ნატოს Fighter - ებმა ლიეტუვის საჰაერო სივრცეში პირველად ჩამოაგდეს დრონი
14-15 სექტემბრის ღამეს ნატოს პატრული ტიპის საბრძოლო თვითმფრინავებმა შაულიაის საჰაერო ბაზიდან ლიეტუვის საჰაერო სივრცეში შემოსული დრონი ჩამოაგდეს. ეს არის პირველი გამოცხადებული შემთხვევა, როცა ნატოს იარაღისმიერებმა პირდაპირ ლიეტუვის ტერიტორიის თავზე დრონი გაანადგურეს. ლიეტუვის პრეზიდენტმა გიტანას ნაუსედამ განაცხადა, რომ დრონი, წინასწარი ინფორმაციით, ბელარუსის ტერიტორიიდან შემოვიდა, ხოლო ინციდენტის გამო ვილნიუსის აეროპორტი დროებით დაიხურა და სამხრეთ ლიეტუვაში ჰაერის განგაში გამოცხადდა.
მთავარი მომენტები
- 14-15 სექტემბრის ღამეს ნატოს საბრძოლო თვითმფრინავებმა ლიეტუვის საჰაერო სივრცეში დრონი ჩამოაგდეს — ეს არის პირველი გამოცხადებული ასეთი შემთხვევა ქვეყნის თავზე
- წინასწარი ინფორმაციით, დრონი ბელარუსის ტერიტორიიდან შემოვიდა; ბელარუსისგან გაფრთხილება არ მიუღიათ
- ინტერცეპტორები შაულიაის საჰაერო ბაზიდან ნატოს ჰაერსაზღვრო პატრულირების მისიის ფარგლებში იტალიურ-წარმოების (იტალიის საჰაერო ძალების) თვითმფრინავები იყო
- დრონი ჩამოვარდა კაუნასის მაზრაში, კაიშადორისის რაიონში, სოფელ პრატკუნაისთან ახლოს
- ვილნიუსის აეროპორტი და მის თავზე არსებული საჰაერო სივრცე ინციდენტის დროს დროებით შეიზღუდა; ორი რეისი (ანტალიიდან და რეიკიავიკიდან) დაგვიანდა
- დაშავებულების ან მატერიალური ზიანის შესახებ ინფორმაცია არ გავრცელებულა; დრონის ტიპი ჯერჯერობით არ დასახელებულა
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს არის პირველი გამოცხადებული შემთხვევა, როცა ნატოს საბრძოლო თვითმფრინავებმა პირდაპირ ლიეტუვის საჰაერო სივრცეში დრონი ჩამოაგდეს. ინციდენტი აჩვენებს, რომ ნატოს ჰაერსაზღვრო პატრულირების მისია ბალტიისპირეთში — რომელსაც იტალიური პერსონალი შაულიაიდან ასრულებს — მზადაა რეალურ საფრთხეებზე სწრაფად რეაგირებისთვის, რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია რუსეთის უკრაინის წინააღმდეგ მიმართული აგრესიის ფონზე. ინციდენტმა დროებით ვილნიუსის აეროპორტის მუშაობა შეაჩერა, გამოიწვია საჰაერო განგაში სამხრეთ ლიეტუვაში და უკვე იწვევს ევროკავშირსა და ნატოში აღმოსავლეთ ფლანგის გაძლიერების კონსულტაციებს, განსაკუთრებით კრიტიკული ინფრასტრუქტურის დაცვის კუთხით.
