უკრაინულმა დრონებმა ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა სამარაში დააიმსხვრია — გენერალური შტაბი ადასტურებს
22 სექტემბრის ღამეს უკრაინულმა დრონებმა რუსეთის სამარის ოლქში კუიბიშევის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა დაარტყეს, რასაც მასშტაბური ხანძარი მოჰყვა. უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალურმა შტაბმა დარტყმა დაადასტურა და ამავე ღამეს უფას ქალაქ უფის „ბაშნეფტ-UNPZ“-ის ქარხანაზე განხორციელებული თავდასხმაც გამოაცხადა. სამარის ოლქის გუბერნატორმა ვიაჩესლავ ფედორიშჩევმა განაცხადა, რომ „ათეულობით დრონი“ ჩამოაგდეს, თუმცა ნავთობგადამამუშავებელზე ხანძარი არ უხსენებია.
მთავარი მომენტები
- 22 სექტემბრის ღამეს უკრაინული დრონების დარტყმის შედეგად სამარის კუიბიშევის ნავთობგადამამუშავებელზე მასშტაბური ხანძარი გაჩნდა
- უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალურმა შტაბმა დარტყმა დაადასტურა; იმავე ღამეს დარტყმა მიყეს უფაში „ბაშნეფტ-UNPZ“-ის ქარხანასაც
- დარტყმა განახორციელა უპილოტო სისტემების ძალების პირველი ცალკე ცენტრმა; მანძილი სამიზნემდე 1000 კმ-ზე მეტი იყო
- უკრაინულმა თავდაცვითმა კომპანია Fire Point-მა განაცხადა, რომ გამოყენებული იყო FP-1 დრონი და დაზიანებული იყო პირველადი გადამუშავების დანადგარები AVT-4 და AVT-5
- გუბერნატორმა ფედორიშჩევმა განაცხადა, რომ „ათეულობით დრონი“ ჩამოაგდეს და ისინი სამრეწველო ობიექტებს ესხმოდნენ, თუმცა კონკრეტულად ნავთობგადამამუშავებლის ხანძარი არ უხსენებია
- ქარხანა „როსნეფტის“ ჯგუფს მიეკუთვნება; დიზაინის სიმძლავრე დაახლოებით 7 მლნ ტონა ნავთობი წელიწადში
- დარტყმამდე ორი დღით ადრე, 20 სექტემბერს, აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ვოლოდიმირ ზელენსკისთან სატელეფონო საუბრისას მოუწოდა უკრაინას, შეეწყვიტა რუსულ ნავთობგადამამუშავებლებზე თავდასხმები
რატომ არის მნიშვნელოვანი
კუიბიშევის ნავთობგადამამუშავებელი „როსნეფტის“ სამარის ცენტრის ერთ-ერთი უდიდესი ქარხანაა დაახლოებით 7 მლნ ტონა/წელიწადში დიზაინის სიმძლავრით. მისი პროდუქცია გამოიყენება რუსეთის არმიის მოთხოვნილებების დასაკმაყოფილებლად. თავდასხმამ, რომელმაც, წინასწარი მონაცემებით, პირველადი გადამუშავების დანადგარები AVT-4 და AVT-5 დააზიანა, გააგრძელა იმ დანადგარების გამორყოფა, რომლებიც უკვე ივნისის თავდასხმის შედეგად გაჩერდა. ღამეს, როდესაც კუიბიშევს დაარტყეს, ამავე დროს უფაში „ბაშნეფტ-UNPZ“-საც მიიღო დარტყმა, რაც თავდასხმების კოორდინირებულ ხასიათს ამხელს. უპილოტო სისტემების ძალებმა სამიზნემდე მანძილი 1000 კმ-ზე მეტი დაასახელა, რაც უკრაინის შორ მანძილზე მოქმედი დრონების შესაძლებლობებს უსვამს ხაზს. დარტყმა მოჰყვა აშშ-ის პრეზიდენტის მოწოდებას შეეჩერებინა ასეთი თავდასხმები და მის შემდგომ განცხადებას, რომ რუსეთმა ნავთობგადამამუშავებელ ინდუსტრიაზე კონტროლი დაკარგა.
