაღწიეს — ეს მიუთითებს უფრო ფართო ამერიკა-რუსეთის შეთანხმების კონტურზე, რომელიც სანქციებსა და ენერგოპოლიტიკას ეხება. ჩინეთის ნეიტრალური მინიშნება — რომ ტრამპის გაწევრიანებას არ დაუპირისპირდებოდა — პეკინის მზაობას ამხანაგდებს საერთაშორისო მედიატორის უფრო თვალსაჩინო როლის მისაღებად, ამავდროულად ევროპასთან ეკონომიკური ურთიერთობების შენარჩუნების სტრატეგიული წონასწორობის პირობებში.
რა მოხდა
რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა 9 ოქტომბრის სატელეფონო საუბარში აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპს ჩინეთის ლიდერ სი ძინპინთან ერთად სამმხრივი სამიტის ჩატარება შესთავაზა, რათა უკრაინაში ომი რუსეთისთვის ხელსაყრელი პირობებით დასრულდეს. Wall Street Journal-ის ცნობით, რომელიც ყოფილ რუს დაზვერვის ოფიცერზე დაყრდნობით მოხსენიებული ინფორმაციაა, პუტინი ანალოგიურ იდეას ადრეც უყენებდა როგორც ტრამპს, ისე სი ძინპინს. კრემლმა შეხვედრის ჩატარების ადგილად ნოემბრის 18-19-ში ჩინეთის ქალაქ შენჟენში დაგეგმილი APEC-ის სამიტი დაასახელა; რუსულმა მხარემ იდეა პეკინს დიპლომატიური არხებით მიაწოდა, ჩინურმა მხარემ კი მინიშნება მისცა, რომ ტრამპის გაწევრიანებას არ დაუპირისპირდებოდა. კრემლის პრესსპიკერმა დმიტრი პესკოვმა 18 ოქტომბერს WSJ-სთან ინტერვიუში დაადასტურა, რომ მოლაპარაკებები მიმდინარეობს, თუმცა შეხვედრის ფორმატი და შესაძლო დღის წესრიგი ჯერ გარკვეული არ არის და სამივე მხარე მის გამართვას მხოლოდ ჰიპოთეტურად განიხილავს. უფროსმა ამერიკელმა ჩინოვნიკმა WSJ-ს უთხრა, რომ ტრამპი ჯერ ვერ დათანხმდა, მაგრამ შესაძლოა იდეას დადებითად შეხედავდეს, ვინაიდან საარჩევნო დაპირების — ომის დასრულების — შესრულება სურს. იმავე 9 ოქტომბრის საუბარში აშშ-მა რუსული დიზელის შეძენა და მისი მსოფლიო ბაზარზე გაყიდვის ხელშეწყობის შეთანხმებას მიაღწია; ტრამპმა ეს ნაბიჯი მოლაპარაკებებიდან „მისი გაქრობის გამოუწვევლად“ ახსნა. ბოლო პერიოდში ტრამპი ზელენსკის ომის დასრულების სურვილში ადანაშაულებდა, ზელენსკი კი ტრამპს რუსეთის წინაშე კაპიტულაციისკენ ზეწოლასა და Patriot-ის ტიპის რაკეტების მიწოდების შეფერხებაში ამხელდა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია პუტინს წარმოაჩენს როგორც ინიციატორს, ხშირად პესკოვის ციტირებისას „ჰიპოთეტურ“ ეპითეტს ამატებს და ამცნობს, რომ მიზანი ომის რუსეთისთვის მისაღები პირობებით დასრულებაა. რამდენიმე უკრაინული გამოცემა წინადადებას ათავსებს აშშ-რუსეთის უფრო ფართო შეთანხმების კონტექსტში, მათ შორის — იმავე 9 ოქტომბრის ზარზე მიღწეულ დიზელის გარიგებასთან ერთად, და ზელენსკის მიერ ადრე გამოთქმულ სამმხრივი მოლაპარაკებების მზაობასთან კონტრასტში. ერთი უკრაინული გამოცემის სათაური იდეას „გაზვიადებულ ამბიციებს“ უწოდებს — სკეპტიციზმის გამოხატვა. უკრაინული პრესა განსაკუთრებით ხაზს უსვამს ზელენსკის გამორიცხვას ფორმატიდან და ამბობს, რომ ეს ევროპის დედაქალაქებში განგაშს გამოიწვევდა.