ტრამპის სპეცწარმომადგენლები კიევში პირველად ეწვივნენ — ზელენსკისთან სამი რაუნდის მოლაპარაკებები გაიმართა
დონალდ ტრამპის სპეცწარმომადგენლები სტივ ვიტკოფი და ჯარედ კუშნერი 6 სექტემბერს კიევში ჩავიდნენ — ეს მათი პირველი ვიზიტია უკრაინაში ამერიკული სამშვიდობო ძალისხმევის ფარგლებში. ერთი დღით ადრე მოსკოვში ვლადიმერ პუტინთან სამსაათიანი შეხვედრა გამართეს. კიევში მოლაპარაკებები სამ რაუნდად წარიმართა: ჯერ ორმხრივად უკრაინულ დელეგაციასთან, შემდეგ ბრიტანეთის, საფრანგეთის და გერმანიის ეროვნული უსაფრთხოების მრჩევლების მონაწილეობით. ზელენსკიმ განაცხადა, რომ ყველა რაუნდი „ძალიან შინაარსიანი" იყო და რომ მხარეები შეთანხმდნენ უახლოეს მომავალში უკრაინა-ევროპა-აშშ ფორმატში ახალი შეხვედრის გამართვაზე.
მთავარი მომენტები
- ვიტკოფმა და კუშნერმა 6 სექტემბერს კიევში მატარებლით ჩავიდნენ — რუსეთის დარტყმებმა მათ თვითმფრენით ჩამოსვლის საშუალება არ მისცა, მიუხედავად იმისა, რომ უკრაინული აეროპორტები მზად იყო.
- 5 სექტემბერს მოსკოვში პუტინთან სამსაათიანი შეხვედრა გამართეს; კრემლის თანაშემწე უშაკოვმა ის სუბსტანციურად, ღიად და კონსტრუქციულად შეაფასა.
- კიევში მოლაპარაკებები სამ რაუნდად წარიმართა; მეორე და მესამე რაუნდს ბრიტანეთის, საფრანგეთის და გერმანიის ეროვნული უსაფრთხოების მრჩევლები შეუერთდნენ.
- ზელენსკიმ ყველა სამი რაუნდი „ძალიან შინაარსიანად" მიიჩნია; განიხილეს უსაფრთხოების გარანტიები, ეკონომიკური გარანტიები, რეკონსტრუქციის „კეთილდღეობის გეგმა" და ტერიტორიული საკითხი.
- მხარეები შეთანხმდნენ უახლოეს მომავალში უკრაინა-ევროპა-აშშ ფორმატის ახალ შეხვედრაზე; ადგილი ჯერ გადაწყვეტილი არ არის.
- კუშნერმა განაცხადა, რომ ტრამპი „ძალიან მტკიცედ" არის განწყობილი ომის დასასრულებლად, თუმცა მისი ზამთრამდე დასრულება „გარანტირებული არ არის".
- კრემლმა გამოაცხადა, რომ პუტინმა ბრძანება გასცა — 6 სექტემბრის შუაღამიდან სამი დღით კიევზე დარტყმები არ განხორციელდეს.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს ვიტკოფისა და კუშნერის პირველი ვიზიტია უკრაინაში მას შემდეგ, რაც მათ ამერიკული სამშვიდობო ძალისხმევის წამყვანი როლი მიიღეს, რაც ახალ ეტაპს აღნიშნავს თვეების განმავლობაში შეჩერებული მოლაპარაკებების შემდეგ. მოლაპარაკებებში ბრიტანეთის, საფრანგეთის და გერმანიის ჩართვამ ფორმატი ორმხრივი ამერიკულ-რუსული ტრაქტიდან უფრო ფართო მრავალმხრივ ჩარჩოში გადაიტანა. ზელენსკის განცხადებამ უკრაინა-ევროპა-აშშ ფორმატში ახალი შეხვედრის შესახებ, ასევე კუშნერის მინიშნებამ შესაძლო სამმხრივი შეხვედრის მოახლოების თაობაზე, მიუთითებს მრავალმხრივი დიპლომატიის განახლების პერსპექტივაზე.
