უკრაინის ომბუდსმენი: რუსეთის ჯარებმა ხარკოვის ოლქის ოკუპირებული ნაწილიდან 25 მშვიდობიანი მოქალაქე ძალით გადაიყვანეს
უკრაინის პარლამენტის ადამიანის უფლებათა დამცველმა დმიტრო ლუბინეცმა განაცხადა, რომ რუსეთის სამხედრო ძალებმა ხარკოვის ოლქის დროებით ოკუპირებული ტერიტორიიდან 25 მშვიდობიანი მოქალაქე, მათ შორის ბავშვები და ხანდაზმულები, უცნობი მიმართულებით ძალით გადაიყვანეს „ევაკუაციის" საბაბით. 25 პირის ამჟამინდელი ადგილსამყოფი უცნობია. ლუბინეცმა მიმართა რუსეთის ადამიანის უფლებათა დამცველს, წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტს, გაეროს და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებს.
მთავარი მომენტები
- რუსეთის სამხედრო ძალებმა ხარკოვის ოლქის დროებით ოკუპირებული ნაწილიდან 25 მშვიდობიანი მოქალაქე უცნობი მიმართულებით ძალით გადაიყვანეს „ევაკუაციის" საბაბით.
- 25 პირს შორის იყვნენ ბავშვები, ახალგაზრდები და ხანდაზმულები.
- 25 პირის ამჟამინდელი ადგილსამყოფი და პირობები უცნობია; მათი ნათესავები არ იციან, სად არიან ისინი.
- რუსეთმა ოპერაცია საჯაროდ წარმოაჩინა თავის Telegram-არხებში როგორც „სამაშველო ოპერაცია"; ხელმისაწვდომმა ვიდეომასალებმა აჩვენა ზეწოლა და დაშინება გადაყვანის დროს.
- ოკუპანტებმა „ევაკუაციის" საბაბით შექმნეს Telegram-ბოტი მოქალაქეთა პერსონალური მონაცემების — პასპორტის მონაცემების, მისამართების, ტელეფონის ნომრების — შეგროვებისთვის.
- უკრაინის ომბუდსმენმა დმიტრო ლუბინეცმა მოუწოდა მოქალაქეებს, არ გადაეცათ საკუთარი და შვილების პერსონალური მონაცემები ბოტის მეშვეობით.
- ლუბინეცმა მიმართა რუსეთის ადამიანის უფლებათა დამცველს, წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტს, გაეროს და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებს, მოითხოვა 25 მოქალაქის ადგილსამყოფის დადგენა და უკრაინაში დაბრუნების ზომების მიღება.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს შემთხვევა ერთვის დოკუმენტირებულ ძალით გადაადგილების შემთხვევებს, რაც ჟენევის კონვენციის დარღვევაა და საერთაშორისო სამართლებრივი რეაგირების საგანი გახდა. ბავშვების გადაყვანა ემთხვევა უკრაინელი ბავშვების დეპორტაციის ფართო პრაქტიკას, რის გამოც ICC-მ ორი არასამთავრობო პირის დაკავების ორდერი გამოსცა და მრავალმა ქვეყანამ სანქციები დააწესა. უკრაინის ომბუდსმენმა რამდენიმე საერთაშორისო ინსტიტუტს ოფიციალურად მიმართა, რაც აჩვენებს, რომ საქმე საერთაშორისო დონეზე გადაიცემა. ვიდეომტკიცებულება ზეწოლისა და დაშინების შესახებ ამყარებს თავისუნელი ევაკუაციის ნაცვლად იძულებითი გადაადგილების ვერსიას.
