რუსეთის ძალებმა კუპიანსკთან სამოქალაქო კოლონას დაარტყეს — უკრაინული წყაროები

რატომ არის მნიშვნელოვანი

შემთხვევა მნიშვნელოვანია, რადგან მოქალაქეები დაიღუპნენ და დაიჭრნენ იმ ჯგუფში, რომელსაც რუსული ძალები აკონტროლებდნენ და „ევაკუაციის" სახით გაჰყავდათ. უკრაინული წყაროები ამ ფაქტს განზრახ რუსულ პროვოკაციად აფასებენ, რომელიც შესაძლოა რუსულ პროპაგანდამ უკრაინის წინააღმდეგ გამოიყენოს. ეპიზოდი ასევე აჩვენებს კუპიანსკიდან რუსული ძალების გაყვანის მოდელს, სადაც მოსახლეობა ფარად გამოიყენება, მათ შორის შებელინკა–ოსტროჰოზსკის გაზსადენის გავლით. „ხარტიას" ცნობით, შეგროვებული მასალები ომის დანაშაულის გამოძიებისთვის გადაეცემა.

რა მოხდა

13 ოქტომბრის დილით რუსეთის ძალებმა კუპიანსკიდან, ხარკივის ოლქიდან, მოქალაქეების ჯგუფი შებელინკა–ოსტროჰოზსკის გაზსადენისკენ წაიყვანეს. ჯგუფში ორი ქალი, ერთი ბავშვი და რამდენიმე კაცი იყო. მარშრუტზე ისინი მინებრომებისა და საარტილერიო ცეცხლის ქვეშ მოჰყვნენ.

უკრაინის შეიარაღებული ძალების 2-ე ეროვნული გვარდიის კორპუსმა „ხარტიამ" განაცხადა, რომ უკრაინულმა ძალებმა ცეცხლი არ გახსნეს. დარტყმების ხასიათიდან გამომდინარე, კორპუსმა დაადგინა, რომ ცეცხლი ოსკილის მდინარის აღმოსავლელი სანაპიროდან, ოკუპანტების მხრიდან მოდიოდა. „ხარტიას" მიერ გამოქვეყნებულ დრონის ვიდეოში ჩანს, რომ მოქალაქეებს მსხვერპლი ჰქონდათ; მინიმუმ ერთი ადამიანი დაიღუპა, დაშავებულებიც არიან.

უკრაინის შეიარაღებული ძალების გაერთიანებულმა ძალებმა დაარეგისტრირა დარტყმა და განაცხადა, რომ მსხვერპლის რაოდენობა შემოწმების პროცესშია. გაერთიანებული ძალების პრესსპიკერმა ვიქტორ ტრეჰუბოვმა წინასწარი ინფორმაციით თქვა, რომ კოლონას დრონით (БПЛА) დაარტყეს. „ხარტია" კი ამტკიცებს, რომ გამოყენებული იყო მინებრომები და საარტილერიო ცეცხლი.

გაერთიანებულმა ძალებმა ინციდენტი „რუსული ომის დანაშაულის ახალ გვერდად კუპიანსკის რაიონში" შეაფასა და რუსულ „ევაკუაციას" ფაქტობრივად მოსახლეობის იძულებით დეპორტაციად მიიჩნია. „ხარტია" შემთხვევას განზრახ პროვოკაციად აფასებს და აფრთხილებს, რომ რუსულმა მედიამ შესაძლოა კადრები გამოიყენოს უკრაინის წინააღმდეგ ბრალდებისთვის; შეგროვებული მასალები ომის დანაშაულის გამოძიებისთვის გადაეცემა.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

