უკრაინის ძალებმა მოსკოვის ნავთობრაფინერიულ ქარხანას დაარტიეს; ნავთობის გადამუშავება სრულად შეჩერდა
20 სექტემბრის ღამეს უკრაინის თავდაცვის ძალებმა მოსკოვსა და მოსკოვის ოლქზე ფართომასშტაბიანი დრონებისა და რაკეტების იერიში განახორციელეს და კაპოტნის რაიონში მდებარე „გაზპრომნეფტ-მოსკოვსკის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხანას" დაარტიეს. უკრაინის გენერალური შტაბის ინფორმაციით, დაზიანდა პირველადი გადამუშავების დანადგამი АВТ-6, კომპლექსური გადამუშავების დანადგამი და იზომერიზაციის დანადგამი. Reuters-ის ინფორმაციით, ორივე ძირითადი დისტილაციის დანადგამი აფეთქდა და ქარხანა ნავთობის გადამუშავებას სრულად შეაჩერებს; შეკეთებას რამდენიმე კვირა შეიძლება დასჭირდეს. მოსკოვის მერმა სერგეი სობიანინმა იერიში „ყველაზე მასშტაბურ“ დრონების თავდასხმად მონათლა და 1,600-ზე მეტი დრონის ჩამოგდება განაცხადა, თუმცა ISW-ის ანალიტიკოსებმა აღნიშნეს, რომ რუსეთის ხელისუფლებამ საჰაერო განგაში არ ჩართო და SMS-შეტყობინებები არ გაგზავნა, რაც, ISW-ის შეფასებით, სახელმწიფო სათათბიროს არჩევნებზე ამომრჩეველთა მაღალი აქტივობის უზრუნველყოფას ემსახურებოდა.
მთავარი მომენტები
- 20 სექტემბრის ღამეს უკრაინის ძალებმა კაპოტნის რაიონში მდებარე „გაზპრომნეფტ-მოსკოვსკის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხანას" დაარტიეს.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
„გაზპრომნეფტ-მოსკოვსკის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა" რუსეთის უმსხვილეს ნავთობგადამამუშავებელ საწარმოებს შორისაა წლიური დაახლოებით 12 მლნ ტონა ნავთობის სიმძლავრით; იგი მოსკოვის საწვავის ბაზრის დაახლოებით 40%-ს და მოსკოვის ოლქის ბენზინსა და ავიასაწვავზე მოთხოვნის 70%-ს აკმაყოფილებს, ამიტომ მისი გაჩერება მყისვე იგრძნობა შიდა ბაზარზე. უკრაინის გენერალური შტაბის ცნობით, კუმულაციურად უკრაინულმა იერიშებმა რუსეთის ნავთობგადამუშავების პროექტული სიმძლავრეების 45%-ზე მეტი 21 სექტემბრისთვის გამორიყა მწყობრიდან, რასაც თან ახლავს ევრო-5/К5 სტანდარტის ბენზინისა და დიზელის დეფიციტი რუსეთში. ISW-ის შეფასებით, იერიში დაემთხვევა სახელმწიფო სათათბიროს არჩევნების დღეს, ხოლო რუსეთის ხელისუფლებამ საჰაერო განგაში არ ჩართო და მოსახლეობას SMS-შეტყობინებებით არ გაფრთხილებია — ISW მიიჩნევს, რომს ეს გადაწყვეტილება ამომრჩეველთა აქტივობის უზრუნველყოფის პრიორიტეტს ასახავს. პრეზიდენტმა ზელენსკიმ იერიში პირადად დაადასტურა, მოსკოვს ომის დასრულებისკენ მოუწოდა და მისი განცხადება ნიუ-იორკში დონალდ ტრამპთან დაგეგმილ შეხვედრას დაუკავშირა.
რა მოხდა
20 სექტემბრის ღამეს უკრაინის თავდაცვის ძალებმა მოსკოვსა და მოსკოვის ოლქზე ფართომასშტაბიანი დრონებისა და რაკეტების იერიში განახორციელეს. კაპოტნის რაიონში მდებარე „გაზპრომნეფტ-მოსკოვსკის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხანას" რამდენიმე დრონმა მიაღწია. უკრაინის გენერალური შტაბის ინფორმაციით, დაზიანდა АВТ-6 პირველადი გადამუშავების დანადგამი (სიმძლავრე 21,400 ტონა ნავთობი დღეში, ქარხნის სიმძლავრის 53%), „ევრო+" კომპლექსური გადამუშავების დანადგამი (18,800 ტონა დღეში, 47%) და იზომერიზაციის დანადგამი. Reuters-ის ინფორმაციით, ორივე ძირითადი დისტილაციის დანადგამი აფეთქდა, ქარხანა ნავთობის გადამუშავებას სრულად შეაჩერა, ხოლო 21 სექტემბრიდან მისი საწვავი სანქტ-პეტერბურგის საერთაშორისო საქონელო ბირჟაზე აღარ გამოტანილა; შეკეთებას შესაძლოა რამდენიმე კვირა დასჭირდეს. მოსკოვის მერმა სერგეი სობიანინმა იერიში „ყველაზე მასშტაბურ“ დრონების თავდასხმად მონათლა და განაცხადა, რომ 1,600-ზე მეტი დრონი ჩამოაგდეს (მათ შორის 450 მოსკოვთან მიახლოებისას); რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ 1,900-ზე მეტი დრონისა და სხვა საშუალების ჩამოგდება განაცხადა. რუსული წყაროების ცნობით, მოსკოვის ოლქში მინიმუმ ორი ადამიანი დაიღუპა და რამდენიმე საცხოვრებელი