უკრაინული დრონები დაარტვეს სასოვოში «იანდექსის» მონაცემთა ცენტრს — Yandex Cloud-ში მასშტაბური შეფერხება დაფიქსირდა

რატომ არის მნიშვნელოვანი

თავდასხმა ორმაგი დანიშნულების ობიექტს მოხვდა: ერთი მხრივ, სანქცირებულ რუსულ თავდაცვის-სამრეწველო სადგურთმშენებელ ქარხანას, მეორე მხრივ კი «იანდექსის» მონაცემთა ცენტრს, სადაც კომპანიის სამი სუპერკომპიუტერიდან ორი იყო განთავსებული AI-მოდელების სწავლებისთვის. შედეგად, Yandex Cloud-სა და მრავალ რუსულ სერვისზე მასშტაბური შეფერხებები დაფიქსირდა, რაც აჩვენებს რუსეთის ციფრული ინფრასტრუქტურის მოწყვლადობას შორ მანძილზე მოქმედი უკრაინული დრონების მიმართ. პრეზიდენტმა ზელენსკიმ საჯაროდ დაადასტურა დარტყმა და მას «სარკისებრი პასუხი» უწოდა, რაც ციფრულ ინფრასტრუქტურაზე უკრაინის რეციპროკული დოქტრინის პირდაპირი გამოცხადებაა. «იანდექსმა» განაცხადა, რომ ჯერჯერობით ვერ ადასტურებს, შესაძლებელი იქნება თუ არა დაზიანებული აღჭურვილობის აღდგენა, რაც 2011 წელს გახსნილ, 6 მილიარდ რუბლზე მეტის ინვესტიციით შექმნილ ობიექტზე გრძელვადიანი ზიანის შესაძლებლობაზე მიანიშნებს.

რა მოხდა

2026 წლის 8 ოქტომბრის ღამეს უკრაინულმა დრონებმა დაარტვეს რუსეთის რიაზანის ოლქის ქალაქ სასოვოში მდებარე «სასტა» სადგურთმშენებელ ქარხანას, სადაც «იანდექს DC»-ის მონაცემთა ცენტრი იყო განთავსებული. OSINT-ანალიტიკოსმა «ასტრამ» თვითმხილველების კადრების საფუძველზე ცეცხლის ადგილი დაადგინა. გაჩენილმა ხანძარმა მონაცემთა ცენტრის მუშაობა სრულად შეაჩერა; «იანდექსის» პრესსამსახურმა დაადასტურა «ინციდენტი, რომელიც კომპანიის ინფრასტრუქტურის ნაწილს შეეხო», Yandex Cloud-ის ru-central1-b ზონაში კი ელექტრომომარაგების შეფერხება ღამის 1:31 საათზე დაიწყო. მსხვერპლი არ ყოფილა.

შედეგად, Yandex Cloud-ის ინფრასტრუქტურის ფართო სპექტრი გათიშული იყო — გამოთვლითი სიმძლავრეები, ქსელები, მონაცემთა საცავები, მონაცემთა ბაზები, Kubernetes, ღრუბლოვანი სერვისები, AI და უსაფრთხოების/მონიტორინგის სისტემები. 70-ზე მეტი ღრუბლოვანი სერვისიდან 38 ხელმისაწვდომი აღარ იყო. მომხმარებლები არევის შესახებ იტყობინებოდნენ Yandex.Disk-ზე, Yandex.Documents-ზე, Yandex.Mail-ზე, CIAN-ზე (რომელიც «იანდექსს» ეკუთვნის), Avito-ზე, IVI-ზე, MegaFon-ზე, РЖД-ის საიტზე, T-Bank-ზე და სხვ. sboy.rf-ის მონაცემებით, 8 ოქტომბერს რუსული ინტერნეტ-სეგმენტში შეფერხებების მეორე ტალღა დაფიქსირდა — ბანკებში, სოციალურ ქსელებში, სატელეკომუნიკაციო ოპერატორებში, Avito-ზე, მაღაზიებში, Rostelecom-სა და რუსულ მედიაში (РБК, Ведомости, РИА Новости, Коммерсантъ, Вести, Интерфакс). Avito-ზე დღეში 14 000-ზე მეტი საჩივარი დაფიქსირდა. «იანდექსის» აქციები მოსკოვის ბირჟაზე მოვლენების ფონზე 3%-ზე მეტით დაეცა.

უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ დარტყმა დაადასტურა და «სარკისებრი პასუხი» უწოდა რუსეთის მიერ პრილუკიში, კრამატორსკსა და კიევში მონაცემთა ცენტრებზე თავდასხმებზე. ყოფილმა NSDC-ის საინფორმაციო საწინააღმდეგო ცენტრის ხელმძღვანელმა ანდრიი კოვალენკომ დაადასტურა, რომ ხანძარი უკრაინის თავდაცვის ძალების დარტყმის შედეგი იყო. უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბი ოფიციალურად არ გამოხმობიერებია. იმავე ღამეს დრონებმა ასევე დაარტვეს «გაზპრომ ნეფტექჰიმ სალავატის» ნავთობგადამამუშავებელ ქარხანას ბაშკირტოსტანში, სალავატში, უკრაინის საზღვრიდან დაახლოებით 1 400 კმ-ზე.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