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
ერთადერთი საერთაშორისო წყარო — კატარული Al Jazeera არაბულ ენაზე — წინადადებას პირდაპირად აშუქებს, როგორც პუტინის მიერ ომის დასრულების სამმხრივი სამიტის შეთავაზებას, უკრაინული მედიისთვის დამახასიათებელი დამატებითი უკრაინული კონტექსტის გარეშე. საერთაშორისო გაშუქვა არ წინ წამოწევს ზელენსკის მიერ სამმხრივი მოლაპარაკებების მზაობის შესახებ ნათქვამს და უკრაინა-აშშ-ის ფართო დაძაბულობას — ტრამპის ზელენსკის წინააღმდეგ ბრალდებებს და ზელენსკის Patriot-ის მიწოდების შეფერხების თაობაზე გაჟღერებულ კონტრბრალდებას — რაც უკრაინული წყაროები შეიცავს.
სად განსხვავდება გაშუქება
პესკოვი პუტინ-ტრამპ-სი შეხვედრის შესაძლებლობას „ჰიპოთეტურად“ ახასიათებს და აცხადებს, რომ დღის წესრიგი ჯერ გარკვეული არ არის. Wall Street Journal-ის რეპორტაჟი კი მას 9 ოქტომბრის სატელეფონო ზარზე პუტინის მიერ წარმოდგენილ სრულფასოვან წინადადებად წარმოაჩენს, რომელზეც კრემლმა APEC-ის ადგილის შეთავაზებით და პეკინთან კონსულტაციით უკვე პრაქტიკული ნაბიჯებიც გადადგა.
კონტექსტი
პუტინმა იდეა 9 ოქტომბრის სატელეფონო ზარზე წამოაყენა, როგორც ამბობს Wall Street Journal, ყოფილი რუსი დაზვერვის ოფიცრის ცნობით. იმავე ზარზე მხარეებმა აშშ-ს მიერ რუსული დიზელის შეძენის და მსოფლიო ბაზარზე მისი რეალიზაციის ხელშეწყობის შეთანხმებას მიაღწიეს. კრემლმა 18 ოქტომბრის ინტერვიუში მოლაპარაკებები დაადასტურა, თუმცა მიზეზ-შედეგობრივად არაფერი დაუკონკრეტებია. სექტემბრის დასაწყისში პუტინის თანაშემწე იური უშაკოვი ამბობდა, რომ აშშ-ის, რუსეთის და ჩინეთის ლიდერები შეხვედრას 18-19 ნოემბრის APEC-ის სამიტზე შეძლებდნენ. 2026 წლის სექტემბერში ტრამპის ადმინისტრაციამ პუტინი 14-15 დეკემბრის მაიამის G20-ის სამიტზე მიიწვია — ამან აშშ-ის დასავლეთ მოკავშირეებში დისკუსია გამოიწვია. პუტინი 2019 წლის შემდეგ G20-ის სამიტებს პირადად არ ესწრება; 2022 წლიდან რუსეთის დელეგაციას სხვა პირებთან ერთად საგარეო საქმეთა მინისტრი სერგეი ლავროვი წარმოადგენს. ზელენსკი მაიამის G20-ის ფორმატში პუტინთან შეხვედრის მზაობას გამოთქვამდა და 22 სექტემბრის შეხვედრის შემდეგ ტრამპთან ეს მზაობა კიდევ ერთხელ დაადასტურა.