სახლი დაზიანდა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია იერიშის სტრატეგიულ ეფექტზე ამახვილებს ყურადღებას: АВТ-6, „ევრო+" კომპლექსური და იზომერიზაციის დანადგამების დაზიანებას, ნავთობის გადამუშავების სრულ შეჩერებას, ორივე პირველადი დისტილაციის დანადგამზე ხანძარს და უკრაინის გენერალური შტაბის მტკიცებას, რომ რუსეთის ნავთობგადამუშავების პროექტული სიმძლავრეების 45%-ზე მეტი უკვე მწყობრიდანაა გამოყვანილი, რასაც ევრო-5/К5 ბენზინისა და დიზელის დეფიციტი მოჰყვა. გამოცემები ხაზს უსვამენ ზელენსკის ღია დადასტურებას, მის მოწოდებას მოსკოვისთვის ომის დასასრულებლად და გაეროს გენერალური ასამბლეის ფარგლებში ნიუ-იორკში დონალდ ტრამპთან დაგეგმილ შეხვედრას. ფართოდ გაშუქებულია ისიც, რომ რუსეთმა დღემდეში ყველაზე მასშტაბური დრონების თავდასხმის დროს საჰაერო განგაში არ ჩართო და SMS-შეტყობინებები არ გაგზავნა — ISW-ის შეფასებით, ეს ამომრჩეველთა აქტივობის პრიორიტეტს ასახავს; ამავე დროს, ISW ხაზს უსვამს, რომ უკრაინულმა ძალებმა საარჩევნო უბნები ან სხვა საარჩევნო ინფრასტრუქტურა მიზანმიმართულად არ დაბომბულა. მასალებში ასახელებულია უკრაინული საშუალებების ფართო სპექტრი: FP-1 („Fire Point"), FP-5 „Flamingo" რაკეტები და დრონები RZ-100, MICH-2000, „პალანიცია", Vendetta, „ლიუტი", „ბარსი", „სიჩენი"; იერიში ასევე ვორონეჟის ოლქს მოხვდა.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
ერთადერთი გერმანულენოვანი სტატია იერიშს „მნიშვნელოვან უკრაინულ იერიშად" „ასობით დრონით“ ახასიათებს და უფრო მეტად მოსკოვის არჩევნების კონტექსტში ათავსებს, ვიდრე ქარხნის ტექნიკურ დეტალებში ჩასწვდომით. Reuters-ის საშუალებით გავრცელებული საერთაშორისო მასალები ოპერაციულ ეფექტებს გამოკვეთს: ნავთობის გადამუშავების სრულ შეჩერებას, ორივე პირველადი დისტილაციის დანადგამზე ხანძარს, შეკეთების რამდენიმე კვირიან ვადებს და 21 სექტემბრიდან ქარხნის საწვავის ბირჟიდან გაქრობას — ბაზრის კონკრეტული ინდიკატორები პოლიტიკური შეფასებების ნაცვლად. საერთაშორისო რეპორტიორები რუსულ ოფიციალურ ცნობებს (1,600-ზე მეტი ჩამოგდებული დრონი, მათ შორის 450 მოსკოვთან; თავდაცვის სამინისტროს 1,900-ზე მეტი ჩამოგდებული დრონის ციფრი) მათი დამოუკიდებელი დადასტურების გარეშე გადასცემენ, ხოლო სობიანინის „ყველაზე მასშტაბური თავდასხმის მოგერიების" ცნობას მის სახელთან მიბმულ განცხადებად ტოვებენ. ფართოდ გადმოსცემენ რუსულ ინფორმაციას მსხვერპლის შესახებ (მოსკოვის ოლქში მინიმუმ ორი დაღუპული, საცხოვრებელი სახლების დაზიანება), ასევე ISW-ის ანალიტიკურ შენიშვნას, რომ უკრაინამ საარჩევნო ინფრასტრუქტურა მიზანმიმართულად არ დაბომბულა — რაც ადგილზე არსებულ ზარალს ინტენციის შესახებ ანალიტიკურ შეზღუდვას აბალანსებს.
კონტექსტი
„გაზპრომნეფტ-მოსკოვსკის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა" კაპოტნის რაიონში მდებარე რუსეთის ერთ-ერთი უმსხვილესი ნავთობგადამამუშავებელი საწარმოა, წლიური დაახლოებით 12 მლნ ტონა ნავთობის სიმძლავრით; იგი ორ ძირითად დანადგამზე მუშაობს — АВТ-6 (21,400 ტ/დღეში, 53%) და „ევრო+" კომპლექსური დანადგამი (18,800 ტ/დღეში, 47%). 2024 წელს ქარხანმა 11,6 მლნ ტონა ნედლი ნავთობი (დაახლოებით 230,000 ბარელი დღეში) გადაამუშავა და 2,9 მლნ ტონა ბენზინი, 3,2 მლნ ტონა დიზელი და 1,3 მლნ ტონა ბიტუმი გამოუშვა. იერიშში, რუსული აღწერებით, გამოყენებული იყო FP-1, RZ-100, MICH-2000, „პალანიცია", Vendetta, „ლიუტი", „ბარსი", „სიჩენი" დრონები და FP-5 „Flamingo" ფრთოსანი რაკეტები; უკრაინულმა თავდაცვის კომპანია „Fire Point"-მა განაცხადა, რომ ქარხანას FP-1 დრონები მოხვდა. OSINT-ანალიტიკოსებმა 2026 წლის დასაწყისიდან რუსულ სხვადასხვა ნავთობგადამამუშავებელ საწარმოზე 91 თავდასხმა დათვალეს, საიდანაც 20 სექტემბრის იერიში თვის მეშვიდე იყო. ეგზიტ-პოლების თანახმად, „ერთიანი რუსეთი" სახელმწიფო სათათბიროს არჩევნებში დაახლოებით 49,4%-ით ლიდერობდა.