51 გაეროს წევრი ქვეყანა რუსეთს უპირობო ცეცხლის შეწყვეტისკენ მოუწოდებს
23 სექტემბერს, გაეროს უშიშროების საბჭოს სხდომის წინ, გაეროს 51 წევრი ქვეყნის ერთობლივი განცხადება გამოქვეყნდა, რომელიც რუსეთს სრული, დაუყოვნებელი და უპირობო ცეცხლის შეწყვეტისკენ და მნიშვნელოვან სამშვიდობო მოლაპარაკებებში ჩართვისკენ მოუწოდებს. განცხადება ევროკავშირის საგარეო პოლიტიკისა და უსაფრთხოების საკითხების უმაღლესმა წარმომადგენელმა კაია კალასმა და უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანდრიი სიბიჰამ წარადგინეს. უკრაინა აცხადებს, რომ უკვე 2025 წლის მარტიდან შეთანხმდა სრულ და უპირობო ცეცხლის შეწყვეტაზე. ამერიკის შეერთებული შტატები განცხადებას არ შეუერთდა.
მთავარი მომენტები
- უკრაინა შეთანხმდა სრულ, დაუყოვნებელ და უპირობო ცეცხლის შეწყვეტაზე.
- 23 სექტემბერს გაეროს 51 წევრმა ქვეყანამ ერთობლივი განცხადება გამოაქვეყნა, რომელიც რუსეთს მოუწოდებს იმავეს გააკეთოს და მნიშვნელოვან სამშვიდობო მოლაპარაკებებში ჩაერთოს.
- განცხადება წარადგინეს ევროკავშირის უმაღლესმა წარმომადგენელმა კაია კალასმა და უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანდრიი სიბიჰამ.
- აშშ ერთობლივ განცხადებას არ შეუერთდა.
- ხელმომწერებმა რუსეთს მოუწოდეს დაუყოვნებლივ დააბრუნოს ყველა დეპორტირებული და უკანონოდ დაკავებული უკრაინელი მშვიდობიანი მოქალაქე, პრიორიტეტი ბავშვებს მიეცემა.
- მოითხოვეს ტყვეების სრული გაცვლა.
- განცხადებამ ღრმა შეშფოთება გამოხატა რუსეთის მიერ უკრაინის მშვიდობიანი მოსახლეობისა და სამოქალაქო ინფრასტრუქტურის წინააღმდეგ დარტყმების ესკალაციის გამო.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს განცხადება აფორმებს უკრაინის პოზიციას, რომ იგი უპირობო ცეცხლის შეწყვეტას უჭერს მხარს, და დიპლომატიურ ზეწოლას ახდენს რუსეთზე, რათა იგიც ანალოგიური ნაბიჯი გადადგას. მასში გამოხატულია ფართო საერთაშორისო მხარდაჭერა უკრაინის პოზიციისა გაეროს ფარგლებში, თუმცა ამავდროულად აშშ-ის მიერ მასზე ხელმოწერის თავის შეკავება ხაზს უსვამს ვაშინგტონის განსხვავებულ მიდგომას. განცხადება ცეცხლის შეწყვეფის მოთხოვნას კონკრეტულ ჰუმანიტარულ მოთხოვნებთან აკავშირებს — დეპორტირებული უკრაინელების, მათ შორის ბავშვების, დაბრუნებასთან და ტყვეების სრულ გაცვლასთან.