რა მოხდა
22 სექტემბრის ღამეს უკრაინის შეიარაღებული ძალების დრონებმა რუსეთის სამარის ოლქში კუიბიშევის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხანას დაარტყეს, რასაც მის ტერიტორიაზე მასშტაბური ხანძარი მოჰყვა. ადგილობრივებმა ქარხნის რაიონში აფეთქებების ხმა მოისმინეს, რომელსაც დრონის ფრენისთვის დამახასიათებელი ხმა უძღოდა, ზევით კი მუქი კვამლი ამოვიდა. უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალურმა შტაბმა ორივე — კუიბიშევის და უფას „ბაშნეფტ-UNPZ“-ის ქარხნებზე — დარტყმები დაადასტურა. უპილოტო სისტემების ძალების ცნობით, დარტყმა განახორციელა 1-მა ცალკე ცენტრმა სხვა კომპონენტებთან ერთად; სამიზნემდე მანძილი 1000 კმ-ზე მეტი იყო. თავდაცვის კომპანია Fire Point-მა განაცხადა, რომ გამოყენებული იყო FP-1 დრონი და დაზიანებულ იქნა პირველადი გადამუშავების დანადგარები AVT-4 და AVT-5; OSINT არხმა Exilenova+ კი დააფიქსირა, რომ ამ უკანასკნელთაგან AVT-5 იწვოდა. სამარის ოლქის გუბერნატორმა ვიაჩესლავ ფედორიშჩევმა თქვა, რომ „ათეულობით დრონი“ ჩამოაგდეს და მათი სამიზნე სამრეწველო ობიექტები იყო, თუმცა კონკრეტულად ნავთობგადამამუშავებლის ხანძარი არ დაუსახელებია; მისი თქმით, მშვიდობიან ობიექტებს — სახლებს და მანქანებს — მიადგა ზიანი. როსავიაციამ ღამით სამარაში და ოლქის სხვა ქალაქებში ფრენის შეზღუდვები დააწესა. რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს ცნობით, ღამით 14 რეგიონსა და დროებით ოკუპირებულ ყირიმში 297 დრონი „გადაიჭრა და განადგურდა“.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ხაზს უსვამს ოფიციალურ დადასტურებას როგორც გენერალური შტაბისგან, ისე უპილოტო სისტემების ძალებისგან და აქტიურად ასახელებს ოპერაციულ დეტალებს — FP-1 დრონის გამოყენებას, 1-ლი ცალკე ცენტრის ჩართვას და 1000 კმ-ზე მეტ მანძილს. ჟურნალისტები ორივე ქარხანას — კუიბიშევს და ბაშნეფტ-UNPZ-ს — ერთიან კოორდინირებულ გრძელრეინჯიან ოპერაციად წარმოაჩენენ, რომელიც „რუსეთის სამხედრო-ეკონომიკური პოტენციალის“ შესუსტებას ემსახურება. ცალკე ხაზგასასმელია AVT-4-ის და AVT-5-ის დაზიანება და ქარხნის წინა შეჩერებები 2026 წლის ივნისში, 2025 წლის აგვისტოსა და 2024 წლის მარტში — ეს ყველაფერი კუმულაციური ზემოქმედების არგუმენტად მიიჩნევა.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
ინგლისურენოვანი და საერთაშორისო მედია, მათ შორის Azerbaïdjan-ზე დაფუძნებული APA-ს სათაური, აცხადებს, რომ სამარის ოლქზე თავდასხმას ერთი დაღუპული და ოთხი დაშავებული ჰყავს — ეს დეტალი უკრაინულმა და სხვა წყაროებმა არ დაადასტურეს. საერთაშორისო გაშუქება დარტყმას ფართო კონტექსტში ხედავს: ტრამპის 20 სექტემბრის მოწოდებასთან, რომ უკრაინას შეეჩერებინა რუსულ ნავთობგადამამუშავებლებზე თავდასხმები, და მის მოგვიანებით განცხადებასთან, რომ რუსეთმა ნავთობგადამამუშავებელ ინდუსტრიაზე კონტროლი დაკარგა, აკავშირებს. რუსულ ოფიციალურ რეაგირებაზე ყურადღება ფოკუსირდება გუბერნატორ ფედორიშჩევის განცხადებაზე სამრეწველო ობიექტებზე თავდასხმის და „ათეულობით დრონის“ ჩამოგდების შესახებ, ხოლო კონკრეტულად ნავთობგადამამუშავებლის ხანძარი მის კომენტარებში არ გვხვდება. გამოკვეთილია რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მონაცემი 297 დრონის ღამით ჩამოგდების შესახებ 14 რეგიონსა და ყირიმში.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები ქარხნის დიზაინის სიმძლავრეს ორნაირად ასახელებს: უმეტესობა — დაახლოებით 7 მლნ ტონა წელიწადში, OSINT არხი Astra კი — დაახლოებით 6,7 მლნ ტონას. სამარის ოლქში მსხვერპლის შესახებ APA-ს ერთი სათაური ერთ დაღუპულსა და ოთხ დაშავებულს ასახელებს, რასაც სხვა წყაროები არ ადასტურებს და გუბერნატორი მხოლოდ სამოქალაქო ობიექტების ზიანს ახსენებს. დაზიანებული დანადგარების იდენტიფიცირებაშიც განსხვავებაა: Exilenova+ და უმეტესობა ამბობს, რომ AVT-5 იწვოდა, Fire Point კი ორივე — AVT-4-სა და AVT-5-ს — დაზიანებულად ასახელებს. ასევე, ბუნდოვანია, წინა სერიოზული შეჩერების თარიღი — ზოგი წყარო 2025 წლის ივნისს ასახელებს, ზოგი — 2026 წლის ივნისს.
კონტექსტი
კუიბიშევის ნავთობგადამამუშავებელი „როსნეფტის“ სამარის გადამუშავების ჰაბის ნაწილია, რომელშიც ასევე შედის ნოვოკუიბიშევის და სიზრანის ქარხნები — სამივე უკრაინის შეიარაღებული ძალებისგან სხვადასხვა დროს დარტყმებს იღებს. ქარხანა უკვე შეაჩერა მუშაობა 2026 წლის ივნისში (ზოგი წყარო — 2025 წლის ივნისს), 2025 წლის აგვისტოსა და 2024 წლის მარტში თავდასხმების შედეგად. 2024 წელს ქარხანამ დაამუშავა 4,7 მლნ ტონა ნავთობი — წარმოებულია დაახლოებით 800 ათასი ტონა ბენზინი, 1,4 მლნ ტონა დიზელი და 1,3 მლნ ტონა მაზუტი. რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მონაცემებით, ღამით 14 რეგიონსა და დროებით ოკუპირებულ ყირიმში 297 დრონი ჩამოაგდეს; წინა ღამეს 244-ის შესახებ იყო განცხადება, ხოლო კვირა დილით — რეკორდული 1 110-ის.