რა მოხდა
14-15 სექტემბრის ღამეს, ლიეტუვის რადარებმა დაახლოებით შუაღამისას ბელარუსის მიმართულებიდან უპილოტო საფრენი აპარატი აღრეკეს, რომელიც ლიეტუვის საჰაერო სივრცეში შემოვიდა. ლიეტუვის შეიარაღებულმა ძალებმა მოსახლეობას მობილური ტელეფონებით შეტყობინებები გაუგზავნეს შესაძლო საჰაერო საფრთხის შესახებ. ნატოს ჰაერსაზღვრო პატრულირების მისიის ფარგლებში შაულიაის საჰაერო ბაზიდან იტალიურ-წარმოების (იტალიის საჰაერო ძალების) საბრძოლო თვითმფრინავები აიფრენა და ლენტვარისის (ტრაკაის რაიონი) მიდამოში დასავლეთისკენ მიმავალი ობიექტი ვიზუალურად დაადასტურა. დრონი ჩამოაგდეს კაუნასის მაზრაში, კაიშადორისის რაიონში, სოფელ პრატკუნაისთან ახლოს. ინციდენტის გამო ვილნიუსის აეროპორტი და მის თავზე არსებული საჰაერო სივრცე დროებით შეიზღუდა, ორი რეისი (ანტალიიდან და რეიკიავიკიდან) დაგვიანდა, სამხრეთ ლიეტუვაში, მათ შორის ვილნიუსსა და მოგვიანებით კაუნასშიც, „ყვითელი" დონის ჰაერის განგაში გამოცხადდა. დაშავებულების ან მატერიალური ზიანის შესახებ ინფორმაცია არ გავრცელებულა. ვილნიუსის საჰაერო სივრცე განგაშის მოხსნის შემდეგ ჩვეულ რეჟიმში განახლდა. საველე ჯგუფებმა ნამსხვრევები ვრცელ ტერიტორიაზე აღმოაჩინეს (რაც გამოწვეული იყო ინტერცეფციის სიმაღლით), ადგილზე ასაფეთქებელი მოწყობილობაც ნაპოვნი და სამთავრობო სამსახურების მიერ უსაფრთხოდ გაუვნებელყოფილი. დრონის წარმოშობა ჯერჯერობით დაუდგენელია — ვერც ერთი ოფიციალური პირი არ ჩქარობს ვარაუდის გამოთქმას ნამსხვრევების შესწავლამდე. ლიეტუვის პრეზიდენტმა გიტანას ნაუსედამ ინციდენტი X სოციალურ ქსელში გამოაცხადა და იტალიელ პილოტებს მადლობა გადაუხადა.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები ერთმანეთს ეთანხმებიან ძირითად ფაქტებში, მაგრამ დრონის წარმოშობის შეფასებაში განსხვავებაა: იტალიის თავდაცვის მინისტრმა გუიდო კროზეტომ განაცხადა, რომ დრონი „სავარაუდოდ" რუსული წარმოშობის იყო, ხოლო ლიეტუვის საჰაერო ძალების მეთაურმა, პოლკოვნიკმა ანტანას მატუტისმა, და ლიეტუვის ხელისუფლებამ ოფიციალურად თავი შეიკავეს რუსულ ან უკრაინულ დრონთან მიკუთვნებისგან ნამსხვრევების შესწავლამდე. გარდა ამისა, NKVC-ის ხელმძღვანელ ვილმანტას ვიტკაუსკასის თქმით, დრონი ტრაკაის რაიონის ლენტვარისის მიდამოში დასავლეთისკენ მოძრაობდა, ხოლო სხვა ანგარიშებში ნამსხვრევების ჩამოვარდნის ადგილი კაუნასთან მოხსენიებულია — ეს ორი აღწერა ერთმანეთს მკაცრად არ ეწინააღმდეგება, მაგრამ ტრაექტორიის და ჩამოვარდნის ლოკაციის აღწერა წყაროდან წყაროში ოდნავ განსხვავდება. დამატებით, თავდაპირველი რეპორტაჟი მოწმობდა, რომ დრონის ტიპი ჯერჯერობით უცნობი იყო, ხოლო მოგვიანებით გავრცელებული ცნობებით, ადგილზე ასაფეთქებელი მოწყობილობა იპოვეს და სამთავრობო სამსახურებმა გაუვნებელყო.
კონტექსტი
ადრე 2026 წელს ლიეტუვის და ესტონეთის საგარეო საქმეთა მინისტრებმა რუსეთს ბრალი დასდეს, რომ ის მიკრავე ელექტრონული ომის საშუალებებით განზრახ ახდენდა უკრაინული დრონების ბალტიისპირეთის ქვეყნების საჰაერო სივრცეში გადამისამართებას. აგვისტოში დრონი ჩამოაგდეს ლატვიის თავზე, ხოლო იმავე თვეში ესპანეთის ნატოს საბრძოლო თვითმფრინავმა დრონი ჩამოაგდო რუმინეთის თავზე; ბალტიისპირეთში ნატოს მიერ პირველი დრონის ჩამოგდება ესტონეთის თავზე მოხდა და ეს უკრაინული სარაკეტო დრონი იყო, რომელიც კურსიდან გადახვევის შედეგად მოხვდა. 13 სექტემბერს ლიეტუვის ზოგიერთ რეგიონში ჰაერის განგაში გამოცხადდა, მაგრამ საეჭვო ობიექტი ფრინველთა გუნდი აღმოჩნდა. ბალტიის ქვეყნებს საკუთარი საბრძოლო ავიაცია არ გააჩნიათ და ნატოს მოკავშირეები მას ჰაერსაზღვრო პატრულირების მისიის ფარგლებში უზრუნველყოფენ.