ტრამპმა რუსული დიზელის შეთანხმება გააფორმა და ზელენსკის გადაყენება მოითხოვა
აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ვლადიმირ პუტინთან სატელეფონო საუბარში შეთანხმებას მიაღწია რუსული დიზელის საწვავის 300 ათასიდან 3 მილიონ ტონამდე მოცულობით ამერიკულ და მსოფლიო ბაზრებზე მიწოდებაზე, ნაწილობრივ არსებული სანქციების მოხსნის გზით. შემდეგ მან უკრაინას მოუწოდა შეეწყვიტა რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმები, აშშ-ის დაზვერვის მონაცემების გაზიარებისა და იარაღის მიყიდვის შეჩერებით დაემუქრა და ღიად მოუწოედა უკრაინელებს ახალი ლიდერი აერჩიათ. „ენერგეტიკური ზავის“ გამოცხადებიდან რამდენიმე საათში რუსეთმა ხარკოვში ელექტროსადგურს დაარტყა.
მთავარი მომენტები
- 9 ოქტომბერს ტრამპმა პუტინთან საუბარში 300 ათასიდან 3 მილიონ ტონამდე რუსული დიზელის მიწოდებაზე შეთანხმებას მიაღწია, ნაწილობრივ სანქციების მოხსნის გზით.
- 12 ოქტომბერს CNN-მა გამოაცხადა, რომ აშშ-მა უკრაინასა და ევროპას გააფრთხილა შესაძლო დაზვერვის მონაცემების გაზიარებისა და იარაღის გაყიდვის შეჩერების შესახებ, თუ კიევი არ შეწყვეტს რუსეთის ენერგეტიკურ ობიექტებზე დარტყმებს.
- ტრამპმა ზელენსკის მიმართ კრიტიკა გამოთქვა და თქვა: „უკრაინის დროა ახალი პრეზიდენტი აირჩიოს“.
- ტრამპმა გამოაცხადა „ენერგეტიკური ზავი“ უკრაინასა და რუსეთს შორის; გამოცხადებიდან რამდენიმე საათში რუსეთმა ხარკოვში ელექტროსადგურს დაარტყა.
- ზელენსკიმ ტრამპ-პუტინის შეთანხმება რუსეთის დიქტატორისთვის „საჩუქრად“ შეაფასა და განაცხადა, რომ უკრაინა რუსულ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმებს მხოლოდ მოსკოვის საჰაერო თავების შეჩერების შემთხვევაში შეწყვეტს.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს ეპიზოდი აჩენს სამ მნიშვნელოვან რისკს. პირველი, ტრამპი აკავშირებს შიდა საწვავის ფასების სტრატეგიას რუსეთთან დაახლოებასთან და ამავდროულად უკრაინას აიძულებს უარი თქვას რუსულ ენერგეტიკურ ინფრასტრუქტურაზე დარტყმებზე რეციპროკული რუსული დათმობის გარეშე. მეორე, შეარღვევს აშშ-ს დაზვერვის გაზიარებას, იარაღის მიყიდვას და პროგრამას, რომლითაც უკრაინელი პარტნიორები ამერიკულ იარაღს კიევისთვის ყიდულობენ, თუ უკრაინა მოთხოვნას არ შეასრულებს. მესამე, „ენერგეტიკური ზავის“ გამოცხადებიდან საათებში რუსეთის მიერ ხარკოვის ელექტროსადგურზე დარტყმამ თვალსაჩინოდ გამოავლინა უფსკრული ტრამპის ნარატივსა და რუსეთის ქმედებებს შორის. ტრამპის მიერ დემოკრატიულად არჩეული პრეზიდენტის გადაყენებისკენ ღია მოწოდებამ კი დიპლომატიური კონფრონტაცია კიევთან მკვეთრად გაამწვავა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ზელენსკის წინააღმდეგობას ცენტრში აყენებს და ტრამპის შეთანხმებას პუტინისთვის „საჩუქრად“ მოიხსენიებს, ხაზს უსვამს უკრაინაზე მოთხოვნების ასიმეტრიას რეციპროკული