უკრაინული მედია ცენტრალურ როლს ანიჭებს გაერთიანებულ ძალებს და მე-2 ეროვნული გვარდიის კორპუს „ხარტიას", როგორც პირველწყაროებს. პრესსპიკერ ვიქტორ ტრეჰუბოვის ციტირებით სტრიქონი გაშლილია რამდენიმე გამოცემაში, ხოლო მოვლენა ხასიათდება როგორც „რუსული ომის დანაშაულის ახალი გვერდი კუპიანსკის რაიონში", „ევაკუაცია" კი ფაქტობრივად მოსახლეობის იძულებით დეპორტაციად. განსაკუთრებული აქცენტი კეთდება იმაზე, რომ უკრაინულმა ძალებმა ცეცხლი არ გახსნეს და, დარტყმების ხასიათიდან გამომდინარე, ცეცხლი ოსკილის მდინარის აღმოსავლეთი სანაპიროდან, რუსული პოზიციებიდან მოდიოდა. წინა კვირებში რუსების მიერ მოწყობილი მსგავსი „ევაკუაციები", სადაც მოქალაქეები ცოცხალ ფარად გამოიყენებოდა რუსული სამხედროების გაყვანის დასაფარად — მათ შორის „ხარტიას" მიერ 27 სექტემბერს დოკუმენტირებული შემთხვევა — წარმოჩენილია როგორც განმეორებადი პრაქტიკა. გამოცემები ასევე აფრთხილებენ, რომ რუსულმა მედიამ შესაძლოა შემდგომ კადრები გამოიყენოს უკრაინის წინააღმდეგ ბრალდებისთვის; მასალები ომის დანაშაულის გამოძიებისთვის გადაეცემა.

სად განსხვავდება გაშუქება

უკრაინულ წყაროებს შორის განსხვავებაა დარტყმის საშუალებაში: გაერთიანებული ძალების პრესსპიკერ ვიქტორ ტრეჰუბოვის წინასწარი ინფორმაციით, გამოყენებული იყო დრონი (БПЛА); „ხარტია" კი აცხადებს, რომ ცეცხლი მინებრომებითა და საარტილერიოდან, ოსკილის მდინარის აღმოსავლეთი სანაპიროდან გაიხსნეს. მსხვერპლის რაოდენობაც განსხვავებულად არის წარმოდგენილი: თავდაპირველად უკრაინული მხარე ამბობდა, რომ რიცხვი შემოწმების პროცესშია; რუსული პროპაგანდისტული Telegram-არხი Shot ამტკიცებდა, რომ ჯგუფში დაახლოებით 10 ადამიანი იყო, ერთი დაიღუპა და ორი დაიჭრა; მოგვიანებით უკრაინულ რეპორტიორებში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ კაცი დაიღუპა და ქალი დაიჭრა, რომელიც ოკუპანტებმა რუსეთის მიმართულებით წაიყვანეს. პასუხისმგებლობის საკითხშიც სხვაობაა: უკრაინული წყაროები ამტკიცებენ, რომ ცეცხლი რუსული პოზიციებიდან მოვიდა და უკრაინულმა ძალებმა არ ისროლეს; რუსული პროპაგანდისტული არხები კი უკრაინას აბრალებენ და ოპერაციას „რუსულ ევაკუაციად" წარმოაჩენენ, მტკიცებულების გარეშე.

კონტექსტი

27 სექტემბერს „ხარტიას" სადაზვერვე დრონებმა დააფიქსირეს, როგორ გაჰყავდათ რუსულ ძალებს ცხრა მოქალაქე — მათ შორის ბავშვები, ხანდაზმულები და ყოფილი ჯარისკაცი კაცი — კუპიანსკიდან ჰოლუბივკის სოფლის გავლით შებელინკა–ოსტროჰოზსკის გაზსადენამდე; მათ გვერდით სამხედრო ასაკის მამაკაცები მიდიოდნენ ცივილური ტანსაცმლით, რაც უკრაინულმა მხარემ შეაფასა როგორც სავარაუდო უნიფორმო რუსი სამხედროები. იმავე გაზსადენს რუსული ძალები ადრე შეტევითი ჯგუფების კუპიანსკში ფარულად შესასვლელად იყენებდნენ; „ხარტიას" საწინააღმდეგო ქმედებების ფონზე გაზსადენი გახდა რუსული ძალების გასასვლელი მარშრუტი, სადაც მოსახლეობა ფარად გამოიყენებოდა. წინა კვირებში რუსეთს კუპიანსკიდან მსგავსი „ევაკუაციები" რამდენჯერმე ჩაუტარებია. გაერთიანებული ძალების პრესსპიკერმა ვიქტორ ტრეჰუბოვმა დაადასტურა რუსული ძალების ყოფნა კუპიანსკში, მათ შორის ქალაქის ჩრდილოეთ უბნებში, და აღნიშნა, რომ კუპიანსკის მიმართულებით რუსული აქტივობა გაძლიერებულია — მათ შორის მცდელობები პოლოჰისა და კუპიანსკ-ვუზლოვიის მიმართულებით წინსვლისა და ოსკილის მდინარის დასავლეთ სანაპიროზე დაკარგული პოზიციების აღდგენის კუთხით.