მადიარი ბლოკავს უკრაინისთვის ნავთობის საცავების მშენებლობას უნგრეთის ტერიტორიაზე

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ეს დავა ბლოკავს უკრაინის ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის კონკრეტულ პროექტს, რომელიც საწვავის მიწოდების გზების დივერსიფიკაციას და რუსული დაბომბვებისგან დაცვას ემსახურებოდა. ამავდროულად, ეს არის კიევსა და ბუდაპეშტს შორის ურთიერთობების ადრეული ტესტი პეტერ მადიარის მთავრობის პირობებში და მიუთითებს, რომ უნგრეთის პოზიცია უკრაინის მიმართ სკეპტიკური რჩება ადმინისტრაციის შეცვლის მიუხედავად.

რა მოხდა

20 სექტემბერს „ნაფტოგაზმა“ განაცხადა, რომ უნგრულ კომპანია MOL-სთან მემორანდუმი გააფორმა უკრაინის საჭიროებისთვის ნავთობპროდუქტების საცავის შესახებ, რომელიც უნგრეთის ტერიტორიაზე, უკრაინა-უნგრეთის საზღვართან უნდა აშენბულიყო. „ნაფტოგაზმა“ ეს ნაბიჯი რუსული დაბომბვების ზონის გარეთ დამატებითი საცავი სიმძლავრის შექმნის აუცილებლობით ახსნა.

მეორე დღეს, 21 სექტემბერს, პრემიერ-მინისტრმა პეტერ მადიარმა უნგრეთის პარლამენტში განაცხადა, რომ მისი მთავრობა არ დაუშვებს ამ მშენებლობას, და დასძინა: „სანამ უნგრეთში ტისას მთავრობა იმართება, ქვეყანაში უკრაინული ნავთობის საცავი არ იქნება“. მადიარმა თქვა, რომ MOL-მა „ნაფტოგაზთან“ მოლაპარაკებები უკვე ვიქტორ ორბანის მთავრობის დროს დაიწყო და მისმა მთავრობამ ამ მოლაპარაკებებს „ნაფტოგაზთან“ თავისი თანხმობის გარეშე წარმოება მიუღებლად მიიჩნია.

MOL-ში განაცხადეს, რომ პროცესი მხოლოდ საწყის სამზადისო ეტაპზეა, რომელიც წლებს შეიძლება გასტანოს, და რომ ტექნიკური, ფინანსური და სარეგულაციო პირობები უნდა შესწავლილიყო; ამიტომ მთავრობა ჯერ ინფორმირებული არ ყოფილა. მადიარმა თქვა, რომ 20 სექტემბერს საღამოს MOL-ის თავმჯდომარე ჟოლტ ჰერნადისთან ესაუბრა და კომპანიის ქმედებები მიუღებლად მიიჩნია; მან ასევე მოუთხოვა MOL-ს, რომ უნგრეთის სახელმწიფოსთან, რომელიც MOL-ის 25%-ს ფლობს, შესაბამისად მოქცეულიყო.

პარლამენტში გამართულ დებატებზე KDNP-ის ფრაქციის ლიდერმა ბენცე რეტვარიმ მადიარს ჰკითხეს, რატომ შეიტყობდა უნგრეთის საზოგადოებამ ამ გეგმების შესახებ უკრაინული პრესისგან და არა მთავრობისგან, და განაცხადა, რომ საცავის უნგრეთში გადატანა რუსული დარტყმების რისკს საზღვარს გადაიტანდა და ქვეყნის აღმოსავლეთ რეგიონებს განსაკუთრებულ საფრთხეს შეუქმნიდა.

მადიარმა ასევე თქვა, რომ უნგრეთი „კარპატული რვიანის“ ფორმატის წევრი არ არის, რომელიც უკრაინამ 18 სექტემბერს წარადგინა კარპატის რეგიონის ქვეყნებს შორის თანამშრომლობის გასაძლიერებლად; ბუდაპეშტმა მოწვევა მიიღო, მაგრამ მონაწილეობაზე უარი თქვა, „ღირსეული მიზეზების“ გამო.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

უკრაინული მედია ინფორმაციას „ნაფტოგაზისა“ და MOL-ის მემორანდუმის ხელმოწერით იწყებს და მას ლეგიტიმურ კომერციულ და ენერგეტიკურ-უსაფრთხოებრივ ნაბიჯად ასახელებს, რომელიც რუსული დაბომბვების ზონის გარეთ საცავი სიმძლავრის შექმნას ემსახურება. უკრაინული გაშუქება ხაზს უსვამს კიევის გაკვირვეტას მადიარის განცხადებების გამო, რომელთა „უსაფუძვლოდ კონფრონტაციულს“ და ორბანის ეპოქის „ბლოკირებისა და იზოლაციონიზმის“ გაგრძელებად მიიჩნევს. უკრაინული წყაროები ასევე ხაზს უსვამენ, რომ „კარპატული რვიანის“ ინიციატივა ურთიერთსასარგებლო რეგიონული თანამშრომლობის პლატფორმაა და უნგრეთის მოტივები გაურკვეველი რჩება. უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანდრიი სიბიჰამ მადიარის პოზიცია „უცნაურად“ შეაფასა და განაცხადა, რომ უკრაინა ღიაა ორმხრივი თანამშრომლობის განვითარებისთვის.

როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები

უნგრეთის პოზიცია ძირითადად პრემიერ-მინისტრ მადიარის საკუთარი საპარლამენტო განცხადებებით არის წარმოდგენილი, სადაც საკითხი უნგრეთის სუვერენიტეტისა და ეროვნული უსაფრთხოების ჭრილშია მოცემული, განსაკუთრებით ქვეყნის აღმოსავლეთ რეგიონებისთვის. უნგრეთის გარედა ერთადერთი წყარო — აზერბაიჯანული სააგენტოს (APA) ინგლისურენოვანი ცნობა — მადიარის განცხადების საინფორმაციო აგენტრობრივ შეჯამებას და Nano (NP) ნაფტოგაზი-MOL-ის შეტყობინებას იმეორებს დამოუკიდებელი რედაქციული ჩარჩოს დამატების გარეშე.

სად განსხვავდება გაშუქება

მხარეებს შორის მნიშვნელოვანი შეუთანხმებლობაა საცავის აშენების ხასიათზე: უნგრეთული ჩარჩო ხაზს უსვამს, რომ საცავის უნგრეთში გადატანა რუსული დარტყმების რისკს საზღვარს გადაიტანდა და უნგრეთის ეროვნულ უსაფრთხოებას დაემუქრებოდა, განსაკუთრებით აღმოსავლეთ რეგიონებისთვის; უკრაინული წყაროები კი ობიექტს ჩვეულებრივ კომერციულ დივერსიფიკაციის ზომად ასახელებენ, რომელიც უკრაინას რუსული დაბომბვების პირობებში დაეხმარებოდა. მეორე უთანხმოება MOL-ის მოლაპარაკებების ხასიათს ეხება: მადიარი მათ მთავრობის თანხმობის გარეშე წარმოებულ, მიუღებელ მოლაპარაკებებად მიიჩნევს; MOL-ი კი სამუშაოს წინასწარ, კვლევით ეტაპად ასახელებს, რომელიც ჯერ მთავრობის ჩართვას არ საჭიროებდა. უკრაინული ჩინოვნიკები მადიარის პოზიციას „უსაფუძვლოდ კონფრონტაციულ“ და ორბანის ეპოქის ბლოკირებისა და იზოლაციონიზმის გაგრძელებად მიიჩნევენ; მადიარი კი თავის პოზიციას უნგრეთის სუვერენიტეტისა და ეროვნული უსაფრთხოების დაცვად წარმოაჩენს.

კონტექსტი

„ნაფტოგაზმა“ საცავის აუცილებლობა რუსული დაბომბვების ზონის გარეთ დამატებითი სიმძლავრის შექმნით ახსნა. „ნაფტოგაზისა“ და MOL-ის მემორანდუმი 20 სექტემბერს „კარპატული რვიანის“ (C8) სამიტის ფარგლებში კარპატის ეკონომიკურ ფორუმზე გაფორმდა. MOL-ში განაცხადეს, რომ მოლაპარაკებები წინასწარი და ადრეული შესწავლის ეტაპზეა, რომელიც წლებს შეიძლება გასტანოს, და რომ მთავრობა ჯერ არ იყო ინფორმირებული პროცესის ხანგრძლივობის გამო. მადიარის თქმით, MOL-მა „ნაფტოგაზთან“ მოლაპარაკებები უკვე ვიქტორ ორბანის მთავრობის დროს დაიწყო. უნგრეთი MOL-ის 25%-ს ფლობს. „კარპატული რვიანის“ ფორმატი პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ 18 სექტემბერს წარადგინა კარპატის რეგიონის ქვეყნებს — რუმინეთს, სერბეთს, პოლონეთს, სლოვაკეთს, ჩეხეთს, ავსტრიასა და უნგრეთს — შორის თანამშრომლობის გასაძლიერებლად უსაფრთხოების, ენერგეტიკის, ლოჯისტიკის, ტრანსსასაზღვრო ეკონომიკური თანამშრომლობის და თემების მხარდაჭერის სფეროებში.