რა მოხდა
ტრამპის სპეცწარმომადგენლებმა სტივ ვიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა 5 სექტემბერს მოსკოვში პუტინთან სამსაათიანი შეხვედრა გამართეს; კრემლის თანაშემწე იური უშაკოვმა ის სუბსტანციურად, ღიად და კონსტრუქციულად შეაფასა. 6 სექტემბერს მატარებლით კიევში ჩავიდნენ — ზელენსკიმ განაცხადა, რომ რუსეთის დარტყმებმა მათ თვითმფრენით ჩამოსვლის საშუალება არ მისცა, თუმცა უკრაინული აეროპორტები მზად იყო. კიევის რკინიგზის სადგურში მათ კირილო ბუდანოვი (პრეზიდენტის კანცელარიის უფროსი), სერჰიი კისლიცია (მისი პირველი მოადგილე), რუსტემ უმეროვი (საგარეო დაზვერვის სამსახურის უფროსი) და დავიდ არახამია („ხალხის მსახური" ფრაქციის ლიდერი ვერხოვნა რადაში) დახვდნენ. ზელენსკიმ ვიტკოფი და კუშნერი სოფიივსკის მოედანში შეხვდა, საიდანაც მოკლე ექსკურსია წმინდა სოფიას სომხურ ტაძარში მოეწყო. დაახლოებით 14:20-ზე ზელენსკიმ ტელეგრამით მოლაპარაკებების დაწყება გამოაცხადა. მოლაპარაკებები სამ რაუნდად წარიმართა — პირველი ორმხრივი უკრაინულ-ამერიკული, მეორე და მესამე კი ბრიტანეთის, საფრანგეთის და გერმანიის ეროვნული უსაფრთხოების მრჩევლების მონაწილეობით. ზელენსკიმ ყველა სამი რაუნდი „ძალიან შინაარსიანად" მიიჩნია. სამიზნე თემებში შედიოდა უსაფრთხოების და ეკონომიკური გარანტიები, რეკონსტრუქცია, უკრაინისთვის „კეთილდღეობის გეგმა", ტერიტორიული საკითხი და „ზამთრის პაკეტი" — საჰაერო თავდაცვა, ენერგეტიკული მხარდაჭერა და ამერიკული LNG-ის შესაძლო გამოყენება. ზელენსკიმ გამოაცხადა, რომ უახლოეს მომავალში უკრაინა-ევროპა-აშშ ფორმატში ახალი შეხვედრა შედგება. ვიტკოფმა განცხადა, რომ სამმხრივი შეხვედრის გამოცხადება შესაძლოა მალე მოხდეს.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ცენტრში აყენებს პრეზიდენტ ზელენსკის ხმას და უკრაინული მოლაპარაკებების ჯგუფის ნარატივს — ხაზს უსვამს უკრაინის მზაობას, „მშვიდობის პაკეტის" პოზიციებს და მზაობას მრავალ ფორმატში მოლაპარაკებების გასაგრძელებლად (ორმხრივი, სამმხრივი, უკრაინა-ევროპა-აშშ). განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა ზელენსკის შეფასებას მოლაპარაკებების „ძალიან შინაარსიანობის" შესახებ, „ზამთრის პაკეტის" განხილვას (საჰაერო თავდაცვა, ენერგეტიკა, LNG), უკრაინის საბრძოლო პოზიციების გაძლიერებას ბოლო 10-12 თვეში და ტერიტორიული საკითხის ფარგლებში დონბასის, როგორც ომის ბირთვის, წარმოჩენას. უკრაინული მედია მაქსიმალისტურად აფასებს რუსეთის „ფესვიანი მიზეზების" მოთხოვნებს (NATO-ს მისწრაფების მიტოვება, განიარაღება) კიევის პოზიციის საპირისპიროდ და რუსეთის