ზელენსკი: პუტინმა სექტემბერში რუსულ საჰაერო დარტყმებზე შეზღუდვების მოხსნა ბრძანა

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ზელენსკიმ საჯაროდ გამოაშკარავა ინფორმაცია რუსული საჰაერო დარტყმების პოლიტიკის, მისი თქმით, შეგნებულ ცვლილებაზე — წინა შეზღუდვების მოხსნაზე და სამოქალაქო ობიექტებზე დარტყმების გაძლიერებაზე. ინტერვიუში მოცემული ოპერატიული მონაცემები — დაახლოებით 500 დრონი 24 საათში, ნახევრამდე რეაქტიული, უკრაინული ჩამოგდების მაჩვენებლებით — აჩვენებს საჰაერო თავდაცვის ტვირთს. ზელენსკიმ პარტნიორები, მათ შორის აშშ და ევროპის ქვეყნები, არასაკმარისი მხარდაჭერის გამო გააკრიტიკა. მოხსენიებული სამიზნეები — კიევი, ხარკოვი, ოდესა და ლვოვი, ასევე ბირთვული ობიექტები — ზამთრის წინ და 2027 წლის დასაწყისისთვის ახალი ტალღის საფრთხეს აჩვენებს.

რა მოხდა

პრეზიდენტმა ზელენსკიმ 1 ოქტომბერს Financial Times-თან ინტერვიუ მისცა, რომელიც კიევის სოლომიანსკის რაიონში რუსული დრონის დარტყმით დაზარალებული სკოლის საცხოვრებელი თავშესაფრიდან ჩაწერა. მან განაცხადა, რომ პუტინმა სექტემბერში რუსეთის სამხედრო ხელმძღვანელობას ბრძანა, უკრაინაზე საჰაერო დარტყმებზე არსებული შეზღუდვები დაეტოვებინა. ინფორმაცია, მისი თქმით, უკრაინულმა დაზვერვამ კრემლის ჩინოვნიკების გადამწყვეტი საუბრებიდან მიიღო. ზელენსკი ასევე პუტინს ახსენებს ფრაზით: „ახლა წესები აღარ არის".

ამ ბრძანების შემდეგ, ზელენსკის თქმით, რუსეთმა კიევზე საჰაერო თავდასხმები გააძლიერა, სკოლების, საავადმყოფოების, ტელეკომუნიკაციისა და მონაცემთა ცენტრების ჩათვლით. 1 ოქტომბერს რუსულმა დრონმა სოლომიანსკის რაიონში სკოლა დაარტვია — სკოლის დირექტორის ინფორმაციით, 104 მოსწავლე და 60 თანამშრომელი თავშესაფარში მოასწრო, დაშავებული არავინ იყო. 2 ოქტომბრის ღამეს რუსულმა ძალებმა კიევში პივდენნის (სამხრეთის) ხიდი მესამედ დაარტვიან და დარნიცკის რაიონში საცხოვრებელი კორპუსი დააზარალეს — ერთი ადამიანი დაიღუპა.

ზელენსკის თქმით, ინტერვიუის დროს ბოლო 24 საათში რუსეთმა დაახლოებით 500 დრონი გაუშვა, დაახლოებით ნახევარი რეაქტიული. უკრაინა ანადგურებს დაახლოებით 57%-ს რეაქტიული და 85-90%-ს ჩვეულებრივი დრონებისა. ხუთი მოდელის მაღალსიჩქარიანი ინტერცეპტორ-დრონი ტესტავს; ერთი მოდელის დაახლოებით 400 ერთეულის წარმოება ოქტომბრის ბოლოსთვის იგეგმება, თუმცა ძრავების დეფიციტი ხელს უშლის. ზელენსკის თქმით, უკრაინის F-16-ების დაახლოებით ნახევარი ამჟამად ევროპაშია რემონტზე; უკრაინა დასავლელი პარტნიორების მხარდაჭერით მოვლის ნაწილის უკრაინის ტერიტორიაზე გადატანას ცდილობს.

FT-ის ცნობით, რუსეთი ზამთრის მოახლოებასთან ერთად უკრაინის უდიდეს ქალაქებზე — კიევზე, ხარკოვსა და ოდესაზე — თავდასხმების გაძლიერებას გეგმავს, ხოლო ლვოვიც გეგმებში ფიგურირებს. უკრაინელმა ჩინოვნიკებმა FT-ს უთხრეს, რომ მოსკოვი ასევე ბირთვულ ობიექტებზე დარტყმას გეგმავს, რათა ისინი ენერგოსისტემიდან გამორთოს და 2027 წლის დასაწყისისთვის კიევზე ზეწოლა გააძლიეროს. ზელენსკიმ ასევე აღნიშნა, რომ რუსეთის ახალი საჰაერო კამპანია საპასუხო რეაქციაა უკრაინის დარტყმებზე რუსეთის ტერიტორიაზე ნავთობსამამუშავებზე, პორტებსა და საწყობებზე, რამაც საწვავის დეფიციტი და საფრთხის შეგრძნება გამოიწვია. მან ამ ცვლილება რუსეთის მიერ დონბასის ტერიტორიის ხელში ვერ ჩაგდებასაც დაუკავშირა.