რა მოხდა
23 სექტემბერს, გაეროს უშიშროების საბჭოს სხდომის წინ, გამოქვეყნდა გაეროს 51 წევრი ქვეყნის ერთობლივი განცხადება, რომელიც რუსეთს სრული, დაუყოვნებელი და უპირობო ცეცხლის შეწყვეტისკენ მოუწოდებს. განცხადებაში ხაზგასასმელია, რომ უკრაინა უკვე შეთანხმდა ასეთ ცეცხლის შეწყვეტაზე და რუსეთს მოუწოდებს, რომ იგიც შეთანხმდეს და ჩაერთოს მნიშვნელოვან სამშვიდობო მოლაპარაკებებში, რათა მიღწეულ იქნას სამართლიანი და მდგრავი მშვიდობა საერთაშორისო სამართლის შესაბამისად. ხელმომწერებმა მოითხოვეს, რომ რუსეთმა დაუყოვნებლივ დააბრუნოს ყველა დეპორტირებული და უკანონოდ დაკავებული უკრაინელი მშვიდობიანი მოქალაქე, პრიორიტეტი ბავშვებს მიეცემა, და უზრუნველყოს ტყვეებისა და ინტერნირებული პირების სრული დაბრუნება ნდობის აღდგენის ღონისძიების სახით. განცხადებამ ღრმა შეშფოთება გამოხატა რუსეთის მიერ უკრაინის მშვიდობიანი მოსახლეობისა და სამოქალაქო ინფრასტრუქტურის წინააღმდეგ თავდასხმების ესკალაციის გამო, ასევე შავ ზღვაში რუსული თავდასხმებისა და უკრაინული მარცვლეულის ექსპორტის ხელშეშლის გამო. დოკუმენტი ეყრდნობა გაეროს წესდების პრინციპებს, მათ შორის სუვერენიტეტს, დამოუკიდებლობას, ტერიტორიულ მთლიანობას და თავდაცვის უფლებას. განცხადება ევროკავშირის საგარეო პოლიტიკისა და უსაფრთხოების საკითხების უმაღლესმა წარმომადგენელმა კაია კალასმა და უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანდრიი სიბიჰამ ერთობლივად წარადგინეს. აშშ განცხადებას არ შეუერთდა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ამ ისტორიას წარმოაჩენს როგორც უკრაინის დიპლომატიური ძალისხმევის ნათელ მაგალითს, სადაც კიევი თავად უკვე შეთანხმდა სრულ და უპირობო ცეცხლის შეწყვეტაზე და ახლა ფართო საერთაშორისო კოალიციას ხელმძღვანელობს, რათა რუსეთს იგივე ნაბიჯი გადადგმა აიძულოს. უკრაინული წყაროები ხაზს უსვამს განცხადების ჰუმანიტარულ მოთხოვნებს — დეპორტირებული მშვიდობიანი მოქალაქეების, განსაკუთრებით ბავშვების, დაბრუნებას და ტყვეების სრულ გაცვლას, ასევე შეშფოთებას რუსული დარტყმებისა და შავ ზღვაში მოქმედებების გამო. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა იმ ფაქტს, რომ განცხადება უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ტელეგრამ არხზე გამოქვეყნდა და მას ერთობლივად წარადგინეს მინისტრმა სიბიჰამ და ევროკავშირის უმაღლესმა წარმომადგენელმა კალასმა, რაც ამახვილებს ყურადღებას უკრაინის დიპლომატიურ აქტივობაზე.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
ერთადერთი საერთაშორისო (აზერბაიჯანური, ინგლისურენოვანი) სააგენტო ისტორიას წარმოაჩენს როგორც გაეროს 51 წევრი ქვეყნის მიერ რუსეთისთვის უპირობო ცეცხლის შეწყვეფისკენ მოწოდებას, მას შემდეგ, რაც უკრაინამ ეს უკვე გააკეთა. ფოკუსი თავად მრავალმხრივ დიპლომატიურ ქმედებაზეა გაეროს ფარგლებში, უკრაინის პოზიციის ფართო საერთაშორისო მხარდაჭერის კონტექსტში.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროებს შორის მთავარი განსხვავება ერთობლივი განცხადების მხარდამჭერი ქვეყნების რაოდენობას ეხება. ერთი ვერსიით, განცხადებას გაეროს 51 წევრი ქვეყანა უჭერს მხარს, მეორე ვერსიით — 50 ქვეყანა და ევროკავშირი, მესამე ვერსიით კი — უკრაინა, ევროკავშირი და 49 სახელმწიფო. ერთ-ერთი წყარო ამას „50-ზე მეტ ქვეყანას" უწოდებს. ცალკეულ შემთხვევაში, ერთი წყარო პანამას ხელმომწერთა შორის ჩამოთვლის, მაშინ როცა კონსოლიდირებულ სიაში ის არ ფიგურირებს.
კონტექსტი
23 სექტემბრის განცხადება გამოქვეყნდა ნიუ-იორკში მიმდინარე გაეროს გენერალური ასამბლეის 81-ე სესიის მაღალი დონის კვირეულის ფარგლებში, გაეროს უშიშროების საბჭოს სხდომის წინ. უკრაინის პოზიციით, ქვეყანა უკვე 2025 წლის მარტიდან შეთანხმდა სრულ და უპირობო ცეცხლის შეწყვეფაზე. განცხადების გამოქვეყნებამდე ერთი დღით ადრე, აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ღიად მოუწოდა რუსეთის ლიდერ ვლადიმერ პუტინს დაესრულებინა ომი უკრაინის წინააღმდეგ, ხოლო უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე ტრამპთან მოლაპარაკებები გამართა.