გამოქვეყნდა რუსული გეგმა უკრაინის ენერგოსისტემის განადგურებისთვის ზამთარში
The New York Times-მა გამოაქვეყნა დოკუმენტი, რომელიც უკრაინის ენერგეტიკის მინისტრმა დენის შმიგალმა პარიზში ევროპელ პარტნიორებს ორი კვირის წინ წარუდგინა. დოკუმენტი აღწერს რუსულ გეგმას, სამსაფეხურიანი საჰაერო კამპანიისთვის, რომელიც მიზნად ისახავს უკრაინის ენერგოსისტემის განადგურებას და ქვეყნის მთავარი ქალაქების ელექტროენერგიის, სითბოსა და წყლის გარეშე დატოვებას. ვლადიმერ პუტინმა საჯაროდ განაცხადა, რომ რუსეთი ამ ზამთარს მასშტაბურ კამპანიას გამართავს უკრაინის ენერგეტიკური ინფრასტრუქტურის წინააღმდეგ.
მთავარი მომენტები
- ენერგეტიკის მინისტრმა დენის შმიგალმა პარიზში ევროპელ პარტნიორებს წარუდგინა აგვისტოთი დათარიღებული, რუსულ ენაზე შედგენილი დოკუმენტი, რომელიც აღწერს სამსაფეხურიან საჰაერო კამპანიას.
- გეგმა ითვალისწინებს 1000-მდე რაკეტის, დრონისა და ავიაბომბის გამოყენებას და მიზნად ისახავს დაახლოებით 15 გვტ სიმძლავრის განადგურებას — დაახლოებით იმდენს, რამდენიც უკრაინას ზაფხულის ბოლოს ჰქონდა.
- პირველი ეტაპი: დასავლეთ საზღვრისკენ მიმართული ელექტროგადამცემი ქვესადგურების განადგურება, რომლებითაც ევროპიდან ხდება იმპორტი; მეორე: ჰიდროელექტროსადგურების გათიშვა; მესამე: სამი მოქმედი ატომური ელექტროსადგურის — რივნეს, სამხრეთ უკრაინისა და ხმელნიცკის — გაჩერება რეაქტორებთან ახლოს მდებარე გადამრავნელებზე დარტყმით.
- გეგმა მთავარ სამიზნეებად კიევს, ხარკოვს და ოდესას ასახელებს და ითვალისწინებს ამ ქალაქებში ელექტროენერგიისა და სითბოს მიწოდების 90%-ით შემცირებას და კანალიზაციის სერიოზულ დარღვევას; ზელენსკის თქმით, სიაში ასევე ლვოვი შედის, რომელიც პოლონეთის საზღვრის სიახლოვეს ლოჯისტიკურ კვანძად არის მიჩნეული.
- გეგმა ასევე ითვალისწინებს წყალმომარაგების სისტემებზე — სატუმბი სადგურებისა და გამწმენდი ნაგებობების ჩათვლით — დარტყმებს ბალისტიკური რაკეტებითა და მართვადი ავიაბომბებით, მასშტაბით, რომელიც აქამდე არ გამოუყენებიათ.
- The New York Times-მა განაცხადა, რომ დოკუმენტის �authenticity-ს დამოუკიდებლავ ვერ დაადასტურა; ვლადიმერ პუტინმა საჯაროდ განაცხადა, რომ რუსული ძალები მასშტაბურ კამპანიას ამ ზამთარს უკრაინის ენერგეტიკური ინფრასტრუქტურის წინააღმდეგ გამართავენ, რასაც უკრაინის მიერ რუსულ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმებზე პასუხად ასახელებს.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
გამოქვეყნებული გეგმა აღწერს სისტემატურ მცდელობას, უკრაინის ენერგოსისტემა ზამთრის წინ ჩამოშალოს და მილიონობით ადამიანი ელექტროენერგიის, სითბოსა და წყლის გარეშე დატოვოს. გეგმა პირდაპირ სამ მოქმედ ატომურ ელექტროსადგურს ისახავს მიზნად რეაქტორებთან ახლოს მდებარე გადამრავნელებზე დარტყმით, რაც ბირთვული უსაფრთხოების რისკებს ამძაფრებს. მასშტაბი — 1000-მდე რაკეტა, დრონი და ბომბი და დაახლოებით 15 გვტ სიმძლავრის განადგურების მიზანი — აჭარბებს იმ ბუფერს, რომელიც უკრაინამ რემონტითა და განაწილებული გენერაციით შექმნა. პუტინმა საჯაროდ დაადასტურა რუსეთის განზრახვა, ამ ზამთარს ენერგეტიკური ინფრასტრუქტურის წინააღმდეგ მასშტაბური კამპანია გამართოს. კიევი ამ ინფორმაციას ევროპელი პარტნიორებისთვის ზეწოლის გასაძლიერებლად და საჰაერო თავდაცვისა და ენერგომხარდაჭერის მოსაპოვებლად იყენებს.