რუსული დათმობების გარეშე. გამოცემები წინა პლანზე აყენებენ უკრაინელ ექსპერტებს (შამშური, იარიში, დუბოვიკი, დენისენკო), რომლებიც აანალიზებენ, თუ რა ანტიკრიზისული ნაბიჯებით — ევროპული მხარდაჭერა, ფრონტის სტაბილიზაცია, ნარატივის მართვა — შეიძლება ტრამპის პოზიცია აშშ-ის შუალედური არჩევნებამდე შეიცვალოს. უკრაინული მედია ხაზს უსვამს, რომ რუსეთმა „ენერგეტიკური ზავი“ ხარკოვზე დარტყმით დაუყოვნებლივ დაარღვია, რაც ადასტურებს, რომ ტრამპის ცნობები რუსულ თანხმობაზე რეალობას არ შეესაბამება.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
საერთაშორისო მედია (ენ ეპლბაუმი The Atlantic-ში, Politico-ს ანალიტიკოსები, ნატალია ტოჩი, ტიმ უილასი-უილსი) ხაზს უსვამს სტრატეგიულ შებრუნებას: აშშ-ის პრეზიდენტი ხსნის რუსეთის სანქციებს, რომლებიც თავად მოაწერა ხელი, და ამავდროულად მოითხოვს, რომ უკრაინამ უარი თქვას რუსულ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმებზე რეციპროკულობის გარეშე. ანალიტიკოსები გამოჰყოფენ რისკებს, რომ ტრამპმა შეიძლება შეწყვიტოს აშშ-ის დაზვერვის გაზიარება, შეაჩეროს იარაღის გაყიდვა ან ზეწოლა მოახდინოს Starlink-ზე, და ეჭვქვეშ აყენებენ, აქვს თუ არა ტრამპს საერთოდ ბერკეტი კიევზე მხარდაჭერის წინასწარი მოხსნის შემდეგ. გაშუქება ამაღლებს უფრო ფართო დაკვირვებას, რომ აშშ-ის საგარეო პოლიტიკა გახდა შეუძლებელი პროგნოზირებისთვის და რომ ვაშინგტონში ავტორიტარული ლიდერი უფრო კეთილგანწყობით ხვდება, ვიდრე დემოკრატიულად არჩეული ლიდერი. ცალკეული საერთაშორისო ხმები აღნიშნავენ, რომ დიზელის შეთანხმებისა და ტრამპის ზელენსკის კრიტიკის წინააღმდეგ კრიტიკა მოდის აშშ-შიც, მათ შორის რესპუბლიკელებისგან, რაც მიანიშნებს, რომ ეს პოლიტიკა პოლიტიკურად მოწყვლადია.
სად განსხვავდება გაშუქება
სამი ძირითადი უთანხმოება გამოიკვეთა. პირველი, ტრამპი ამტკიცებდა, რომ რუსეთმა და უკრაინამ „ენერგეტიკურ ზავზე“ შეთანხმებას მიაღწიეს, ხოლო უკრაინული მხარე და კომენტატორები აცხადებდნენ, რომ რუსული თანხმობის დადასტურება არ ჰქონდათ, და რუსეთის მიერ ხარკოვის ელექტროსადგურზე დაუყოვნებელ დარტყმას რუსული შეუსრულებლობის მტკიცებულებად მიიჩნევდნენ. მეორე, ტრამპი უკრაინას აბრალებდა მოლაპარიაკებების ბლოკირებას, ხოლო უკრაინული მხარე და ანალიტიკოსები ამტკიცებდნენ, რომ უკრაინამ განმეორებით შესთავაზა ცეცხლის შეწყვეტა, რუსეთმა კი არც ცეცხლის შეწყვეტაზე და არც შინაარსობრივ მოლაპარიაკებებზე თანხმობა არ განაცხადა. მესამე, ტრამპი რუსულ დიზელთან შეთანხმებას ამერიკელებისთვის საწვავის ფასების დასაკლებად მნიშვნელოვან ნაბიჯად წარმოაჩენდა, ხოლო ანალიტიკოსები აცხადებდნენ, რომ რუსული მოცულობები ამერიკული ბაზრის შესაცვლელად ძალიან მცირეა და უკეთ იგება, როგორც აშშ-ის შუალედურ არჩევნებთან დაკავშირებული პოლიტიკური შოუ, ვიდრე რეალური ეკონომიკური ზომა.