რა მოხდა
უკრაინის პარლამენტის ადამიანის უფლებათა დამცველმა დმიტრო ლუბინეცმა ტელეგრამით განაცხადა, რომ რუსეთის სამხედრო ძალებმა ხარკოვის ოლქის დროებით ოკუპირებული ნაწილიდან, სადაც აქტიური საბრძოლო მოქმედებები მიმდინარეობს, 25 მშვიდობიანი მოქალაქე — მათ შორის ბავშვები, ახალგაზრდები და ხანდაზმულები — ძალით გადაიყვანეს უცნობი მიმართულებით „ევაკუაციის" საბაბით. 25 პირის ამჟამინდელი ადგილსამყოფი და პირობები უცნობია, მათი ნათესავები კი არ იციან, სად არიან. ხელმისაწვდომმა ვიდეომასალებმა აჩვენა ზეწოლა და დაშინება გადაყვანის დროს. რუსეთმა ოპერაცია საჯაროდ წარმოაჩინა თავის Telegram-არხებში როგორც „სამაშველო ოპერაცია". ოკუპანტებმა „ევაკუაციის" საბაბით შექმნეს Telegram-ბოტი, რომელიც აგროვებს მოქალაქეთა პერსონალურ მონაცემებს — პასპორტის მონაცემებს, მისამართებს და ტელეფონის ნომრებს. ლუბინეცმა მოუწოდა მოქალაქეებს, არ გადაეცათ საკუთარი და შვილების მონაცემები ამ ბოტის მეშვეობით, გააფრთხილა, რომ მონაცემები შეიძლება მათ და მათი ნათესავების წინააღმდეგ იქნას გამოყენებული. ლუბინეცმა ხაზლგვერე გაუსვა, რომ ეს ქმედებები წარმოადგენს ძალით გადაადგილებას და დეპორტაციას, რაც აკრძალულია ჟენევის კონვენციის 49-ე მუხლით, და ასევე არღვევს კონვენციის 33-ე და 34-ე მუხლებს. მან ოფიციალურად მიმართა რუსეთის ადამიანის უფლებათა დამცველს (რომელიც ერთ-ერთ წყაროში მოხსენიებულია როგორც იანა ლანტრატოვა) მოთხოვნით, გამოვლინდეს 25 მოქალაქის ადგილსამყოფი, მოწოდებული იყოს ინფორმაცია მათი პირობების შესახებ, წარმოდგენილი იყოს სრული მონაცემები გადაყვანილების შესახებ და მიღებული იყოს ზომები მათი უკრაინაში დასაბრუნებლად. ლუბინეცმა ასევე მიმართა წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტს, გაეროს და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებს ჩარევის თხოვნით. ოკუპირებული ნაწლიდან კონკრეტული დასახლება, საიდანაც პირები გადაიყვანეს, ლუბინეცმა არ დაასახელა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული წყაროები — უკრაინსკა პრავდა, უკრინფორმი, ჰრომადსკე, ლიგა.ნეტი, ბაბელი, ჰრომადსკე რადიო — ყველა ერთსულოვნად გადმოსცემენ ომბუდსმენის შეტყობინებას და ხაზს უსვამენ, რომ 25 პირის გადაყვანა „ევაკუაციის" საბაბით წარმოადგენს ძალით გადაადგილებას და დეპორტაციას, რაც აკრძალულია ჟენევის კონვენციით. გამოკვეთილია ბავშვების არსებობა გადაყვანილებს შორის, რაც შემთხვევას აკავშირებს უკრაინელი ბავშვების მასობრივი დეპორტაციის ფართო პრაქტიკასთან. ომბუდსმენის გაფრთხილება პერსონალური მონაცემების ბოტის მეშვეობით გადაცემის თაობაზე ასახავს ზოგად უკრაინულ პოზიციას, რომ რუსული „ევაკუაციის" მექანიზმები ფაქტობრივად მონაცემთა შეგროვების ინსტრუმენტია.
კონტექსტი
რუსეთი მსგავს ოპერაციებს საჯაროდ ახასიათებს როგორც „ევაკუაციას" ან „სამაშველო ოპერაციას" თავისი Telegram-არხების მეშვეობით — ტერმინოლოგია, რომელსაც უკრაინის ხელისუფლება გამოწვევს. უკრაინული ხელისუფლება ასეთ გადაადგილებებს აფასებს როგორც ძალით გადაადგილებას და დეპორტაციას, რაც აკრძალულია ჟენევის კონვენციის 49-ე მუხლით, და ასევე არღვევს კონვენციის 33-ე და 34-ე მუხლებს შიშის დანერგვის, კოლექტიური სასჯელისა და მძევლად აყვანის შესახებ. ლუბინეცმა გააფრთხილა ოკუპირებული ტერიტორიების მცხოვრებლები, არ გადაეცათ საკუთარი და შვილების პერსონალური მონაცემები „ევაკუაციის" საბაბით შექმნილი Telegram-ბოტის მეშვეობით, რადგან მონაცემები შეიძლება მათ და მათი ნათესავების წინააღმდეგ იქნას გამოყენებული. კონკრეტული დასახლება ოკუპირებული ხარკოვის ოლქიდან, საიდანაც 25 პირი გადაიყვანეს, ომბუდსმენმა არ დაასახელა.