უკრაინული წყაროები ცენტრში აყენებენ პრეზიდენტ ზელენსკის დადასტურებას და მის შეფასებას, რომ დარტყმა «სარკისებრი პასუხია» რუსეთის მიერ პრილუკიში, კრამატორსკსა და კიევში უკრაინულ მონაცემთა ცენტრებზე თავდასხმებზე. კოვალენკოს დადასტურება, რომ თავდასხმა უკრაინის თავდაცვის ძალებმა განახორციელეს, გამოკვეთილია, თუმცა აღინიშნება, რომ გენერალურმა შტაბმა ოფიციალური კომენტარი არ გააკეთა. უკრაინული მედია ხაზს უსვამს «სასტას» ორმაგ მნიშვნელობას — როგორც სანქცირებული თავდაცვის-სამრეწველო სადგურთმშენებელი ქარხნისა და მსხვილი «იანდექსის» მონაცემთა ცენტრის მასპინძლისა — და ამას ლეგიტიმური ორმაგი დანიშნულების სამიზნედ წარმოაჩენს. ზოგიერთი უკრაინული კომენტატორი (მაგალითად, ანდრიი კრამაროვი «Радіо НВ»-ზე) ამტკიცებს, რომ დარტყმა უფრო მეტია, ვიდრე უბრალო სარკისებრი პასუხი, რადგან «იანდექსი» კრემლის უსაფრთხოების სისტემაში ინტეგრირებული კომპანიაა.

როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები

ბრიტანული და აზერბაიჯანული ინგლისურენოვანი რეპორტები ფოკუსირებულია «იანდექსის» ბრძოლაზე, შეენარჩუნოს სერვისები უკრაინული დარტყმების შემდეგ, ხაზს უსვამს ოპერაციულ და ბიზნეს-გავლენას სამხედრო ჩარჩოს ნაცვლად. საერთაშორისო მედია ხაზს უსვამს «იანდექსის» განცხადებებს, რომ ვერ დაადასტურებს, შესაძლებელი იქნება თუ არა დაზიანებული აღჭურვილობის აღდგენა და რომ სიტუაცია ჯერ კიდევ არ იყო სტაბილიზებული, რაც შეფერხების მასშტაბის შესახებ გაურკვევლობაზე მიუთითებს. ინგლისურენოვანი რეპორტაჟი გამოკვეთილ ყურადღებას აქცევს შეფერხებების ფართო კასკადს რუსულ ბანკებში, სოციალურ ქსელებში, სატელეკომუნიკაციო კომპანიებში, სავაჭრო პლატფორმებსა და მედია-საიტებში, ასევე «იანდექსის» აქციების ვარდნას მოსკოვის ბირჟაზე. საერთაშორისო გამოცემები ასევე აღნიშნავენ, რომ მომდევნო დღეს კალუგაში კიდევ ერთი «იანდექსის» მონაცემთა ცენტრი იქნა შეტევის ობიექტი, რაც სასოვოს დარტყმას რუსეთის ციფრულ ინფრასტრუქტურაზე უკრაინული დარტყმების ფართო ტენდენციაში ათავსებს.

სად განსხვავდება გაშუქება

წყაროებს შორის ერთი მცირე განსხვავება ფიქსირდება «სასტას» სანქციების სიაში აშშ-ის ჩართვის თაობაზე: «Українська правда» აშშ-სა და იაპონიას ამატებს სანქციების დამწესებელ ქვეყნებს, ხოლო «Бабель» და «ZN.UA» იაპონიას ასახელებენ, მაგრამ აშშ-ს სიაში არ შეიტანენ.

კონტექსტი

«სასტა» სადგურთმშენებელი ქარხანა სასოვოში სპეციალიზირებულია CNC (რიცხვითი პროგრამული მართვის) მეტალდამუშავებელი დანადგარების წარმოებაში, რომლებიც გამოიყენება რუსეთის თავდაცვის, საავიაციო-კოსმოსურ, სატრანსპორტო და მძიმე მრეწველობაში. ქარხანა ადრე სპეციალურ დანადგარებს აწვდიდა «Роскосмос»-ის საწარმოებს და სანქციების სიაშია კანადის, შვეიცარიის, ევროკავშირის, დიდი ბრიტანეთის, ავსტრალიის, ახალი ზელანდიის, აშშ-ისა და იაპონიის მიერ (ზოგიერთი წყარო აშშ-ს სიაში არ შეიტანს). სასოვოს «იანდექსის» მონაცემთა ცენტრი «იანდექსის» ხუთი მონაცემთა ცენტრიდან ერთ-ერთია, გამოცხადებული სიმძლავრით 12 მეგავატამდე და ტენიანობის ათასობით სერვერის განსათავსებლად; მასპინძლობს კომპანიის სამი სუპერკომპიუტერიდან ორს, რომლებიც AI-მოდელების სწავლებისთვის გამოიყენება. ცენტრი 2011 წელს გაიხსნა; ქალაქის ადმინისტრაციის უფროსის ევგენია რუბცოვას თქმით, 2022 წლისთვის «იანდექსმა» 11 წელიწადში 6 მილიარდ რუბლზე მეტი ინვესტიცია განახორციელა. 2025 წლის სექტემბერში რუსული დრონების დარტყმებმა კიევში რამდენიმე უკრაინული მონაცემთა ცენტრი დააზარალა, მათ შორის Parkovy KVC (23 სექტემბერს დარტყმული, 1 ოქტომბერს სრულად შეჩერებული) და Cosmonova.net (25-26 სექტემბერს შეტევილი), რაც უკრაინისთვის სასოვოს დარტყმის «სარკისებრი პასუხის» ჩარჩოს კონტექსტს ქმნის. იმავე ღამეს დრონებმა ასევე დაარტვეს «გაზპრომ ნეფტექჰიმ სალავატის» ნავთობგადამამუშავებელ ქარხანას ბაშკირტოსტანში, უკრაინის საზღვრიდან დაახლოებით 1 400 კმ-ზე, რაც დიდ მანძილზე მოქმედი უკრაინული დარტყმების შესაძლებლობას აჩვენებს.