რა მოხდა
The New York Times-მა გამოაქვეყნა აგვისტოთი დათარიღებული და რუსულ ენაზე შედგენილი დოკუმენტი, რომელიც უკრაინის ენერგეტიკის მინისტრმა დენის შმიგალმა პარიზში ევროპელ პარტნიორებს ორი კვირის წინ წარუდგინა. დოკუმენტი აღწერს რუსულ გეგმას სამსაფეხურიანი საჰაერო კამპანიისთვის, რომელიც 1000-მდე რაკეტის, დრონისა და ბომბის გამოყენებას ითვალისწინებს. პირველ ეტაპზე განადგურებული უნდა იქნას უკრაინის დასავლეთ საზღვართან მდებარე ქვესადგურები, რომლებითაც ევროპიდან ელექტროენერგია შემოდის; მეორე ეტაპზე — ჰიდროელექტროსადგურები; მესამეზე — სამი მოქმედი ატომური ელექტროსადგური: რივნეს, სამხრეთ უკრაინისა და ხმელნიცკის, რეაქტორებთან ახლოს მდებარე გადამრავნელებზე დარტყმით. გეგმის მიზანი დაახლოებით 15 გვტ გენერაციის სიმძლავრის განადგურებაა, რაც თითქმის უდრის უკრაინის ზაფხულის ბოლოს არსებულ მოცულობას. მთავარ სამიზნე ქალაქებად დოკუმენტში კიევი, ხარკოვი და ოდესა სახელდება, სადაც ელექტროენერგიისა და სითბოს მიწოდების 90%-ით შემცირება და კანალიზაციის სერიოზული დარღვევაა დაგეგმილი. გეგმა ასევე ითვალისწინებს წყალმომარაგების სისტემებზე — სატუმბი სადგურებისა და გამწმენდი ნაგებობების ჩათვლით — დარტყმებს, ბალისტიკური რაკეტებითა და მართვადი ავიაბომბებით. The New York Times-მა ხაზგასასმელად აღნიშნა, რომ დოკუმენტის ნამდვილობას დამოუკიდებლად ვერ ადასტურებს. ვლადიმერ პუტინმა საჯაროდ დაადასტურა, რომ რუსული ძალები ამ ზამთარს მასშტაბურ კამპანიას გამართავენ უკრაინის ენერგეტიკური ინფრასტრუქტურის წინააღმდეგ, რასაც უკრაინის მიერ რუსულ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმებზე პასუხად ასახელებს. პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ Financial Times-ს უთხრა, რომ უკრაინულმა დაზვერვამ ინფორმაცია მიიღო პუტინის სექტემბრის ბრძანების შესახებ, რომელიც წინა საჰაერო კამპანიების შეზღუდვებზე უარის თქმას გულისხმობდა: „ახლა წესები არ არსებობს“; მისი თქმით, რუსეთი ცდილობს ასევე ახალი ტალღა ლტოლვილებისა ევროკავშირისკენ წაახალისოს.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია და ჩინოვნიკები ამ გამოქვეყნებას რუსეთის მზადყოფნის მტკიცებულებად ასახავს, ხაზს უსვამს შმიგალის პარიზულ პრეზენტაციას და აღწერს გეგმას, როგორც „ცინიკურ და ცივ ტერორისტულ გამოთვლას“. ზელენსკის ხაზი ამ ჩარჩოს აფართოებს: მისი თქმით, კამპანიის მიზანი მხოლოდ ინფრასტრუქტურის განადგურება არ არის, არამედ მოსახლეობაზე ზეწოლა, მათი ქალაქებიდან გაქცევა და უკრაინის ომის გაგრძელების უნარის შესუსტება, საბოლოოდ — 2027 წლის დასაწყისში რუსულ პირობებზე კაპიტულაციისთვის. უკრაინული ჩარჩო სამიზნე ქალაქების ჩამონათვალს აფართოებს ლვოვით, რომელიც პოლონეთის საზღვრის სიახლოვეს მნიშვნელოვან ლოჯისტიკურ კვანძად მიიჩნევა. ამავდროულად, უკრაინული მხარე წინა პრეცედენტებსაც ახსენებს — 2024 წლის ნოემბრის მასშტაბური თავდასხმების შედეგად სამივე მოქმედი ატომური ელექტროსადგური გამომუშავების შემცირებას იძულებული გახდა და რივნეს ერთი რეაქტორი ქსელიდან გამოერთო, მაშინ როცა IAEA-მ განაცხადა, რომ ელექტროსადგურებისთვის გარე კვების საიმედოობა მნიშვნელოვნად შესუსტდა. ამ ფონზე უკრაინული მხარე თავის მზადყოფნასაც ასახელებს — დაახლოებით 15 გვტ ხელმისაწვდომი სიმძლავრე, რომელიც წლის ბოლომდე 21 გვტ-ზე მეტამდე უნდა გაიზარდოს, წინა ზამთრის დაახლოებით 18 გვტ-იანი პიკური მოთხოვნის ფონზე, ასევე რემონტი, გაზის ტურბინები და ქსელის გამაგრება, მაგრამ ექსპერტები გაფრთხილებენ, რომ ეს ზომები მოსალოდნელ დარტყმას მხოლოდ შეამსუბუქებს, გააჩერებას ვერ შეძლებს; რამდენიმე მასშტაბური დარტყმა ბოლო თვეებში აღდგენილი დაახლოებით 5 გვტ სიმძლავრის განადგურებისთვის საკმარისი შეიძლება იყოს.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
