ზელენსკი არჩევნებს 60-დღიან ცეცხლის შეწყვეტას უკავშირებს; ტრამპი უკრაინას ახალ ლიდერს ურჩევს

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ზელენსკიმ ნებისმიერი უკრაინული არჩევნები 60-დღიან სრულ ცეცხლის შეწყვეტას დაუკავშირა, გადაწყვეტილების უფლება ფაქტობრივად რუსეთს გადასცა, თუმცა ხაზგასასმელად, ლიდერის არჩევა უკრაინელი ხალხის საქმეა. ეს პირდაპირი პასუხი იყო ტრამპის საჯარო მოწოდებაზე, რომ უკრაინას ახალი პრეზიდენტი აერჩია — ეს ორ პრეზიდენტს შორის საჯარო დაპირისპირების ესკალაციაა. ფონზე ტრამპ-პუტინის 9 ოქტომბრის საუბარი და აშშ-რუსეთის დიზელსაწვავოს შეთანხმების გამოცხადება მიმდინარეობს, რასაც ზელენსკი აშშ-ის „სისუსტედ“ მიიჩნევს. ამავდროულად, აშშ-მა, AXIOS-ის ცნობით, უკრაინას სადაზვერო მონაცემებზე წვდომის შეზღუდვით დაემუქრა, თუ კიევი ტრამპის მოთხოვნებს იგნორირებას გაუწევდა.

რა მოხდა

ვოლოდიმირ ზელენსკიმ ABC News-თან ინტერვიუში განაცხადა, რომ უკრაინა არჩევნებს ჩაატარებს, თუ რუსეთი სრულ 60-დღიან ცეცხლის შეწყვეტას დათანხმდება, და დონალდ ტრამპს სთხოვა, ეს შეთავაზება ვლადიმირ პუტინს გადაეცა. ზელენსკიმ ასევე განაცხადა, რომ ლიდერის არჩევა უკრაინელი ხალხის გადასაწყვეტია, და დასძინა, რომ საომარ დროს არჩევნების ჩატარება არა მხოლოდ უსაფრთხოებისა და კონსტიტუციური მიზეზების გამო, არამედ ამომრჩეველთა უსაფრთხოების ინფრასტრუქტურის საჭიროების გამოც რთულია. მან შემოთავაზა „ენერგეტიკული ცეცხლის შეწყვეტა“: უკრაინა შეწყვეტს რუსულ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმებს, თუ რუსეთი შეწყვეტს უკრაინის ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე თავდასხმებს.

წინასწარ, 9 ოქტომბერს, ტრამპმა პუტინთან სატელეფონო საუბარი გამართა, რის შემდეგაც აშშ-რუსეთს შორის მილიონობით ტონა რუსული დიზელსაწვავოს ამერიკულ და მსოფლიო ბაზრებზე მიწოდების შესახებ შეთანხმება გამოცხადდა. ტრამპმა ასევე შაბათს საჯაროდ მოუწოდა უკრაინელებს, ახალი ლიდერი აერჩიათ, რომელიც შეთანხმების დადებას შეძლებს, და ზელენსკი „გარიგებების დადებისთვის მზად არ არის“ შეაფასა. ზელენსკიმ დიზელსაწვავოს შეთანხმება აშშ-ის „სისუსტედ“ და პუტინისთვის „საჩუქრად“ მიიჩნია, ხოლო ელონ მასკმა ტრამპის განცხადებაზე კომენტარისას დაწერა, რომ ზელენსკიმ „ძალიან შორს წავიდა“.

უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანდრიი სიბიჰამ X-ზე დაწერა, რომ ზელენსკი ქვეყანას დამოუკიდებლობისთვის ომში ხელმძღვანელობს და უკრაინელი ხალხის მხარდაჭერა აქვს. 1 ოქტომბერს ვალდაის დისკუსიის კლუბზე პუტინმა ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე და სამოქალაქო გემებზე ურთიერთგამარტყმელი დარტყმების შეწყვეტის ინიციატივა „აბსურდულად“ მიიჩნია. AXIOS-ის ცნობით, აშშ-მა უკრაინას სადაზვერო მონაცემებზე წვდომის შეზღუდვით დაემუქრა, თუ კიევი ტრამპის მოთხოვნებს იგნორირებას გაუწევდა.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

ყველა წყარო უკრაინულენოვანი უკრაინული მედიაა და ერთსულოვნად ზელენსკის შეთავაზებას აშუქებს — არჩევნები სრულ 60-დღიან რუსულ ცეცხლის შეწყვეტაზე გადაამთავროს. მათი ყურადღების ცენტრშია ზელენსკის მტკიცე პოზიცია, რომ ლიდერის არჩევა მხოლოდ უკრაინელი ხალხის საქმეა, და საგარეო საქმეთა მინისტრ ანდრიი სიბიჰას X-პოსტი, რომელშიც ნათქვამია, რომ ზელენსკის უკრაინელი ხალხის მხარდაჭერა აქვს. წყაროები ასევე ხაზგასასმელად აჩვენებენ ტრამპის მოწოდებას ახალი უკრაინული ლიდერის ასარჩევად, აშშ-რუსეთის დიზელსაწვავოს შეთანხმების გამოცხადებას და აშშ-ის მუქარას უკრაინის სადაზვერო მონაცემებზე წვდომის შეზღუდვის შესახებ.

სად განსხვავდება გაშუქება

წყაროები ერთმანეთს ეთანხმებიან, რომ ზელენსკიმ 60-დღიან ცეცხლის შეწყვეტაზე არჩევნები დააკავშირა, ტრამპმა ახალი ლიდერის არჩევისკენ მოუწოდა და 9 ოქტომბრის სატელეფონო საუბრის შემდეგ აშშ-რუსეთის დიზელსაწვავოს შეთანხმება გამოცხადდა. თუმცა განსხვავებაა იმაში, თუ რა განაპირობა ამ შეთანხმებას: AXIOS-ზე დაყრდნობით, ზოგიერთი წყარო წერს, რომ ტრამპმა ეს გარიგება მას შემდეგ გადაწყვიტა, რაც ზელენსკიმ აშშ-ის მოთხოვნაზე უარი განაცხადა — ცალმხრივად შეეწყვიტა რუსულ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმები; ზელენსკი კი თავის X-პოსტებსა და ABC News-ის ინტერვიუში პირიქით ამბობს — ის მზად არის ურთიერთგამარტყმელი ე�ერგეტიკული ცეცხლის შეწყვეტისთვის, თუ რუსეთი უკრაინის ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე თავდასხმებს შეწყვეტს. ასევე, დიზელსაწვავოს შეთანხმების შეფასებაში სხვაობაა: ზოგი წყარო მას უბრალო „შეთანხმებად“ ასახელებს, ზელენსკი კი „სისუსტედ“ და „საჩუქრად“ პუტინისთვის.

კონტექსტი

უკრაინაში საომარი მდგომარეობა 2022 წლის 24 თებერვალს გამოცხადდა და მისი მოქმედების პერიოდში არჩევნები აიკრძალა. 2026 წლის აპრილში ზელენსკის პრეზიდენტობის შვიდი წელი შ�რულდა, რაც აღემატება კონსტიტუციით დაშვებულ მაქსიმალურ ხუთწლიან ვადას. 1 ოქტომბერს ვალდაის დისკუსიის კლუბზე პუტინმა ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე და სამოქალაქო გემებზე ურთიერთგამარტყმელი დარტყმების შეწყვეტის ინიციატივა „აბსურდულად“ მიიჩნია. ტრამპმა რუსული დიზელსაწვავოს შეთანხმება პარასკევს გამოაცხადა; ვაშინგტონი 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნების წინ საწვავის ფასების შემცირებას ცდილობს. ამავდროულად, აშშ-ის კონგრესში ორპარტიული კანონპროექტი მზადდება, რომელიც რუსული ნავთობის შესყიდვების დაბლოკვას ისახავს მიზნად. კიევში, მაიამიში მიმდინარე უკრაინელ, ამერიკელ და ევროპელ ჩინოვნიკთა მოლაპარაკებები რუსეთის ომის დასასრულებლად ნაადრევად შეწყდა.