განმეორებით დარტყმებს — როგორც ნამდვილი დიპლომატიური ნების არარსებობის ნიშანს. ბევრი უკრაინული გამოცემა დიდ ყურადღებას აქცევს სიმბოლურ დეტალებს: ვიტკოფისა და კუშნერის მატარებლით ჩამოსვლას, შეხვედრას სოფიივსკის მოედანზე, ექსკურსიას წმინდა სოფიას ტაძარში და ზელენსკის მიერ „კიევის რეჟიმის" მაისურების გადაცემას, როგორც რუსული პროპაგანდისტული ფრაზის ირონიულ გადაბრუნებას.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
საერთაშორისო მედია (Reuters, AP, Bloomberg, FT, Axios, AFP) ყურადღებას ამახვილებს პროცედურულ სტრუქტურაზე: ჯერ მოსკოვი, შემდეგ კიევი, სამრაუნდიანი ფორმატი E3 მრჩევლების მონაწილეობით, და მოსალოდნელი სამმხრივი შეხვედრის პერსპექტივაზე. Bloomberg-ის და Reuters-ის წყაროები მოსკოვის მოლაპარაკებებს უწოდებენ გარღვევის გარეშე მიმდინარეობას — რუსეთის მოთხოვნები, როგორც ამათბი, ხისტდება და პუტინი ჯერ კიდევ ცდილობს მეტი უკრაინული ტერიტორიის დაპყრობას, მათ შორის შესაძლოა დონბასის აღებას 2026 წლის ბოლომდე. ამერიკული მხარე (ვიტკოფი, კუშნერი, თეთრი სახლი, ტრამპი) ხაზს უსვამს ტრამპის „მშვიდობის იდეას", „მშვიდობის პაკეტს", ომის ზამთრამდე დასრულების მიზანს და ორივე მხარის კომპრომისის აუცილებლობას. ვიტკოფმა ცალკე განაცხადა, რომ ზამთრამდე ომის დასრულება „გარანტირებული არ არის". საერთაშორისო მედია დიდ ადგილს აძლევს ტრამპის სავარაუდო ტელეფონის საუბრებს პუტინთან და ზელენსკისთან 7 სექტემბერს და კიევის „დიპლომატების" ციტირებებს შესაძლო გარიგების ფანჯრის შესახებ 2026 წლის გაზაფხულზე.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები ვერ თანხმდებიან 5-6 სექტემბრის მოვლენების ზუსტ წელზე: უკრაინული წყაროების უმეტესობა და დასავლური რეპორტინგი ვიზიტს 2025 წლის 5-6 სექტემბრით ათარიღებს, მაგრამ ცალკეული სტატიები, მათ შორის „6 სექტემბერ 2026"-ით დათარიღებული, ამას 2026 წლით მიაკუთვნებს. წლის შეუსაბამობა მოწოდებულ ფაქტებში გადაუჭრელი რჩება.
კონტექსტი
დონალდ ტრამპმა რუსეთ-უკრაინის ომის დასრულება 2025 წლის იანვარში პრეზიდენტის თანამდებობაზე შესვლის შემდეგ პრიორიტეტად გამოაცხადა, მაგრამ მოლაპარაკებები აშშ-ის და ისრაელის მიერ ირანის წინააღმდეგ წარმოებული ომის ფონზე შეჩერდა. უკრაინა-აშშ-რუსეთის სამმხრივი სამშვიდობო მოლაპარაკებები თებერვლის ბოლოდან პაუზაზეა. ვიტკოფის და კუშნერის აგვისტოში დაგეგმილი კიევის ვიზიტი რუსეთის ინტენსიური დარტყმების გამო გადაიდო. უკრაინის საჰაერო სივრცე სამოქალაქო ფრენებისთვის 2022 წლიდან დახურულია, ამიტომ დასავლელი ჩინოვნიკები კიევში, ჩვეულებრივ, მატარებლით ჩადიან.