უკრაინულმა ექსპედიციამ პოლონეთში, სოფელ ლასკივში, 1944 წლის მსხვერპლთა დაახლოებით 30 ჩონჩხი აღმოაჩინა
უკრაინის ეროვნული ხსოვნის ინსტიტუტის (УІΝP) ცნობით, უკრაინულმა საძიაო ექსპედიციამ პოლონეთის ლუბლინის სავოევოდოში, სოფელ ლასკივში მართლმადიდებლურ სასაფლაოზე დაახლოებით 30 საფლავი აღმოაჩინა. ნაპოვნი ნეშთები 1944 წლის მარტში არმია კრაიოვას (Home Army) და გლეხური ბატალიონების (Bataliony Chłopskie) თავდასხმის დროს დაღუპული უკრაინელებისაა. ექსპედიცია УІΝP-ის შეკვეთით ლვივის საოლქო საბჭოს კომუნალურმა საწარმომ „დოლიამ“ ჩაატარა პოლონეთის მხარის 2026 წლის 31 აგვისტოს ნებართვის საფუძველზე.
მთავარი მომენტები
- უკრაინულმა ექსპედიციამ პოლონეთის სოფელ ლასკივში (ლუბლინის სავოევოდო) მართლმადიდებლურ სასაფლაოზე დაახლოებით 30 საფლავი აღმოაჩინა.
- ნაპოვნია როგორც ცალკეული, ისე ჯგუფური დაკრძალვები.
- ნეშთები 1944 წლის მარტში არმია კრაიოვას (Home Army) და ბატალიონებ ხლოპსკიეს (Bataliony Chłopskie) თავდასხმის დროს დაღუპული უკრაინელებისაა.
- სამუშაოებს УІΝP-ის შეკვეთით ახორციელებს ლვივის საოლქო საბჭოს კომუნალური საწარმო „დოლია“; პოლონური ნებართვა მიღებულია 2026 წლის 31 აგვისტოს.
- ექსპედიცია დაიწყო 6 ოქტომბერს; УІΝP-მა აღმოჩენის შესახებ 14 ოქტომბერს განაცხადა.
- ეს არის მეორე უკრაინული საძიაო ექსპედიცია პოლონეთის ტერიტორიაზე დიდი პაუზის შემდეგ; პირველი — 2025 წლის შემოდგომაზე სოფელ იურეჩკოვაში — უშედეგო აღმოჩნდა.
- მსხვერპლთა რაოდენობის შეფასებები განსხვავდება: ზოგი წყარო „300-ზე მეტს“, უკრაინა-პოლონეთის ერთობლივი კვლევა — 327-ს, ზოგი ისტორიკოსი კი დაახლოებით 350-ს ასახელებს.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს არის მეორე უკრაინულ-მართული საძიაო ექსპედიცია პოლონეთის ტერიტორიაზე ადამიანის ნეშთების საპოვნელად დიდი პაუზის შემდეგ, რაც აღადგენს მეორე მსოფლიო ომის პერიოდის დაკრძალვის ადგილებთან დაკავშირებულ პოლიტიკურად მგრძნობიარე ორმხრივ პროცესს. აღმოჩენილი ნეშტები უკავშირდება 1944 წლის მარტის თავდასხმას, რომელმაც, მედიაში ციტირებული ისტორიკოსების მიხედვით, ერთ სოფელში 300-ზე მეტი მშვიდობიანი მოქალაქე იმსხვერპლა. УІΝP და „დოლია“ სამუშაოებს წარმოაჩენენ, როგორც უკრაინა-პოლონეთის ღირსეული დაკრძალვის სამუშაო ჯგუფის შეთანხმების ნაწილს, ექსჰუმაციისა და ხელახლა დაკრძალვის გეგმებით. პროცესი მიმდინარეობს კიევ-ვარშავას შორის მეორე მსოფლიო ომის ხსოვნის დიპლომატიის ფარგლებში, პარალელურად უკრაინის მიერ ვოლინიის ტრაგედიის პოლონელი მსხვერპლთა ექსჰუმაციის ნებართვის გაცემასთან ერთად.
რა მოხდა
უკრაინის ეროვნული ხსოვნის ინსტიტუტმა 14 ოქტომბერს განაცხადა, რომ უკრაინულმა საძიაო ექსპედიციამ პოლონეთის ლუბლინის სავოევოდოში, სოფელ ლასკივის მართლმადიდებლურ სასაფლაოზე დაახლოებით 30 საფლავი აღმოაჩინა. აღმოჩენილია როგორც ცალკეული, ისე ჯგუფური დაკრძალვები. ნაპოვნი ნეშთები 1944 წლის მარტში არმია კრაიოვას (Home Army) და გლეხური ბატალიონების (Bataliony Chłopskie) თავდასხმის დროს დაღუპული უკრაინელებისაა.