The New York Times-ის ჩარჩო დოკუმენტზეა აგებული, რომელის ნამდვილობასაც გამოცემა დამოუკიდებლად ვერ ადასტურებს, და გეგმას, როგორც რუსეთის სავარაუდო განზრახვას, არა დადასტურებულ ქმედებას, წარმოაჩენს. სამიზნე ქალაქების ჩამონათვალი სამ ქალაქადაა შემოფარგლული — კიევი, ხარკოვი, ოდესა — და დეტალურად არის აღწერილი სამსაფეხურიანი სტრუქტურა: დასავლეთ საზღვრის ქვესადგურები, ჰიდროელექტროსადგურები, ატომური ელექტროსადგურები. ამავდროულად, გამოცემა პუტინის საჯარო განცხადებებს გამოყოფს, რომელშიც მომავალი კამპანია უკრაინის მიერ რუსულ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმებზე პასუხად არის მოხსენიებული, რითაც რუსულ მოტივაციას უკრაინულ პერსპექტივასთან პარალელურად ათავსებს. მთლიანობაში, სტატია გეგმის მიზნებს და მის რეალიზაციის სავარაუდო შედეგებს პოტენციურ ჰუმანიტარულ კრიზისად წარმოაჩენს, ვიდრე გარდაუვალ მოვლენად, ხაზს უსვამს, რომ მისი განხორციელება და შედეგი უცნობია.
სად განსხვავდება გაშუქება
მთავარი სამიზნე ქალაქების ჩამონათვალში არსებობს განსხვავება: The New York Times-ის მიერ მოპოვებულ დოკუმენტში კიევი, ხარკოვი და ოდესა სახელდება, ხოლო პრეზიდენტ ზელენსკის Financial Times-თან ინტერვიუში ამ სიას ლვოვიც ემატება. FT-ის ცნობით, ლვოვი რუსულ გეგმაში პოლონეთის საზღვრის სიახლოვეს მდებარე მნიშვნელოვან ლოჯისტიკურ კვანძად ფიგურირებს. დამატებით, დოკუმენტის ავთენტურობის საკითხი ღია რჩება: The New York Times მის დამოუკიდებელ დადასტურებას ვერ ახერხებს, უკრაინული ჩინოვნიკები კი მას რუსული გეგმის გადაკვეთის შედეგად მიღებულ დოკუმენტად წარმოაჩენენ. კიდევ ერთი განსხვავება მოტივაციასა და ვადებშია: ზელენსკი აცხადებს, რომ რუსეთი ცდილობს უკრაინას 2027 წლის დასაწყისში თავის პირობებზე დათანხმებისკენ უბიძგოს და ახალი ტალღა ლტოლვილებისა ევროკავშირისკენ წაახალისოს, პუტინი კი საჯაროდ მომავალ კამპანიას უკრაინის მიერ რუსულ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმებზე პასუხად ასახელებს.
კონტექსტი
2024 წლის ნოემბრის მასშტაბური რუსული თავდასხმების შემდეგ სამივე მოქმედმა უკრაინულმა ატომურმა ელექტროსადგურმა გამომუშავება შეამცირა, ხოლო რივნეს ერთი რეაქტორი ქსელიდან გამოირთო. IAEA-მ 2024 წლის აგვისტოსა და ნოემბრის დარტყმების შემდეგ განაცხადა, რომ ელექტროსადგურებისთვის გარე კვების საიმედოობა მნიშვნელოვნად შესუსტდა. ამ ფონზე უკრაინა ზამთრისთვის მზადებას ეწევა: აგვისტოს მდგომარეობით, ხელმისაწვდომი გენერაციის სიმძლავრე დაახლოებით 15 გვტ-ს შეადგენდა, მთავრობა კი წლის ბოლომდე 21 გვტ-ზე მეტის მიღწევას ელოდება, წინა ზამთრის დაახლოებით 18 გვტ პიკური მოთხოვნის ფონზე. ქვეყანამ რემონტისთვის, გაზის ტურბინების დასამონტაჟებლად და ქსელის გამაგრებისთვის რამდენიმე ასეული მილიონი დოლარი დახარჯა. ენერგეტიკოსები ფრთხილად აფასებენ, რომ ეს ზომები მოსალოდნელ დარტყმას მხოლოდ შეამსუბუქებს, გააჩერებას კი ვერ შეძლებს — რამდენიმე მასშტაბური თავდასხმა ბოლო თვეებში აღდგენილი დაახლოებით 5 გვტ სიმძლავრის განადგურებისთვის საკმარისი იქნება. The New York Times-მა ხაზგასასმელად აღნიშნა, რომ დოკუმენტის ნამდვილობას დამოუკიდებლად ვერ ადასტურებს.