გაერო-მ დოკუმენტირებული სექსუალური ძალადობის შემთხვევები უკრაინაში — ძირითადად რუსეთის მხარეს
ადამიანის უფლებათა უმაღლესმა კომისარმა გაერო-ს ოფისმა ანგარიში გამოაქვეყნა, რომელშიც 2022 წლის 24 თებერვლიდან 2026 წლის ივლისის ბოლომდე უკრაინაში კონფლიქტთან დაკავშირებული სექსუალური ძალადობის დაახლოებით 1,004 შემთხვევაა დოკუმენტირებული. მათგან 89%-ს რუსეთის სახელმწიფო სტრუქტურების წარმომადგენლები მიეკუთვნება, 11%-ს კი უკრაინის მხარე. გაერო-ს უმაღლესმა კომისარმა ვოლკერ ტიურკმა რუსეთს მოუწოდა, დაუყოვნებლივ შე�ყვიტოს ძალის გამოყენება და გაიყვანოს ჯარები უკრაინიდან.
მთავარი მომენტები
- გაერო-ს ადამიანის უფლებათა უმაღლესმა კომისარმა ანგარიში გამოაქვეყნა, რომელიც 2022 წლის 24 თებერვლიდან 2026 წლის ივლისის ბოლომდე პერიოდს მოიცავს.
- დოკუმენტირებულია სექსუალური ძალადობის დაახლოებით 1,004 შემთხვევა; 89% რუსეთის სახელმწიფო სტრუქტურების (შეიარაღებული ძალები, სასჯელაღსრულების სისტემა, უშიშროების სამსახური) წარმომადგენლებს მიეკუთვნება, 11% — უკრაინის მხარეს.
- ანგარიში ეფუძნება ასობით მსხვერპლის კონფიდენციალურ ინტერვიუებს, სასამართლო დოკუმენტებს და ოფიციალურ ჩანაწერებს.
- ძალადობის ფორმებში დაფიქსირდა ჯგუფური გაუპატიურება, გაუპატიურება, სასქესო ორგანოების დასახიჩრება, ელექტრული შოკი და სხვა სექსუალური შეურაცხყოფა; ყველაზე მცირეწლოვანი გადარჩენილი 4 წლის გოგო, ყველაზე ხანდაზმული — 82 წლის ქალი, ორივე შემთხვევაში რუსეთის მხარის ჩადენილი.
- 155 პირი (27%) სასქესო ორგანოებზე ელექტრულ დენს „ტაპიკით“ ან ელექტროშოკის იარაღით ერთხელ მაინც გამოიყენებდნენ; მსხვერპლთა უმეტესობა მამაკაცები იყო, განსაკუთრებით დაკავების ადგილებში.
- უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ რუსეთი სექსუალურ ძალადობას ომისა და შეშფოთების ინსტრუმენტად იყენებს, და დასაბური მოუწოდა დამნაშავეთა პასუხისგებაში მიცემისკენ.
- გაერო-ს უმაღლესმა კომისარმა ვოლკერ ტიურკმა რუსეთს მოუწოდა, დაუყოვნებლივ, სრულად და უპირობოდ შეაჩეროს ძალის გამოყენება და გაიყვანოს შეიარაღებული ძალები უკრაინის ტერიტორიიდან გაერო-ს წესდებისა და საერთაშორისო სამართლის შესაბ-მისად.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს არის პირველი სისტემატური გაერო-ს აღრიცხვა კონფლიქტთან დაკავშირებული სექსუალური ძალადობის შესახებ უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრის დაწყებიდან. ანგარიში მნიშვნელოვანია იმით, რომ მტკიცებულებით ასახავს ძალადობის მინიჭებას კონკრეტულ სახელმწიფო მოთამაშეებზე ორივე მხარეს — რუსეთის მხარეს 89%, უკრაინის მხარეს 11% — და აღწერს კონკრეტულ მეთოდებს, მათ შორის საბჭოთა ეპოქის „ტაპიკის“ საველე ტელეფონების გამოყენებას სასქესო ორგანოებზე ელექტრული დენის მისაწოდებლად. ანგარიში განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევს დაკავების ადგილებში და ოკუპირებულ ტერიტორიაზე მყოფ მსხვერპლებს, მათ შორის ბავშვებსა და ხანდაზმულებს, და შეიცავს გაერო-ს ფორმალურ მოთხოვნას რუსეთისადმი, შეაჩეროს ძალის გამოყენება და გაიყვანოს ჯარები.
რა მოხდა
გაერო-ს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისარის ოფისმა გამოაქვეყნა ანგარიში, რომელიც ეხება რუსეთის ფედერაციის მიერ უკრაინაზე სრულმასშტაბიანი შეიარაღებული თავდასხმის კონტექსტში სექსუალურ ძალადობას. ანგარიში მოიცავს პერიოდს 2022 წლის 24 თებერვლიდან 2026 წლის ივლისის ბოლომდე და ეფუძნება ასობით მსხვერპლის კონფიდენციალურ ინტერვიუებს, სასამართლო დოკუმენტებს და ოფიციალურ ჩანაწერებს. დოკუმენტირებულია სექსუალური ძალადობის დაახლოებით 1,004 შემთხვევა; 89% მიეკუთვნება რუსეთის სახელმწიფო სტრუქტურების (შეიარაღებული ძალები, სასჯელაღსრულების სისტემა, უშიშროების სამსახური) წარმომადგენლებს, 11% — უკრაინის მხარეს. დაფიქსირებული დარღვევები მოიცავს ჯგუფურ გაუპატიურებას, გაუპატიურებას, სასქესო ორგანოების დასახიჩრებას, ელექტრულ შოკს და სქესობრივი ღირსების შეურაცხყოფის სხვა ფორმებს. ყველაზე მცირეწლოვანი გადარჩენილი 4 წლის გოგო, ყველაზე ხანდაზმული — 82 წლის ქალი, ორივე შემთხვევაში რუსეთის მხარის ჩადენილი. 155 პირი (27%) სასქესო ორგანოებზე „ტაპიკის“ ან ელექტროშოკის იარაღის საშუალებით ელექტრულ დენს ერთხელ მაინც გამოიყენებდნენ. მსხვერპლთა უმეტესობა მამაკაცები იყო, განსაკუთრებით დაკავების ადგილებში; ქალები და ბავშვები ძირითადად ოკუპირებულ ტერიტორიაზე დაზარალდნენ. უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ რუსეთი სექსუალურ ძალადობას ომისა და შეშფოთების ინსტრუმენტად გამოიყენებს, და მოუწოდა დამნაშავეთა პასუხისგებაში მიცემისა და მსხვერპლთა სამართლიანობის უზრუნველყოფისკენ. გაერო-ს უმაღლესმა კომისარმა ვოლკერ ტიურკმა რუსეთს მოუწოდა, დაუყოვნებლივ, სრულად და უპირობოდ შეაჩეროს ძალის გამოყენება და გაიყვანოს ყველა შეიარაღებული ძალა უკრაინის ტერიტორიიდან გაერო-ს წესდებისა და საერთაშორისო სამართლის სავალდებულო ნორმების შესაბამისად.