კრემლის პრესსპიკერმა დმიტრი პესკოვმა FT-ს უთხრა, რომ რუსული ძალები სამოქალაქო ინფრასტრუქტურას არ ბომბავენ. 1 ოქტომბერს ვალდაის დისკუსიის კლუბზე პუტინმა ოფიციალურად მოიწონა აშშ-ის შუამდგომლობით შეთავაზებული ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურასა და სამოქალაქო გემებზე ურთიერთდარტყმების შეწყვეტის ინიციატივა, „აბსურდული" უწოდა და განაცხადა, რომ „ენერგეტიკული ზავის" პირობები მოსკოვის ინტერესებს არ ემსახურება.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

მოწოდებული თოთხმეტივე წყარო უკრაინულენოვანი, უკრაინული მედია და სააგენტოებია. ცენტრალური თეზისი ზელენსკის FT-ში გაჟღერებული პრეტენზიაა, რომ პუტინმა პირადად ბრძანა საჰაერო დარტყმებზე წინა შეზღუდვების მოხსნა — ეს წარმოჩენილია როგორც შეგნებული, დოკუმენტირებული გადაწყვეტილება, რომელიც უკრაინული დაზვერვის მიერ კრემლის ჩინოვნიკების საუბრების გადამწყვეტით არის დადასტურებული. მასალები ცალსახად სამოქალაქო ობიექტებზე თავდასხმებს — განსაკუთრებით 1 ოქტომბრის კიევის სკოლის დარტყმას — ამ ბრძანების შედეგად წარმოაჩენს. გარდა ამისა, უკრაინული პრესა ხაზს უსვამს ზელენსკის კრიტიკას დასავლელი პარტნიორების მიმართ და უკრაინის თავდაცვით პასუხს: ინტერცეპტორ-დრონების ტესტირებას, ერთი მოდელის დაახლოებით 400 ერთეულის წარმოების გეგმას ოქტომბრის ბოლოსთვის და F-16-ების მოვლის ნაწილის უკრაინის ტერიტორიაზე გადატანის ძალისხმევას.

როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები

მოწოდებულ წყაროებში არაუკრაინული საერთაშორისო მედია არ ფიგურირებს, ამიტომ ცალკე საერთაშორისო ჩარჩოს დადგენა შეუძლებელია.

სად განსხვავდება გაშუქება

წყაროები მკვეთრად განსხვავდებიან იმაზე, ბომბავს თუ არა რუსეთი სამოქალაქო ინფრასტრუქტურას. ზელენსკი — კრემლის ჩინოვნიკების გადამწყვეტი საუბრების და კიევის სკოლაზე, საავადმყოფოებსა და მონაცემთა ცენტრებზე ბოლო დარტყმების მოტანილობით — ამტკიცებს, რომ პუტინმა წინა შეზღუდვების დატოვება ბრძანა და პუტინს ახსენებს ფრაზით „ახლა წესები აღარ არის". კრემლის პრესსპიკერმა დმიტრი პესკოვმა FT-ს უთხრა, რომ რუსული ძალები სამოქალაქო ინფრასტრუქტურას არ ბომბავენ. ეს ორი პოზიცია შეუთავსებელია.

მეორე ხაზგასასმელი განსხვავება იმაზე, საკმარისად მუშაობენ თუ არა პარტნიორები: ზელენსკი აშშ-ს და ევროპის ქვეყნებს რუსეთზე ზეწოლის არასაკმარისობაში ადანაშაულებს და FT-ის შეკითხვაზე პასუხობს: „არ არის საკმარისი, რა თქმა უნდა, არ არის საკმარისი". მოწოდებულ მასალებში დასავლელი მთავრობების მხრიდან ამ შეფასების საპროტესტო ციტატა ან ჩარჩო არ არის, თუმცა ზელენსკის საჯარო კრიტიკა თავისთავად წარმოადგენს განსხვავებას იმ ნაგულისხმევ პრემისაზე, რომ დახმარება საკმარისი იყო.

კონტექსტი

2026 წლის აგვისტოს ბოლოდან რუსული ძალები კიევსა და მიმდებარე რეგიონს თითქმის უწყვეტად ესროლებიან დრონებს — მათ შორის რეაქტიულ UAV-ებს — და ბალისტიკურ რაკეტებს; სამიზნეებს შორისაა სამოქალაქო საწყობები, ლოჯისტიკური ობიექტები, სავაჭრო და საოფისე ცენტრები და მონაცემთა ცენტრები. ომის დასაწყისში რუსეთი ძირითადად ენერგეტიკულ და სამხედრო ობიექტებს ბომბავდა, უკრაინა კი მსგავსი დარტყმებით პასუხობდა; ზელენსკის თქმით, ახლა რუსული დრონები სკოლებს, საავადმყოფოებს, ტელეკომუნიკაციის ობიექტებს და მონაცემთა ცენტრებს ესროლება. New York Times-ის ცნობით, უკრაინამ პარტნიორებს გადაცემული გადამწყვეტი რუსული გეგმა გაუზიარა, რომელიც 15 გვტ სიმძლავრის გამორთვას და უკრაინის ენერგოსისტემის სრულ კოლაფსს ისახავს მიზნად. 1 ოქტომბერს ვალდაის დისკუსიის კლუბზე პუტინმა ოფიციალურად მოიწონა ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურასა და სამოქალაქო გემებზე ურთიერთდარტყმების შეწყვეტის აშშ-ის შუამდგომლობით შეთავაზებული ინიციატივა და ის „აბსურდული" უწოდა.