საძიაო სამუშაოებს უკრაინის ეროვნული ხსოვნის ინსტიტუტის შეკვეთით ახორციელებს ლვივის საოლქო საბჭოს კომუნალური საწარმო „დოლია“, რომელმაც შესაბამისი ნებართვა პოლონური მხარისგან 2026 წლის 31 აგვისტოს მიიღო; სამუშაოები დაიწყო 6 ოქტომბერს. УІΝP-ის ხელმძღვანელმა ოლექსანდრ ალფიოროვმა განაცხადა, რომ საერთო ამოცანაა უზრუნველყოფილი იყოს დაღუპულთა ღირსეული მოხსენიება მათი წარმოშობისა და ეროვნების მიუხედავად, და მადლობა გადაუხადა პოლონურ მხარეს კვლევის ჩატარების შესაძლებლობისთვის. „დოლიას“ ხელმძღვანელმა სვიატოსლავ შერემეტამ აღნიშნა, რომ წინასწარი შედეგები ადასტურებს 1944 წლის მარტის მოვლენებს გადარჩენილი ყოფილი ლასკიველების მოგონებებში ასახულ ცნობებს, და რომ შემდეგ ეტაპზე დაგეგმილია ექსჰუმაცია, გარდაცვლილთა ხელახლა დაკრძალვა და მათი ხსოვნის ღირსეული მოხსენიება.
სამუშაოები ტარდება უკრაინა-პოლონეთის ღირსეული დაკრძალვის საკითხებზე მომუშავე ჯგუფის შეთანხმებების ფარგლებში. ეს არის მეორე საძიაო ექსპედიცია, რომელიც უკრაინულმა მხარემ პოლონეთის ტერიტორიაზე დიდი პაუზის შემდეგ ჩაატარა; პირველი, 2025 წლის შემოდგომაზე სოფელ იურეჩკოვაში პოლონეთის მხარის ოფიციალური ნებართვის საფუძველზე ჩატარდა და უშედეგო აღმოჩნდა — UPA-ს ჯარისკაცების ნეშთები ვერ იპოვეს.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები შეთანხმებულია, რომ 1944 წლის მარტში სოფელ ლასკივში უკრაინელების მასობრივი მკვლელობა მოხდა, მაგრამ მსხვერპლთა საერთო რაოდენობის შეფასებები განსხვავდება. ზოგიერთი წყარო „300-ზე მეტს“ ასახელებს; უკრაინა-პოლონეთის ერთობლივმა კვლევამ 1944 წელს დაღუპულ 327 ლასკიველზე მონაცემები დაადასტურა; ზოგი ისტორიკოსი კი უფრო მაღალ — დაახლოებით 350 კაციან რიცხვს მოჰყავს. საბოლოო ციფრი, სავარაუდოდ, შემდგომი ისტორიული და საძიაო კვლევებით დადგინდება. გარდა ამისა, პოლონური სოფლის სახელწოდების დაწერა წყაროებში განსხვავდება (Lasków / Laskiv / Ласків).
კონტექსტი
სოფელ ლასკივში უკრაინელების მასობრივი მკვლელობა 1944 წლის 10 მარტს მოხდა. საძიაო სამუშაოებს კომუნალური საწარმო „დოლია“ აწარმოებს პოლონური მხარის 2026 წლის 31 აგვისტოს ნებართვით, რომელიც 6 ოქტომბერს დაიწყო. პოლონეთის ტერიტორიაზე მსგავსი უკრაინული საძიაო ექსპედიციები, რომლებმაც ადამიანის ნეშთები აღმოაჩინეს, ბოლოს 2016 წელს ჩატარდა; 2025 წლის შემოდგომაზე სოფელ იურეჩკოვაში ჩატარებული ექსპედიცია კი UPA-ს ჯარისკაცების ნეშთების გარეშე დასრულდა. მსხვერპლთა საერთო რაოდენობის შეფასებები განსხვავდება — ზოგი წყარო „300-ზე მეტს“ ასახელებს, უკრაინა-პოლონეთის ერთობლივმა კვლევამ 327 ლასკიველი დაადასტურა, ზოგი ისტორიკოსი კი დაახლოებით 350-ს ასახელებს. 2025 წლის იანვარში უკრაინამ პირველად დაუშვა ვოლინიის ტრაგედიის პოლონელი მსხვერპლთა ექსჰუმაცია, ხოლო 2025 წლის მაისში ტერნოპილის ოლქში 1945 წლის მსხვერპლთა ექსჰუმაცია დასრულდა — ნაბიჯები, რომლებიც პოლონეთმა გარღვევად მიიჩნია, თუმცა უკრაინამ ადრე პოლონეთში უკრაინული მემორიალების დანგრევის საპასუხოდ პოლონური დაკრძალვების ექსჰუმაციაზე მორატორიუმი იყო დაწესებული.